Zamieszki w Hamie (1964)

Zamieszki w Hamie – wystąpienie przeciwko rządom partii Baas w Syrii w 1964 roku zorganizowane przez syryjskich Braci Muzułmańskich.

Zamieszki w Hamie
ilustracja
Czas

1964

Miejsce

Hama

Terytorium

Syria

Przyczyna

wystąpienie islamistów przeciwko rządowi

Wynik

stłumienie buntu

Strony konfliktu
 Syria  Bractwo Muzułmańskie
Dowódcy
Hamad Ubajd
Straty
70 zabitych
brak współrzędnych

Przebieg wydarzeńEdytuj

W marcu 1963 partia Baas przejęła władzę w Syrii drogą zamachu stanu. Wydarzenie to działające w kraju sunnickie organizacje religijno-polityczne przyjęły z wielkim niezadowoleniem[1], gdyż zawarta w ideologii baasizmu interpretacja islamu była ich zdaniem herezją[2]. Manifestacje i protesty, m.in. demonstracyjne zamykanie sklepów, miały miejsce w całym kraju, szczególnie silne były jednak w Hamie[1]. Od kwietnia 1964 sunniccy imamowie w mieście, w którym religijny konserwatyzm był szczególnie silny, zaczęli w kazaniach ostro krytykować rząd utworzony przez partię Baas[2].

Według Abd al-Halima Chaddama, ówczesnego gubernatora Hamy, otwarte protesty wybuchły w mieście po tym, gdy miejscowi urzędnicy nakazali wyjazd z miasta trzem nauczycielom uznanym za przeciwników baasizmu. Na ulice miasta wyszli wówczas studenci. Gdy poparcie dla demonstracji wyraził szajch Muhammad al-Hamid z meczetu Sułtana w Hamie, dołączyło do niej wielu mieszkańców miasta[2]. W zamieszkach wzięli udział także niektórzy zwolennicy Akrama al-Hauraniego, rozczarowani postawą baasistów[3]. Jerzy Zdanowski uważa ponadto, że protesty w Hamie organizowali ludzie niezadowoleni z wdrażanych przez partię Baas reform społecznych i gospodarczych (w tym nacjonalizacji banków i reformy rolnej)[4]. Podczas pochodu partię Baas nazywano wrogiem islamu. Został zamordowany lokalny działacz baasistowski Munzir asz-Szimali[2].

Przeciwko demonstrantom wystąpiło wojsko, uniemożliwiając przekształcenie manifestacji w większe powstanie zbrojne. Po dwóch dniach walk ulicznych powstańcy, dowodzeni przez Marwana Hadida, wycofali się do meczetu Sułtana[2]. Wówczas przywódcy partii Baas zdecydowali o natychmiastowym stłumieniu powstania. Raphael Lefèvre uważa, że decyzja ta zapadła na najwyższym szczeblu władzy, a przesądzili o niej gen. Amin al-Hafiz i gen. Salah Dżadid[2]. W kręgach baasistowskich o samowolne zastosowanie szczególnie drastycznych środków represji oskarżany był Hamad Ubajd (któremu przypisywano kierowanie się przesłankami religijnymi, gdyż był Druzem[3]). Natomiast Nikolaos van Dam uważa za prawdopodobną wersję Mustafy Talasa, który podał, że odpowiedzialny za działania przeciwko powstańcom w Hamie był Izzat Dżadid[5]. Wojsko zbombardowało meczet Sułtana, a powstanie stłumiono[2]. Liczbę zabitych szacuje się na ok. 70 osób, zaś nieustalona liczba rannych była z pewnością wyższa[6]. Po wydarzeniach z 1964 wrogość znacznej części mieszkańców miasta do rządów partii Baas stała się jeszcze większa. Hama pozostała jednym z centrów syryjskiego ruchu Braci Muzułmańskich[3].

PrzypisyEdytuj

  1. a b J. McHugo, Syria, s. 144–146.
  2. a b c d e f g R. Lefèvre, Ashes..., s. 45–46.
  3. a b c N. van Dam, The Struggle..., s. 43.
  4. Zdanowski J., Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2010. ISBN 978-83-04-05039-6, s. 240.
  5. N. van Dam, The Struggle..., s. 153–154.
  6. P. Seale: Asad of Syria. The Struggle for the Middle East. Berkeley-Los Angeles: University of California Press, 1989, s. 93. ISBN 0-520-06667-7.

BibliografiaEdytuj

  • van Dam N.: The Struggle for Power in Syria. Politics and Society under Asad and the Ba'ath Party. London: I. B. Tauris, 2011. ISBN 978-1-84885-760-5.
  • Lefèvre R.: Ashes of Hama. The Muslim Brotherhood in Syria. London: Oxford University Press, 2013. ISBN 978-0-19-933062-1.
  • McHugo J.: Syria. From the Great War to Civil War. Londyn: Saqi Books, 2014. ISBN 978-0-86356-753-7.