Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu

Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu – miejska jednostka budżetowa, za pośrednictwem której Prezydent Miasta Poznania wykonuje zadania w zakresie zarządzania drogami na terenie miasta. ZDM w Poznaniu został utworzony 1 grudnia 1962 roku na mocy uchwały Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania. Siedziba ZDM położona jest w Poznaniu, przy ul. Wilczak 17.

Historia ZDM

edytuj

16 listopada 1962 roku Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania podjęło uchwałę (nr 41/405/62), na mocy której powstał Zarząd Dróg i Mostów w Poznaniu. Nowa jednostka zastąpiła Miejską Służbę Drogową oraz funkcjonujący w jej ramach Oddział Znaków Drogowych i Sygnalizacji. Bezpośredni nadzór nad ZDM sprawowało Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania oraz Zjednoczenie Przedsiębiorstw Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Miasta Poznania. Nadzór zwierzchni nad jednostką należał do Ministra Gospodarki Komunalnej[1]. Dwa lata później, mocą uchwały nr 42/441/64 z dnia 18 grudnia 1964 r., Rada Narodowa Poznania poszerzyła kompetencje ZDiM o zarządzanie miejską zielenią. Zmieniła się wobec tego – nie po raz ostatni – nazwa ZDiM; odtąd, przez kolejne 10 lat funkcjonował on jako Zarząd Dróg, Mostów i Zieleni w Poznaniu (w lipcu 1974 r. „Zieleń” zniknęła z nazwy jednostki)[2].

Pod koniec lat 80. XX wieku ZDiM przekształcono w Wojewódzką Dyrekcję Dróg Miejskich w Poznaniu. Podjęta w tej sprawie uchwała Wojewódzkiej Rady Narodowej z 28 lutego 1989 r. zastępowała istniejące na terenie województwa poznańskiego jednostki zarządzające drogami w jeden organ. Podstawą do utworzenia WDDM były: art. 22 ustawy o drogach publicznych oraz rozporządzenie Ministra Komunikacji z 28 lutego 1986 r., które wskazywały wojewódzkie dyrekcje dróg miejskich jako organy powołane do zarządzania drogami na terenie miast[3].

WDDM w Poznaniu utworzyły: Zarząd Dróg i Mostów w Poznaniu, Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych w Gnieźnie oraz zakłady drogowe wchodzące w skład wielobranżowych przedsiębiorstw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej działających na terenie województwa. Zmiana ta wpłynęła, z oczywistych względów, na znaczne poszerzenie kompetencji WDDM. Od tej pory organ ten miał zajmować się „budową, modernizacją, utrzymaniem i ochroną dróg miejskich” na obszarze całego regionu. Również nadzór nad jednostką przeszedł na szczebel władz wojewódzkich: zadanie nadania statutu i określenia zakresu zadań WDDM otrzymał Wojewoda Poznański, który sprawował bezpośredni nadzór nad Dyrekcją. Ta ostatnia podlegała natomiast Wojewódzkiej Radzie Narodowej[3].

19 kwietnia 1994 r. zarządzanie drogami w Poznaniu wróciło w miejskie ręce. Podjęta tego dnia uchwała Rady Miejskiej Poznania zmieniła nazwę WDDM na Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu i określiła zakres jego zadań jako „zarządzanie drogami w granicach administracyjnych miasta Poznania z wyłączeniem tych, które podlegają jednostkom centralnym”[4]. Jako podstawę do takiego przekształcenia wskazano porozumienie zawarte pomiędzy Prezydentem Miasta Poznania i Wojewodą Poznańskim o przejęciu do realizacji zadań i kompetencji administracji rządowej. Wraz z tymi kompetencjami w miejskie struktury miały zostać wcielone jednostki organizacyjne służące ich wykonywaniu[4]. W związku z tym to Miasto Poznań stało się odpowiedzialne za drogi na swoim terenie, a organem powołanym do pełnienia obowiązków ich zarządcy został ZDM, w którego struktury włączono również Oddział Zarządu Inżynierii Ruchu. Zatwierdzenie statutu ZDM powierzono Zarządowi Miasta Poznania. 17 grudnia 1996 r. obowiązki ZDM zostały poszerzone o „zarządzanie ruchem drogowym w celu zapewnienia jego bezpieczeństwa”[5].

W drugiej dekadzie XXI wieku doszło do zmian związanych z prowadzeniem inwestycji drogowych oraz zarządzaniem ruchem na ulicach Poznania. W 2014 roku mocą uchwały Rady Miasta Poznania powołana została spółka Poznańskie Inwestycje Miejskie, której zadaniem jest realizacja największych miejskich projektów, za które wcześniej odpowiadały jednostki pomocnicze i wydziały Urzędu Miasta Poznania[6]. Dotyczy to również inwestycji drogowych – każda budowa, przebudowa lub remont o wartości przekraczającej 1 milion złotych jest przekazywana do PIM, pełniących rolę inwestora zastępczego. Drugą ze wspomnianych wyżej zmian było utworzenie biura Miejskiego Inżyniera Ruchu. Do końca 2014 roku MIR funkcjonował w strukturach ZDM, a od 1 stycznia 2015 stanowi on odrębny organ zarządzający ruchem drogowym z mieście. MIR jest stanowiskiem specjalistycznym działającym w ramach Biura Koordynacji Projektów i Rewitalizacji Miasta UMP[7].

Siedziby ZDM

edytuj
 
Siedziba Zarządu Dróg Miejskich w Poznaniu

Od 1974 do 2016 roku siedziba ZDM znajdowała się w budynku przy ul. Wilczak 16. W listopadzie 2016 r. Zarząd „przeprowadził się” na drugą stronę ulicy, pod numer 17, do biurowca Zielony Szeląg. Ponadto przy ul. Pułaskiego 9 znajduje się Wydział Parkowania ZDM, a przy ul. Góreckiej 15 funkcjonuje Centrum Operacyjne Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego oraz Centrum Operacyjne ITS.

Działalność ZDM

edytuj

Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu jest jednostką budżetową Miasta Poznania, za pośrednictwem której Prezydent Miasta Poznania wykonuje obowiązki zarządcy dróg na terenie miasta[8]. ZDM zarządza łącznie 2061 ulicami o łącznej długości 1073km (stan na styczeń 2022 r.). Ponadto w gestii Zarządu znajduje się 149 obiektów inżynierskich (mosty, wiadukty, kładki, tunele i przejścia podziemne), 46 268 lamp ulicznych oraz około 120 000 drzew rosnących w pasach drogowych[9].

Do zadań realizowanych przez ZDM zalicza się:

  • przygotowanie i realizację inwestycji drogowych polegających na budowie, przebudowie i rozbudowie dróg i mostów, w tym opracowanie dokumentacji projektowych i nadzór nad realizacją prac,
  • remonty i bieżące utrzymanie dróg zarządzanych przez ZDM, w tym naprawy nawierzchni dróg i chodników, utrzymanie czystości i zimowe utrzymanie dróg,
  • utrzymanie, budowa i rozbudowa infrastruktury drogowej, w tym oświetlenia ulic, kanalizacji deszczowej i obiektów inżynierskich,
  • wdrażanie projektów organizacji ruchu i rozwiązań z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego, zarządzanie systemem ITS (ang. Intelligent Transport System),
  • utrzymanie zieleni ulicznej, w tym nasadzenia i pielęgnacja roślin rosnących w pasach drogowych[9].

Budowa, przebudowa i rozbudowa dróg

edytuj
 
Przęsło starego mostu św. Rocha w marcu 2005 r.

ZDM w Poznaniu realizuje szereg inwestycji obejmujących rozbudowę miejskiego układu drogowego. Wśród zadań zrealizowanych w pierwszych dwóch dekadach XXI wieku można wskazać powstanie ul. Prymasa Augusta Hlonda (tzw. Nowe Zawady, 2010 r.), przebudowę ul. Bukowskiej (2011), przebudowę węzła drogowego Antoninek (2012), przebudowę ul. Grunwaldzkiej i Bułgarskiej (2012) przebudowę Estakady Katowickiej i ul. Gdyńskiej (2017). Wydarzeniem, które wpłynęło na poznańskie inwestycje drogowe realizowane w tym okresie była organizacja przez Polskę i Ukrainę Mistrzostw Europy w piłce nożnej w 2012 r. (Poznań był jednym z miast – gospodarzy turnieju)[10].

Początek XXI wieku to dla poznańskiego ZDM również szereg inwestycji mostowych. W 2005 roku wyremontowany został most Przemysła I (w ciągu ul. Hetmańskiej)[11], rok wcześniej zakończyła się budowa nowego mostu św. Rocha[12]. Stare przęsło tego ostatniego zostało zdemontowane i wykorzystane do odbudowy mostu Cybińskiego, znanego obecnie jako most bp. Jordana[13]. W tym celu zaprojektowany przez Lucjana Ballenstaedta „stary” most. św. Rocha został przesunięty wzdłuż brzegu Warty i Cybiny ponad 1 kilometr na północ, przekraczając most Mieszka I. Operacja przeprowadzenia konstrukcji starego mostu przez przeprawę w ciągu ul. Wyszyńskiego odbyła się 29 września 2007 roku[14].

W 2017 r. przebudowane zostały mosty nad rzeką Cybiną w ciągu ul. Warszawskiej[15], a w 2019 r. oddano do użytku wybudowaną od nowa północną nitkę mostu Lecha[16].

 
Most biskupa Jordana (październik 2021 r.)

Remonty i utrzymanie dróg

edytuj
 
Zamiatarka uliczna na ul. Księcia Józefa w Poznaniu

Remonty i bieżące utrzymanie dróg obejmują on naprawy lub wymiany nawierzchni, jak również utrzymanie ulic w czystości i zimowe utrzymanie dróg. Wśród ulic wyremontowanych w latach 2020–2022 znalazły się m.in.: ul. Dąbrowskiego (jezdnia wjazdowa, lata 2020–2021)[17], ul. Krzywoustego (jezdnia wjazdowa, 2021 r.)[18], ul. Warszawska w Antoninku (2020 r.)[19].

Zarządzanie drogami

edytuj

ZDM odpowiada za wydawanie decyzji administracyjnych, związanych z zarządzaniem drogami. Mowa tu głównie o zezwoleniach na zajęcie pasa drogowego w celu realizacji robót drogowych, umieszczania na drogach urządzeń (np. sprzętu budowlanego), i prowadzenia działalności gospodarczej (ogródki gastronomiczne, handel, reklamy), a także zgodach na awaryjne zajęcie drogi. Ponadto ZDM udziela zgód na lokalizację zjazdów na prywatne działki oraz prowadzi ewidencję wszystkich zarządzanych przez siebie dróg[8].

Bezpieczeństwo i organizacja ruchu

edytuj

Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu jest jedną z instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i organizację ruchu w Poznaniu. ZDM wdraża projekty organizacji ruchu zatwierdzone przez Miejskiego Inżyniera Ruchu, jak również zarządza oznakowaniem dróg i tablicami Systemu Informacji Miejskiej (nazwy ulic i obiektów, drogowskazy i tablice informacyjne)[7]. Do zadań w zakresie zmian w organizacji ruchu zrealizowanych przez ZDM na przestrzeni minionych kilkunastu lat zalicza się wprowadzenie strefy ograniczonej prędkości „Tempo 30” na obszarze ścisłego centrum Poznania (lata 2015–2017)[20], wdrożenie koncepcji uspokojenia ruchu na Jeżycach (ul. Słowackiego, Kościelna, Jeżycka i Poznańska, Jackowskiego)[21], czy też poszerzenie Strefy Płatnego Parkowania – najpierw o obszar Jeżyc w 2011 r., a potem Łazarza i Wildy oraz Ostrowa Tumskiego w 2021 r.[22] Każdego roku ZDM realizuje również działania zmierzające do poprawy bezpieczeństwa ruchu, szczególnie wśród pieszych (m.in. akcja „Bezpieczna droga do szkoły”)[23].

Parkowanie

edytuj

ZDM odpowiada za funkcjonującą w mieście Strefę Płatnego Parkowania, utworzoną w 1993 r. Początkowo obejmowała ona teren osiedla Stare Miasto. W 2011 została poszerzona o Jeżyce i okolice Międzynarodowych Targów Poznańskich, a dziesięć lat później objęła również Łazarz i Wildę (od centrum do ul. Hetmańskiej), oraz Śródkę, Zagórze i Ostrów Tumski[24].

Włączenie w obszar płatnego parkowania terenu Łazarza i Wildy było największym obszarowo poszerzeniem poznańskiej Strefy Płatnego Parkowania od momentu jej utworzenia. Dla obu wymienionych wyżej osiedli opracowane zostały projekty organizacji ruchu, wdrażane od końca 2020r, do lipca 2021r[25]. Część przestrzeni uzyskana dzięki zmianie sposobu parkowania została zagospodarowana zielenią i małą architekturą (np. na ul. Sikorskiego, Małeckiego, Biała, Niecała, Umińskiego, Limanowskiego)[26].

W czerwcu 2020 r. w Poznaniu wdrożono Śródmiejską Strefę Płatnego Parkowania. Została ona wyznaczona na obszarze obejmującym dotąd staromiejską i część jeżyckiej SPP. Wprowadzenie ŚSPP stało się możliwe dzięki zmianom w ustawie o drogach publicznych. Była to odpowiedź na rosnące zatłoczenie autami ścisłych centrów największych polskich miast[27].

Ruch rowerowy

edytuj
 
Wartostrada – odcinek wschodni przy Politechnice Poznańskiej

Poznański ZDM realizuje inwestycje związane z rozbudową sieci rowerowej. Są to budowy zarówno strategicznych dróg rowerowych ujętych w Programie Rowerowym Miasta Poznania, jak i tych o znaczeniu lokalnym, ułatwiających poruszanie się rowerem po obszarze danego osiedla czy też ulicy. Do tych pierwszych, o znaczeniu ogólnomiejskim, zalicza się powstanie dróg rowerowych wzdłuż ul. Grunwaldzkiej (budowane etapami do 2021 r.)[28] czy też w ul. Dolna Wilda (lata 2020–2022), umożliwiającym mieszkańcom dalszych dzielnic Poznania i podpoznańskich gmin zyskali bezpośredni dojazd rowerem do centrum miasta[29]. Planowana jest budowa drogi rowerowej wzdłuż ulic: Solnej – Wolnicy – Małych Garbar – Estkowskiego i Wyszyńskiego, która połączy śródmieście Poznania ze wschodnią częścią miasta[30]. ZDM zarządza także realizowaną etapami od 2011 roku Wartostradą, czyli trasą pieszo-rowerową (Wartostrada miejscami jest ciągiem pieszo-rowerowym, a na kilku odcinkach stanowi odrębną drogę rowerową i chodnik), biegnącą po obu stronach rzeki Warty od mostu Przemysła I na południu do mostu Lecha na północy miasta[31]. Natomiast infrastruktura rowerowa na poziomie lokalnym to głównie pasy dla rowerów i kontraruch rowerowy, wprowadzane dzięki zmianom w organizacji ruchu. W związku z poszerzeniem Strefy Płatnego Parkowania o teren Łazarza i Wildy w 2021 r. kontraruch rowerowy został wprowadzony na wszystkich jednokierunkowych ulicach obydwu osiedli objętych SPP[32].

Zieleń uliczna

edytuj

Zarządzanie terenami zielonymi w Poznaniu to zadanie realizowane przez ZDM z przerwami od 1964 r. Zakres kompetencji w tym obszarze zmieniał się przez lata, a obecnie obejmuje zieleń uliczną zlokalizowaną w pasach drogowych (za tereny parkowe w Poznaniu odpowiada Zarząd Zieleni Miejskiej).

 
Badanie drzewa tomografem akustycznym

Do najważniejszych zadań związanych z zarządzaniem zielenią zalicza się coroczne akcje sadzenia drzew, urządzanie i pielęgnację skwerów czy też zagospodarowanie roślinnością przestrzeni uzyskanych dzięki zmianom w obrębie pasów drogowych (odbrukowanie chodników lub jezdni przy okazji ich remontów i przebudów lub w wyniku wprowadzenia nowej organizacji ruchu). Jednym z cyklicznych działań jest też diagnostyka stanu przyulicznych drzew, prowadzona z wykorzystaniem m.in. tomografu dźwiękowego[33].

W listopadzie 2021 r. ZDM przy współpracy Urzędu Miasta Poznania opracował broszurę informacyjną poświęconą utrzymaniu zieleni ulicznej w Poznaniu[34].

Estetyka przestrzeni

edytuj

Estetyka przestrzeni publicznej w Poznaniu została usankcjonowana w takich dokumentach jak Katalog mebli miejskich czy też Katalog nawierzchni, które precyzują w jaki sposób należy realizować prace w jej obrębie, aby ich efekt był spójny i konsekwentny wizualnie. Od 2019 roku Pełnomocnik Prezydenta Poznania ds. Estetyki Miasta jest jednocześnie Zastępcą Dyrektora ZDM ds. Przestrzeni Publicznej, odpowiedzialnym za estetykę przestrzeni, jak również parkowanie i zieleń[35].

