Cerkiew Podwyższenia Krzyża Świętego w Andryjankach

Cerkiew pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętegoprawosławna cerkiew filialna w Andryjankach. Należy do parafii Zaśnięcia Matki Bożej w Boćkach, w dekanacie Bielsk Podlaski diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Cerkiew Podwyższenia Krzyża Świętego
Distinctive emblem for cultural property.svg A-392 z dnia 31.01.1994.
cerkiew filialna
Ilustracja
Cerkiew w 2013
Państwo

 Polska

Województwo

 podlaskie

Miejscowość

Andryjanki

Wyznanie

prawosławne

Kościół

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny

Diecezja

warszawsko-bielska

Wezwanie

Podwyższenia Krzyża Świętego

Wspomnienie liturgiczne

14/27 września

Przedmioty szczególnego kultu
Relikwie

Świętych Młodzieńców Betlejemskich

Położenie na mapie gminy Boćki
Mapa konturowa gminy Boćki, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Andryjanki, cerkiew”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Andryjanki, cerkiew”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Andryjanki, cerkiew”
Położenie na mapie powiatu bielskiego
Mapa konturowa powiatu bielskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Andryjanki, cerkiew”
Ziemia52°36′32,0″N 22°59′49,0″E/52,608889 22,996944

HistoriaEdytuj

Pierwsza cerkiew w Andryjankach wspominana jest w dokumentach pod koniec XVI w. jako siedziba autonomicznej parafii. Dysponowała własnym cmentarzem, liczyła od 550 do 850 wiernych (810 osób na początku XX w.). Świątynia uległa zniszczeniu w pożarze w 1895. Jej odbudowa została ukończona w 1914. Materiały budowlane pochodziły z rozebranego w 1912 klasztoru reformatów w Boćkach[1].

W czasie I wojny światowej większość prawosławnych mieszkańców dzisiejszej gminy Boćki udała się na bieżeństwo. Po ich powrocie parafia w Andryjankach została zlikwidowana, jednak cerkiew przetrwała wojnę i pozostaje czynna do dnia dzisiejszego. 21 października 2006 została ponownie poświęcona po remoncie. W latach 2012–2013 przeprowadzono kolejny remont świątyni. Po ukończeniu rozpisania polichromii na wewnętrznych ścianach, cerkiew została poświęcona (21 maja 2016) przez metropolitę warszawskiego i całej Polski Sawę[2].

ArchitekturaEdytuj

Wejście do cerkwi w Andryjankach prowadzi przez wysunięty przedsionek i drzwi z portalem. Nad przedsionkiem wznosi się dzwonnica z cebulastą kopułą zwieńczoną krzyżem. Na dzwonnicy znajdują się cztery półkoliste okna, po jednym na każdej ścianie. Nawa główna cerkwi ma kształt kwadratu. Poniżej dachu jest obramowana fryzem, okna w tej części budynku również są półkoliste. W centralnym miejscu nawy wznosi się sygnaturka z kopułą o podobnej formie. Wnętrze cerkwi ozdabiają polichromie autorstwa Joanny i Jarosława Jakimczuk, wykonane w latach 2012–2016. W ołtarzu znajdują się relikwie Świętych Młodzieńców Betlejemskich, umieszczone 21 maja 2016 (w dniu konsekracji świątyni)[2].

Bardzo zbliżony pod względem architektonicznym obiekt znajduje się na Litwie i jest nim molenna pw. Trójcy Świętej(lit.) w Duksztach, z taką różnicą, że cerkiew w Andryjankach została w ostatnich latach znacznie zmodernizowana (m.in poprzez pozłocenie kopuł czy wymianę krzyży ją wieńczących).

InneEdytuj

Cerkiew została wpisana do rejestru zabytków 31 stycznia 1994 pod nr A-392[3].

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Kalendarz Prawosławny 2009, Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, ISSN 1425-2171