Zamek Powaski

Zamek Powaski[1] (słow. Považský hrad, również Bystrica, Bystrický hrad, łac. Bistrizza, Bestruche castrum, niem. Waagburg) – ruiny zamku w słowackim mieście Powaska Bystrzyca, w dzielnicy Považské Podhradie, w pobliżu rzeki Wag. Ruiny znajdują się na wzgórzu, na wysokości 497 metrów n.p.m.

zamek Powaski
Ilustracja
Państwo  Słowacja
Miejscowość Powaska Bystrzyca
Zniszczono 1698
Położenie na mapie kraju trenczyńskiego
Mapa konturowa kraju trenczyńskiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „zamek Powaski”
Położenie na mapie Słowacji
Mapa konturowa Słowacji, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „zamek Powaski”
Ziemia49°08′44″N 18°27′28″E/49,145556 18,457778
Zamek Powaski w okresie swojej świetności

HistoriaEdytuj

Badania archeologiczne początek osadnictwa w tym miejscu datują na okres kultury puchowskiej; znaleziono tutaj także celtycką monetę. Dokładna data budowy samego zamku nie jest znana, choć niektóre źródła wskazują na rok 1126 – zamek miał chronić szlaki handlowe w dolinie Wagu. Pierwsza potwierdzona wzmianka o zamku (castrum Bestruche) pochodzi z 1316 r. Miał on wówczas należeć do Mateusza Czaka. W 1458 r. król Maciej Korwin podarował zamek rodzinie Podmanickich (słow. Podmanickovci), którzy zamek wyremontowali. W 1543 ogień zniszczył sporą część budowli – podczas odbudowy niektóre elementy przebudowano, a u stóp wzgórza zamkowego powstało podgrodzie.

W 1588 ród Podmanickich wygasł i Powaski Zamek znalazł się w rękach rodziny Balassa. Zaadaptowali oni niszczejącą twierdzę, ale już w 1631 rodzina przeniosła się do nowo wybudowanego renesansowego dworu u stóp wzgórza (Burg). W 1676 w niewielkiej odległości stanął kolejny dwór (Szaparyovský kaštieľ) w stylu rokoko. Podczas powstania Thökölyego zamek został obsadzony przez oddziały powstańcze, ale w 1684 zajęły go wojska cesarskie. Z obawy, aby zamek nie został ponownie użyty przeciwko Habsburgom, cesarz Leopold I nakazał zburzenie go w 1698 r.

Podczas trzęsienia ziemi z roku 1858 zawaliła się tzw. Wieża Więzienna. W 1895 ruiny wraz z innymi okolicznymi włościami kupił baron Popper (założyciel m.in. browaru w Powaskiej Bystrzycy).

Dobra barona Poppera – w tym ruiny i dwa dwory znajdujące się w podgrodziu – zostały przejęte przez państwo czechosłowackie w 1919. Wcześniej, w listopadzie 1918, okoliczna ludność kompletnie zdewastowała Szaparyovský kaštieľ.

W 2007 stowarzyszenie Zdruzenie hradu Bystrica rozpoczęło zabezpieczanie ruin, ale nadal wymagają one dalszych prac konserwacyjnych. Pałace z podgrodzia także wymagają remontu (szczególnie Szaparyovský kaštieľ).

WspółczesnośćEdytuj

Dostępu do najstarszej, gotyckiej części zamku, chroniła ufortyfikowana brama, dwie wieże i barbakan. W zamku był też m.in. skład amunicji oraz kaplica, a w jednej z wież więzienie. Po zburzeniu zamku przez wojsko i uszkodzeniach w wyniku trzęsienia ziemi z 1858 dalszego zniszczenia dokonała przyroda oraz okoliczna ludność, wykorzystująca ruiny jako materiały budowlane.

Do dzisiaj zachowała się część owalnych, gotyckich murów obronnych ze szczątkami dwóch wież, renesansowego barbakanu i renesansowego pałacu dobudowanego od wschodniej i południowej strony.

Wstęp na teren zamku odbywa się na własne ryzyko.

GaleriaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Polski egzonim uchwalony na 109. posiedzeniu KSNG, zmieniony na 111. posiedzeniu.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj