Antoni Halka-Ledóchowski

polski oficer marynarki handlowej i wojennej

Antoni Maria Józef Maksymilian Ledóchowski, właśc. Halka-Ledóchowski, ps. Antoś, Ledóch, Dziadek, h. Szaława (ur. 13 czerwca 1895 w ówczesnym Drahotusch, obecnie Drahotuše wchłoniętych przez Hranice na Morawach, zm. 22 sierpnia 1972 w Szczecinie) – hrabia[1], oficer austriackiej i polskiej marynarki wojennej (kapitan marynarki) i handlowej (kapitan żeglugi wielkiej); nestor polskiego szkolnictwa morskiego, wykładowca w szkołach morskich w Tczewie, Gdyni i Szczecinie.

Antoni Ledóchowski
Ilustracja
Antoni Ledóchowski wśród wykładowców Szkoły Morskiej w Tczewie (stoi drugi od lewej strony)
kapitan marynarki kapitan marynarki
Data i miejsce urodzenia 13 czerwca 1895
Drahotusch na Morawach
Data i miejsce śmierci 22 sierpnia 1972
Szczecin
Siły zbrojne Naval Ensign of Poland2.svg Marynarka Wojenna (II RP)
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi
Grób kpt. Antoniego Ledóchowskiego w kwaterze zasłużonych Cmentarza Centralnego w Szczecinie

BiografiaEdytuj

Syn gen. Mieczysława Wincentego (zm. 1935) i Franciszki z domu Ledóchowskiej (córki hr. Antoniego Augusta)[1]. W 1913 ukończył Gimnazjum OO. Jezuitów w Chyrowie i wstąpił do Szkoły Kadetów Marynarki Wojennej Austrii w Puli na Istri. Po zakończeniu I wojny światowej zgłosił się do służby w Polskiej Marynarce Wojennej.

Jeden z pierwszych wykładowców Szkoły Morskiej w Tczewie. Wykładał matematykę, dewiację magnetyczną kompasów, astronomię i locję. Od 1930 do 1939 pracował w Państwowej Szkole Morskiej w Gdyni.

Po wybuchu II wojny światowej został aresztowany i osadzonu w Stuthofie. Po zwolnieniu z obozu, okres wojenny początkowo spędził z rodziną w Lipnicy Murowanej, gdzie w tajnym nauczaniu uczył matematyki i fizyki. W 1944 osiadł w Krakowie, gdzie pracował jako urzędnik.

Po przeniesieniu się wraz z m.in. kpt. Maciejewiczem do Szczecina organizował tu wydział nawigacyjny otwartej 1 stycznia 1947 Państwowej Szkoły Morskiej. W 1953 ze względu na pochodzenie zmuszony został do przeniesienia się do pracy w szczecińskim urzędzie morskim. Od 1958 pracował w PŻM. W 1963 powrócił do pracy w szkolnictwie morskim jako wykładowca astronawigacji w Państwowej Szkole Rybołówstwa Morskiego w Szczecinie, gdzie pracował do przejścia na emeryturę w 1965.

Ledóchowski był autorem m.in. pierwszych w niepodległej Polsce podręczników do nawigacji: „Astronomia żeglarska” (1928), „Tablice nawigacyjne” (1933), „Kurs nawigacji” (1942), „Astronawigacja”, „Dewiacja kompasu”.

Zmarł 22 sierpnia 1972 i został pochowany w kwaterze zasłużonych Cmentarza Centralnego w Szczecinie (kwatera 44-1-45)[2].

Był dwukrotnie żonaty: od 29 czerwca 1919 z Matyldą Warnesius (1894–2000), miał syna Mieczysława (1920–2017), później od 1945 z Zofią Woźny miał 3 synów: Wincentego (ur. 1946), Huberta (ur. 1947) i Włodzimierza (ur. 1949).

Postać kapitana Ledóchowskiego doczekała się monografii – Franciszek Semer: Kapitan Żeglugi Wielkiej Antoni Halka-Ledóchowski „Dziadek”, Wydawnictwo MER Rekowski, Gdańsk 2005[3].

Ordery i odznaczeniaEdytuj

UpamiętnienieEdytuj

Imię Antoniego Ledóchowskiego noszą (bądź nosiły):

FilatelistykaEdytuj

Poczta Polska wyemitowała 21 lipca 1980 r. znaczek pocztowy przedstawiający MS Zenit o nominale 6 złotych. Autorem projektu znaczka był prof. Stefan Małecki. Obok statku na znaczku widniał portret kpt. Antoniego Ledóchowskiego. Znaczek pozostawał w obiegu do 31 grudnia 1994 r.[6].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Jerzy Sewer Dunin-Borkowski: Almanach Błękitny. Warszawa: 1908, s. 542.
  2. Wyszukiwarka miejsca pochówku w Szczecinie Cmentarze w Szczecinie, cmentarze.szczecin.pl [dostęp 2021-02-05].
  3. Tygodnik Pojezierza Drawskiego nr 24 z dn. 16.06.2006 r. – Nie ma historii jako takiej. Historię stwarza wspólnota.
  4. M.P. z 1936 r. nr 263, poz. 469 „za zasługi w służbie państwowej”.
  5. Nasz patron, www.sp37.szczecin.pl [dostęp 2021-02-05].
  6. Marek Jedziniak: Z tradycji szkolnictwa morskiego (pol.). www.kzp.pl. [dostęp 2018-05-27].

BibliografiaEdytuj