Otwórz menu główne

Chrobotek trocinowaty (Cladonia scabriuscula (Delise) Leight.) – gatunek grzybów należący do rodziny chrobotkowatych (Cladoniaceae)[1]. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów[2].

Chrobotek trocinowaty
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ workowce
Klasa miseczniaki
Rząd misecznicowce
Rodzina chrobotkowate
Rodzaj chrobotek
Gatunek chrobotek trocinowaty
Nazwa systematyczna
Cladonia scabriuscula (Delise) Leight.
Flora, Regensburg 58: 447 (1875)
Chrobotek trocinowaty: drugie zdjęcie

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cladonia, Cladoniaceae, Lecanorales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował Delise nadając mu nazwę Cenomyce scabriuscula. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1875 Leighton, przenosząc go do rodzaju Cladonia[1].

Synonimy[3]:

  • Cenomyce decurva Taylor ex C. Bab. & Mitt. 1859
  • Cenomyce scabriuscula Delise
  • Cladonia farinacea (Vain.) A. Evans 1950
  • Cladonia flabelliformis var. scabriuscula (Delise) Vain. 1887
  • Cladonia furcata var. adspersa Flörke 1821
  • Cladonia furcata var. asperata Müll. Arg. 1882
  • Cladonia furcata var. gracillima Müll. Arg. 1882
  • Cladonia furcata var. hians Müll. Arg. 1882
  • Cladonia furcata var. recurva A.L. Sm. 1796
  • Cladonia furcata var. scabriuscula (Delise) Coem. 1887
  • Cladonia furcata var. subsquamosa Müll. Arg. 1882
  • Cladonia furcata var. virgulata Müll. Arg. 1883
  • Cladonia gallica var. scabriuscula (Delise) M. Choisy 1951
  • Cladonia pungens (Ach.) Flörke 1896
  • Cladonia rangiformis var. gracillima (Mont.) Ahti 1978
  • Cladonia scabriuscula var. asperata (Müll. Arg.) Abbayes ex Frey 1967

Nazwa polska według Krytycznej listy porostów i grzybów naporostowych Polski[2].

CharakterystykaEdytuj

Na podłożu tworzy plechę pierwotną złożoną z drobnych i wcześnie zanikających łuseczek. Są one nieregularnie klapowane, mają długość 7-10 mm długości i szerokość 5-7 mm. Plecha wtórna to podecja o wysokości (9-) 14-32 (-60) mm i grubości 1-2 mm. Mają barwę od sino-szarej do brązowej, są dichotomicznie rozgałęzione i zakończone szydlasto (bez kieliszków). Kąty odgałęzień są przeważnie rozwarte lub proste, rzadziej ostre. Na podecjach obficie występują odstające łuseczki o długości 2-5 mm. Na szczytach podecjów czasami (rzadko) występują apotecja pokryte granulkowatymi urwistkami. Apotecja mają szerokość 0,5-2,0 mm. Powstają w nich brązowe askospory o kształcie podłużnie elipsoidalnym i rozmiarach 11-17 × 4-6 μm. Na podecjach licznie występują pyknidy o kształcie urny zwężonej u podstawy. W środku zawierają bezbarwną galaretkę. Powstają w nich pykniospory o rozmiarach 5-8 x 1-1,5 μm[4].

Reakcje barwne: K + K lub żółty do brązowego, C, KC-, P + czerwony, UV -. Kwasy porostowe: kwas fumarioprotocetrariowy[4].

Występowanie i siedliskoEdytuj

Występuje na wszystkich kontynentach świata z wyjątkiem Antarktydy, występuje także na wielu wyspach[5]. W polskim piśmiennictwie naukowym podane są jego stanowiska w 9 z 18 krain przyrodniczych, na jakie podzielono Polskę[2].

Należy do gatunków związanych z nadbrzeżem morza, jest gatunkiem charakterystycznym nadmorskich wydm szarych (Helichryso-Jasionetum litoralis)[6].

Galeria zdjęćEdytuj

Gatunki podobneEdytuj

Przez wielu naukowców chrobotek trocinowaty klasyfikowany był jako jedna z odmian chrobotka widlastego (Cladonia furcata)[3]. Jest bowiem bardzo do niego podobny. Zasadniczą cechą odróżniającą go od chrobotka widlastego są liczne urwistki na podecjach, ale istnieje wiele form pośrednich między tymi gatunkami i w niektórych populacjach gatunki te są niemal niemożliwe do rozróżnienia[4].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2015-06-10].
  2. a b c Wiesław Fałtynowicz: The Lichenes, Lichenicolous and allied Fungi of Poland.Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003. ISBN 83-89648-06-7.
  3. a b Species Fungorum (ang.). [dostęp 2015-06-10].
  4. a b c North American Lichen Herbaria. [dostęp 2015-06-10].
  5. Discover Life Maps. [dostęp 2015-06-10].
  6. Nadmorskie wydmy szare. [dostęp 2015-06-10].