Przypisy

edytuj
  1. Uchwała nr 41/405/62 Prezydium Rady Narodowej m. Poznania z dn. 16.11.1962 w sprawie utworzenia Zarządu Dróg i Mostów w Poznaniu.
  2. Uchwała nr 42/441/64 Prezydium Rady Narodowej m. Poznania z dn. 18.12.1964 w sprawie zmiany aktu o utworzeniu Zarządu Dróg i Mostów w Poznaniu.
  3. a b Uchwała nr V/30/89 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dn. 28.02.1989r. w sprawie utworzenia Wojewódzkiej Dyrekcji Dróg Miejskich w Poznaniu.
  4. a b Status Zarządu Dróg Miejskich w Poznaniu, zał. Nr 2 do uchwały nr C III/603/94 Rady Miejskiej Poznania z dn. 19 kwietnia 1994 r., https://bip.poznan.pl/public/bip/attachments.att?co=show&instance=1097&parent=46225&lang=pl&id=95803.
  5. Uchwała LI/340/II/96 Rady Miasta Poznania z dn. 17 grudnia 1996 roku.
  6. Uchwała nr LXII/959/VI/2014 z dnia 2014-01-28 – bip.poznan.pl [online], bip.poznan.pl [dostęp 2022-07-14].
  7. a b Uchwała nr LXXIII/1154/VI/2014 z dnia 2014-09-30 – bip.poznan.pl [online], bip.poznan.pl [dostęp 2022-07-14].
  8. a b Zarząd Dróg Miejskich – bip.poznan.pl [online], bip.poznan.pl [dostęp 2022-07-14].
  9. a b Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu”, O Firmie [online], zdm.poznan.pl [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  10. Poznań przed EURO 2012. Inwestycje na finiszu [online], Onet Wiadomości, 28 kwietnia 2012 [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  11. Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu”, Przebudowa obiektów inżynierskich w ciągu dróg krajowych nr 5 i 11 w Poznaniu SPOT/2.2/62/04 [online], zdm.poznan.pl [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  12. Projekt budowlany przebudowy mostu św. Rocha na rzece Warcie w Poznaniu [online], www.bpk-poznan.com.pl [dostęp 2022-07-14].
  13. MOST BISKUPA JORDANA SZANSĄ DLA ŚRÓDKI – Studia | Poznan.pl [online], www.poznan.pl [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  14. Most przejechał po moście [online], TVN24 [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  15. Warszawska: remont mostu nad Cybiną [online], www.poznan.pl [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  16. Poznańskie Inwestycje Miejskie”, Przebudowa mostu Lecha – opis inwestycji [online], 16 stycznia 2022.
  17. Remont nawierzchni ul. Dąbrowskiego – Zmiany w organizacji ruchu – Transport | Poznan.pl [online], www.poznan.pl [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  18. Karczewska A.”, Koniec remontu na ul. Krzywoustego między A2 a Franowem [online], Codzienny Poznań, 4 sierpnia 2021 [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  19. Remont ulicy Warszawskiej [online], www.poznan.pl [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  20. Telewizja Polska S.A, Strefa uspokojonego ruchu w centrum Poznania [online], poznan.tvp.pl [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  21. Wolniej znaczy bezpieczniej [online], Rzeczpospolita [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  22. Katarzyna Żurowska, W Poznaniu mają powstać kolejne Strefy Płatnego Parkowania [online], epoznan.pl [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  23. Bezpieczna droga do szkoły [online], www.poznan.pl [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  24. Parkowanie w Poznaniu – POZnan.travel [online], poznan.travel [dostęp 2022-07-14].
  25. Strefa Płatnego Parkowania na Wildzie i Łazarzu – ruszają prace [online], www.poznan.pl [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  26. Dzielnice Wilda i Łazarz w strefie płatnego parkowania – Komentarz eksperta dr inż. Jeremi Rychlewski | Instytut Poznański [online] [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  27. Poznań też podnosi opłaty parkingowe. Już od 1 kwietnia [online], www.transport-publiczny.pl [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  28. Poznańskie Inwestycje Miejskie”, Budowa dróg rowerowych na ul. Grunwaldzkiej – opis inwestycji [online].
  29. Kolejny etap budowy drogi rowerowej wzdłuż ul. Dolna Wilda – zmiany w organizacji ruchu | Poznańskie Inwestycje Miejskie [online], poznan.pl [dostęp 2024-04-26] (pol.).
  30. Redakcja, Będą kolejne drogi rowerowe w Poznaniu [online], epoznan.pl [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  31. Wyborcza.pl [online], poznan.wyborcza.pl [dostęp 2022-07-14].
  32. 1 lutego strefa płatnego parkowania zostanie rozszerzona na Łazarz –.:LAZARZ.PL->poznański portal dzielnicowy:. Łazarz w z@sięgu myszki [online], www.lazarz.pl [dostęp 2022-07-14].
  33. Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu”, Zaglądamy do wnętrza drzew – Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu [online], zdm.poznan.pl [dostęp 2022-07-14] (pol.).
  34. Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu”, Pielęgnacja zieleni ulicznej – broszura informacyjna [online].
  35. Redakcja, Zastępcą dyrektora ZDM-u został... plastyk miejski. Na drogach ma być ładniej [online], epoznan.pl [dostęp 2022-07-14] (pol.).