Córka Ewy

Córka Ewy (oryg. fr. Une fille d'Ève) – powieść Honoriusza Balzaka wydana po raz pierwszy jako powieść w odcinkach w czasopiśmie le Siècle na przełomie 1838 i 1839 roku. Należy do Scen z życia prywatnego cyklu Komedia ludzka.

Córka Ewy
Une fille d'Ève
Ilustracja
Autor

Honoriusz Balzac

Typ utworu

powieść

Wydanie oryginalne
Miejsce wydania

Francja

Język

francuski

Data wydania

1839

Pierwsze wydanie polskie
Przekład

Tadeusz Boy-Żeleński

poprzednia
Fałszywa kochanka
następna
Zlecenie

Okoliczności powstania utworuEdytuj

Utwór został opatrzony przez pisarza dopiskiem: Jardies, grudzień 1838. Córkę Ewy Balzac opublikował najpierw w odcinkach w Le Siècle w okresie od 31 grudnia 1838 do 14 stycznia 1839, a następnie wraz z Massimillą Doni w 1839 roku, w dóch tomach, u H. Souveraina. W 1842 roku Córka Ewy ukazała się w drugim tomie Komedii ludzkiej w Scenach z życia prywatnego[1]. Balzac zadedykował utwór hrabinie Bolognini z domu Vimercati[2].

TreśćEdytuj

Hrabina Maria de Vandenesse, wydana za mąż bez jakichkolwiek uczuć wobec przyszłego męża, ze względów finansowych, pragnie ożywić nudę codziennego życia. Nawiązuje romans z poetą Natanem, który postanawia wykorzystać jej pozycję materialną do realizacji własnych planów wydawania dziennika w kooperacji ze słynnym awanturnikiem du Tilletem. Hrabina zgadza się podpisać szereg weksli, by pomóc kochankowi i tylko pomoc ze strony męża i siostry pozwala jej uniknąć procesu karnego[3].

Osoby występujące w utworzeEdytuj

  • Ferdynand du Tillet – Pojawia się po raz pierwszy w Historii wielkości i upadku Cezara Birotteau, gdzie jako subiekt Cezara Birotteau uwodzi mu żonę i kradnie trzy tysiące franków, a potem przyczynia się do jego bankructwa. Zręcznymi spekulacjami dorobił się majątku, otwozył bank i związał się z Kellerami i Nucingenem, stając się wpływowym finansistą. W okresie monarchii lipcowej został deputowanym. Przez lata był kochankiem pani Rougin, którą potem porzucił dla kurtyzany Karabiny. Pojawia się w wielu utworach Komedii ludzkiej m.in.: Melmoth pojednany, Bank Nucingena, Małomieszczanie, Bezwiedni aktorzy, Piotrusia, Kawalerskie gospodarstwo. Dosłownie „kupuje” żonę, Marię Eugenię de Granville, która jest gotowa wyjść za pierwszego z brzegu.
  • Raul Nathan – doznaje w Komedii ludzkiej niezwykłego powodzenia. Stale zajęty i zaaferowany, nazwany przez swego wspólnika du Tilleta „Szarnatanem”, gra mniej lub więcej wątpliwe role w świecie i w polityce. Wieloletni kochanek Floryny, ostatecznie poślubią ją w Bezwiednych aktorach.
  • Hrabina Feliksowa de Vandenesse – urodzona jako Maria-Angelika de Granville. W chwili swego ślubu w 1828 roku ma 20 lat. Jej dzieciństwo zostało opisane w Podwójnej rodzinie. Jej nauczycielem muzyki był, znany z Kuzyna Ponsa, Niemiec Schmucke. Pojawia się także w Fałszywej kochance i Muzie z zaścianka.
  • Wicehrabia Feliks Amadeusz de Vandenesse (później hrabia) – W 1814 roku ma 20 lat. Po powierzeniu mu głównej roli w Córce Ewy, Balzac opowiada o jego nieszczęśliwym dzieciństwie w Lilii w dolnie.
  • Wilhelm Schmuke – nauczyciel muzyki, z pochodzenia Niemiec o gołębim sercu. Udzielał lekcji Lidii Peyrade (Blaski i nędze życia kurtyzany), Urszuli Mirouët (Urszula Mirouët). Około 1834 roku zaprzyjaźnił się z Ponsem i z nim zamieszkał. Był obecny przy jego śmierci i wkrótce sam umarł na apopleksję (Kuzyn Pons)[4][5].

Cechy utworuEdytuj

W Córce Ewy zostaje po raz pierwszy przedstawiony szereg postaci, które odgrywają kluczową rolę w innych częściach Komedii ludzkiej: Ferdynand du Tillet, Feliks de Vandenesse, Raul Natan, Melchior de Canalis. Równocześnie jest to kolejna w cyklu analiza psychologiczna kobiety wydanej za mąż wbrew swojej woli, niewykształconej, której rola społeczna jest sztucznie ograniczana do atrakcyjnego wyglądu, a która może realizować swoje tłumione pragnienia jedynie poza związkiem małżeńskim, niekiedy z naruszeniem prawa i obyczajów. Z kolei motyw wierzytelności finansowych związany jest z biografią samego autora. Balzak pisząc Córkę Ewy inspirował się własnym związkiem z hrabiną Guidoboni-Visconti, której wsparcie materialne miało umożliwić mu otwarcie gazety.

PrzypisyEdytuj

  1. Honoriusz Balzac: Komedia ludzka. T. 3. s. 399, 450.
  2. Honoriusz Balzac: Komedia ludzka. T. 3. s. 277.
  3. Honoriusz Balzac: Komedia ludzka. T. 3. s. 285–399.
  4. Franc Schuerewegen: Une fille d’Eve. [dostęp 2012-05-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-12)].
  5. Honoriusz Balzac: Komedia ludzka. T. 3. s. 456.

BibliografiaEdytuj

  • Franc Schuerewegen: Une fille d’Eve (fr.). W: Balzac. La Comédie humaine. Edition critique en ligne. [on-line]. [dostęp 2011-04-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-12)].
  • Honoriusz Balzac: Komedia ludzka. T. 3. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik, 1957.
  • André Maurois: Prometeusz, czyli życie Balzaka. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik, 1970.

Linki zewnętrzneEdytuj