Hakodziób

(Przekierowano z Chondrohierax)

Hakodziób[6] (Chondrohierax uncinatus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae). Przeważnie czatuje poniżej koron drzew.

Hakodziób
Chondrohierax uncinatus[1]
(Temminck, 1822)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd szponiaste
Rodzina jastrzębiowate
Podrodzina orłosępy
Plemię Pernini
Rodzaj Chondrohierax
Lesson, 1843[2]
Gatunek hakodziób
Synonimy

Rodzaju:

Gatunku:

  • Falco uncinatus Temminck, 1822[4]
  • Regerhinus uncinatusKaup, 1845[3]
Podgatunki
  • C. u. uncinatus (Temminck, 1822)
  • C. u. mirus Friedmann, 1934
  • C. u. wilsonii (Cassin, 1847)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[5]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Zasięg występowania według IUCN, nie uwzględniony hakodziób kubański uznawany za osobny gatunek

Zasięg występowaniaEdytuj

Hakodziób występuje w zależności od podgatunku [7][8][6].

TaksonomiaEdytuj

Gatunek po raz pierwszy opisał w 1822 roku holenderski ornitolog Coenraad Jacob Temminck, nadając mu nazwę Falco uncinatus[4]. Holotyp pochodził z Bahii w Brazylii[4]. Podgatunek wilsonii jest taksonem o niepewnej pozycji taksonomicznej i czasami jest wyróżniany do rangi gatunku na bazie różnic morfologicznych i nikłych rozbieżności mtDNA[9][10].

EtymologiaEdytuj

  • Chondrohierax: gr. χονδρος khondros „zgrubny”; ἱεραξ hierax, ἱερακος hierakos „jastrząb”[11].
  • Regerhinus: gr. ῥηγος rhēgos, ῥηγεος rhēgeos „kocyk, koc”; ῥις rhis, ῥινος rhinos „nozdrza”[12].
  • uncinatus: łac. uncinatus „haczykowaty”, od uncus, unci „hak”[13].

MorfologiaEdytuj

Długość ciała 39–51 cm, masa ciała samców 215–277 g, samic 235–360 g, rozpiętość skrzydeł 78–98 cm[8]. Dziób hakowaty, woskówka zielonawa, przed białymi oczami naga skóra. Samiec najczęściej szary z wierzchu, od spodu pręgowany, z 2 szerokimi jasnymi przepaskami na ogonie. Samica zwykle brązowa z wierzchu, z rdzawym kołnierzem; od spodu rdzawo pręgowana. Istnieje też odmiana melanistyczna.

ŚrodowiskoEdytuj

Wilgotne lasy nizinne i zadrzewione mokradła.

StatusEdytuj

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje hakodzioba za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 2000 roku. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy[5].

IUCN uznaje hakodzioba kubańskiego za osobny gatunek i klasyfikuje go jako krytycznie zagrożony (CR – Critically Endangered); jego liczebność zawiera się w przedziale 50–249 dorosłych osobników, a trend liczebności jest spadkowy[14].

PrzypisyEdytuj

  1. Chondrohierax uncinatus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. R.P. Lesson. Index ornithologique. „L’Écho du Monde Savant et l’Hermès”. 10, s. 61, 1843 (fr.). 
  3. a b J.J. Kaup. Ueber Falken. Mit besonderer Berücksichtigung der im Museum der Senckenbergischen naturforschenden Gesellschaft aufgestellten Arten. „Museum Senckenbergianum”. 3, s. 262, 1845 (niem.). 
  4. a b c C.J. Temminck: Nouveau recueil de planches coloriées d’oiseaux: pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon, édition in-folio et in-4⁰ de l’Imprimerie royale, 1770. Cz. 1. Strasbourgh: Chez Legras Imbert et Comp., 1838, s. ryc. 103, 104, 115. (fr.)
  5. a b BirdLife International 2016, Chondrohierax uncinatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016 [online], wersja 2020-2 [dostęp 2020-08-15] (ang.).
  6. a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Pernini Blyth, 1851 (Wersja: 2019-03-24). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-08-15].
  7. Hakodziób amerykański (Chondrohierax uncinatus) (Temminck, 1822). Avibase. [dostęp 12 marca 2012].
  8. a b R.O. Bierregaard, Jr, G.M. Kirwan, J.S. Marks: Hook-billed Kite (Chondrohierax uncinatus). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-11-30]. (ang.)
  9. D.F. Stotz, J.W. Fitzpatrick, T.A. Parker III & D.K. Moskovits: Neotropical Birds: Ecology and Conservation. Chicago: University Of Chicago Press, 1996. ISBN 978-0226776309. (ang.)
  10. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors (ang.). IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-08-15].
  11. Jobling 2018 ↓, s. Chondrohierax.
  12. Jobling 2018 ↓, s. Regerhinus.
  13. Jobling 2018 ↓, s. uncinatus.
  14. BirdLife International 2016, Chondrohierax wilsonii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016 [online], wersja 2020-2 [dostęp 2020-08-15] (ang.).

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj