Otwórz menu główne

Cmentarz wojenny nr 160 – Tuchów

Cmentarz wojenny nr 160 w Tuchowie – zabytkowy cmentarz z I wojny światowej znajdujący się w Tuchowie w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim. Jest jednym z 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. W VI okręgu tarnowskim cmentarzy tych jest 63[2].

Cmentarz wojenny nr 160
Tuchów
Obiekt zabytkowy nr rej. A-1340/M z 12.06.2013[1]
Ilustracja
Ogólny widok cmentarza
Państwo  Polska
Miejscowość Tuchów
Typ cmentarza wojenny
Stan cmentarza nieczynny
Powierzchnia cmentarza 565 m²
Liczba pochówków 164
Liczba grobów 15+63
Data otwarcia 1915
Architekt Heinrich Scholz
Położenie na mapie Tuchowa
Mapa lokalizacyjna Tuchowa
Cmentarz wojenny nr 160 Tuchów
Cmentarz wojenny nr 160
Tuchów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz wojenny nr 160 Tuchów
Cmentarz wojenny nr 160
Tuchów
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Cmentarz wojenny nr 160 Tuchów
Cmentarz wojenny nr 160
Tuchów
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnowskiego
Cmentarz wojenny nr 160 Tuchów
Cmentarz wojenny nr 160
Tuchów
Położenie na mapie gminy Tuchów
Mapa lokalizacyjna gminy Tuchów
Cmentarz wojenny nr 160 Tuchów
Cmentarz wojenny nr 160
Tuchów
Ziemia49°53′21,93″N 21°03′03,96″E/49,889425 21,051100

Opis cmentarzaEdytuj

 
Ściana pomnikowa z tablicą inskrypcyjna
 
Stele z dwoma rodzajami krzyży
 
Plan cmentarza
 
Duże krzyże ażurowe

Zaprojektowany został przez niemieckiego architekta Heinricha Scholza jako oddzielna kwatera na nowym cmentarzu parafialnym Tuchowa[2]. Znajduje się w odległości ok. 1 km od centrum Tuchowa, przy skrzyżowaniu drogi wojewódzkiej nr 977 z odchodzącą od niej drogą do Meszny Opackiej[3]. Ogrodzenie cmentarza tworzą metalowe rury rozpięte między betonowymi lub murowanymi z kamienia słupkami, ponadto od tylnej strony znajduje się dodatkowo współczesne ogrodzenie cmentarza komunalnego wykonane z prefabrykowanych betonowych segmentów. Wejście przez dwuskrzydłową, metalową furtkę pomiędzy murowanymi z kamienia słupkami. Głównym elementem ozdobnym jest znajdująca się na przeciwległym od furtki boku cmentarza ściana pomnikowa. Jest na niej krzyż, data 1914-1915 i inskrypcja autorstwa kapitana Hansa Hauptmanna w języku niemieckim. W tłumaczeniu na język polski brzmi ona tak[4]:

„By Wasze młyny mełły,

I oczy Wasze znów błyszczały,

By kosy Wasze znów dźwięczały,

I kobiety Wasze znów śpiewały,

By kominy Wasze znów dymiły,

I dzieci Wasze znów rozkwitały:

Bóg tego chciał i nakazał –

My to wykonaliśmy – my polegli!”

Od furtki do ściany pomnikowej prowadzi alejka, groby żołnierzy umieszczone symetrycznie w czterech rzędach po obu jej stronach. Są to betonowe podmurówki wyznaczające granice mogił oraz betonowe stele z blaszanymi tabliczkami imiennymi. Stele zwieńczone są krzyżami. Są 4 rodzaje tych krzyży[4][2]:

Cmentarz jest w dobrym stanie. Opiekują się nim władze Tuchowa i uczniowie szkół[4]. Umieszczono na nim nagrobek upamiętniający poległych w okolicy nieznanych żołnierzy września 1939 r.

PolegliEdytuj

Na cmentarzu tym pochowano 103 żołnierzy austro-węgierskich, 1 niemieckiego i 60 rosyjskich w 63 grobach pojedynczych i 15 zbiorowych[2]. Z zachowanych napisów na tabliczkach wynika, że pochowani tutaj żołnierze armii austro-węgierskiej walczyli w 21. pułku piechoty (obszar rekrutacji w okolicach Czaslawa w Czechach), 62. pułku piechoty (rekrutowani byli w okolicach Tirgu Muresz w dzisiejszej Rumunii), 36.  pułku piechoty (obszar rekrutacji Pilzno w Czechach), 59. salzburskiego pułk piechoty, 30. lwowskiego pułku piechoty, 98. pułku piechoty (obszar rekrutacji Wysokie Myto w Czechach) i 80. złoczowskiego pułku piechot, w którym walczyli głównie Polacy i Ukraińcy oraz 14. pułku piechoty z żołnierzami z okolic austriackiego Linzu. Jedyny pochowany tutaj żołnierz niemiecki walczył w 46. Pruskim Pułku Piechoty i zginął 7 maja 1915 r. Ponieważ jednostki niemieckie nie walczyły na tym odcinku frontu, najprawdopodobniej żołnierz ten zmarł od ran w czasie transportu koleją i został pochowany w okolicach najbliższej stacji kolejowej. O żołnierzach rosyjskich wiadomo niewiele. Jedyną znaną jednostka w której służyli pochowani tutaj żołnierze armii rosyjskiej to 255. Derbencki Pułk Piechoty[5].

PrzypisyEdytuj

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-09-30. [dostęp 2014-08-10].
  2. a b c d Roman Frodyma: Galicyjskie cmentarze wojenne. Tom II. Okolice Tarnowa. Rewasz, 1997. ISBN 83-85557-38-5.
  3. Pogórze Ciężkowickie. Mapa 1:50 000. Kraków: Compass, 2005. ISBN 83-89165-37-6.
  4. a b c Adam Mężyk. Tuchów i okolice w ogniu wielkiej wojny. [dostęp 2015-06-14].
  5. Cmentarze wielkiej wojny. Okręg Tarnów. [dostęp 2015-06-14].