Aboyne

miejscowość w Szkocji

Aboyne (z gae. Abèidh, scots Abyne) – miejscowość w Szkocji położona na obrzeżach Highlands w Aberdeenshire na lewym brzegu rzeki Dee, 42 km na zachód od Aberdeen. Znajduje się w niej basen pływacki w Aboyne Academy, całoroczne korty tenisowe, boisko do gry w bowls oraz najstarsze 18 dołkowe pole golfowe na terenie Royal Deeside. W pobliżu leży zamek Aboyne i jezioro Loch of Aboyne[4].

Aboyne
gae. Abèidh[1]
scots Abyne[2]
Ilustracja
Nawsie w Aboyne
Państwo  Wielka Brytania
Kraj  Szkocja
Hrabstwo Aberdeenshire
Populacja (2011)
• liczba ludności

2600[3]
Nr kierunkowy 013398
Kod pocztowy AB34
Położenie na mapie Aberdeenshire
Mapa konturowa Aberdeenshire, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Aboyne”
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii
Mapa konturowa Wielkiej Brytanii, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Aboyne”
Położenie na mapie Szkocji
Mapa konturowa Szkocji, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Aboyne”
Ziemia57°04′N 2°48′W/57,066667 -2,800000
Portal Wielka Brytania

W Aboyne znajduje się szereg firm, a w tym supermarket Co-op, dwa banki, kilka zakładów fryzjerskich, rzeźnik, kiosk z prasą, indyjska restauracja i urząd pocztowy[5]. Niegdyś we wsi była stacja kolejowa, ale została zamknięta w 1966 r.[6] Obecnie w budynku stacyjnym działa kilka sklepów, a w nieużywanym tunelu kolejowym, biegnącym pod miejscowością, działa klub strzelecki[7].

HistoriaEdytuj

Początki miejscowości związane są z odbudową zachodniego skrzydła zamku Aboyne w 1671 r.[8] Położenie samego zamku wiąże się ze szlakami wiodącymi z Grampianów na południe. 3 września 1715 r. w Aboyne odbyło się wielkie polowanie tzw. tinchal, zorganizowane przez Johna Erskina, szóstego Earla of Mar, będące pretekstem do spotkania jakobickiej szlachty i lairdów, mającego na celu przedyskutowanie planowanego powstania jakobitów. Powstanie rozpoczęło się trzy dni później w Braemar[9][10].

KlimatEdytuj

W Aboyne panuje klimat umiarkowany, podobnie jak na całym obszarze Wielkiej Brytanii. Ze względu na wyższe położenie w Szkocji, notowane bywają bardzo niskie temperatury i obfite opady śniegu. Bywa też odwrotnie, temperatury mogą osiągać, szczególnie w miesiącach zimowych, wyjątkowe wartości dla tej szerokości geograficznej, ze względu na występowanie fenu. Do Aboyne należy rekord temperatury dla stycznia i marca w Szkocji: 18.3 °C – 26 stycznia 2003 i 23.6 °C – 27 marca 2012. Styczniowy rekord jest równocześnie styczniowym rekordem Wielkiej Brytanii, który tego samego dnia był wyrównany również w Inchmarlo, Kincardineshire i Aber, w walijskim hrabstwie Gwynedd[11].

Turystyka i kulturaEdytuj

 
Aboyne ze ścieżki „Fungle”.

Latem, w okresie wzmożonego ruchu turystycznego, znacznie wzrasta liczba ludzi i pojazdów. Zawody Highland Games odbywają się w sierpniu na miejscowym nawsiu[12]. Aboyne jest wyjątkowe, ze względu na posiadanie nawsia, na którym odbywają się zawody, ponieważ zostało zaplanowane przez pierwszych margrabiów Huntly, mających siedzibę na zamku Aboyne, na wzór angielskiej wsi z nawsiem w centrum[13]. Na jego terenie znajdują się boiska do gry w rugby i piłkę nożną i plac zabaw dla dzieci.

W okresie letnim, w pobliskim zamku Balmoral zamieszkuje rodzina królewska[14].

W Aboyne można uprawiać golf, turystykę pieszą, kolarstwo i szybownictwo z pobliskiego lotniska położonego zaraz za wsią. Miejscowość stała się popularna wśród szybowników z Wielkiej Brytanii i innych krajów Europy[15] dzięki falom górskim powstającym wskutek korzystnego ukształtowania otaczającego terenu. Tutejsze lotnisko ma na swoim terenie dwa równoległe pasy startowe wykonane z asfaltobetonu, biegnące w kierunku wschód-zachód[16].

Przełęcz za pobliskim Ballater jest terenem wspinaczkowym. Położona kilka kilometrów na zachód wioska Dinnet jest pierwszą miejscowością położoną na terenie Parku Narodowego Cairngorms. Turyści piesi i rowerowi mogą dotrzeć się na szczyt Mount Keen przez las Glen Tanar[17][18].

We wsi działają dwie szkoły: średnia Aboyne Academy i podstawowa. Do średniej uczęszcza około 650 uczniów, z czego ok. 1/3 z samego Aboyne, a pozostałe 2/3 z sąsiednich miejscowości. Szkoła ma do dyspozycji pełnowymiarowy basen, a zajęcia z wychowania fizycznego prowadzone są w sąsiednim obiekcie Deeside Community Centre[19].

PrzypisyEdytuj

  1. Database (ang.). [dostęp 2018-10-29].
  2. Scots - Places in Scotland (ang.). [dostęp 2018-11-28].
  3. Aboyne in Aberdeenshire (Scotland) (ang.). [dostęp 2018-11-28].
  4. Aboyne (Charleston of Aboyne) Aberdeenshire (ang.). [dostęp 2018-11-28].
  5. Businesses in Aboyne (ang.). [dostęp 2018-11-28].
  6. Deeside Extension Railway (ang.). [dostęp 2018-11-28].
  7. Disused tunnels database (ang.). [dostęp 2018-11-28].
  8. Royal Deeside : Aboyne and surrounding Villages (ang.). [dostęp 2018-11-28].
  9. Sheriffmuir 1715 (ang.). s. Rozdział 4. [dostęp 2018-11-28].
  10. Jakobityzm (pol.). [dostęp 2018-11-28].
  11. Weather extremes Temperature by month (ang.). [dostęp 2018-11-28].
  12. Aboyne Highland Games (ang.). [dostęp 2018-11-28].
  13. Aboyne (ang.). [dostęp 2018-11-28].
  14. Balmoral Castle, Aberdeenshire (ang.). [dostęp 2018-11-28].
  15. ABENTEUER WELLENFLIEGEN IN SCHOTTLAND (niem.). [dostęp 2018-12-06].
  16. Aboyne (ang.). [dostęp 2018-11-28].
  17. Mount Keen by Glen Tanar (ang.). [dostęp 2018-11-28].
  18. Venue: Mount Keen (ang.). [dostęp 2018-11-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-11-29)].
  19. Welcome to Aboyne Academy (ang.). [dostęp 2018-10-28].