Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy prowincji rzymskiej na południe od Dunaju. Zobacz też: Dacja (Dacia Traiana) – prowincja rzymska i kraina historyczna na północ od Dunaju.
Dacia Aureliana (Aurellani) na tle Mezji
Nowa Dacja jako prowincja rzymska w okresie po podziale na Dacia Mediterranea i Dacia Ripensis na mapie prefektur, diecezji i prowincji rzymskich w roku 400 n.e.
VI wiek - prowincje Dacia Ripensis i Dacia Mediterranea w VI wieku n.e.
Tereny byłej Dacia Aureliana - jak tem Bułgaria po odzyskaniu przez Cesarstwo w 1045 roku

Dacia Aurelianaprowincja – jednostka administracyjna w ramach Cesarstwa Rzymskiego.

Została założona w ok. 271-275 roku. Oddzieliła ona Mezję Górną od Mezji Dolnej. Zajmowała większość terytorium leżącego obecnie w północno-zachodniej Bułgarii i wschodniej Serbii, po południowej stronie rzeki Dunaj.

Stolicą prowincji została Serdica (współcześnie bułgarska stolica Sofia).

Spis treści

Utworzenie prowincjiEdytuj

Prowincja została utworzona przez cesarza Aureliana na terytorium Mezji po ewakuacji wojska z prowincji Dacia Traiana, w ostatnim okresie władzy cesarza, po zwycięstwach nad Gotami i Karpami. Aurelian podjął wówczas (kontrowersyjną) decyzję o wycofaniu się z terenów Dacji i ustaleniu granicy Cesarstwa na Dunaju. Wraz z wycofaniem armii przeprowadzono wówczas część ludności rzymskiej na południe, na przeciwną stronę Dunaju, co dało początek prowincji. Uformowana została ona w wyniku osadnictwa z północy między 271/275 i 285 rokiem.

Podział prownicjiEdytuj

Ok. 293 roku Cesarz Dioklecjan w ramach reformy administracji zastąpił prowincję Dacia Aureliana dwiema nowymi prowincjami:

  • Dacia Ripensis (Dacja Nadbrzeżna) – wzdłuż południowego brzegu Dunaju. Ważne ośrodki osadnicze to Ratiaria (obecnie Arczar, rejon Dimowa w Bułgarii) – stolica prowincji, jak również Bononia (obecnie Widyń).
  • Dacia Mediterranea (śródziemna) – na południe od Dacii Ripensis, do granic prowincji Macedonia. Stolicę prowincji ustanowiono w Serdice (Sofii), znaczącym ośrodkiem była również Pautalia (obecnie Kiustendił w Bułgarii).

Dacia Mediterranea wkrótce została powiększona o terytoria podporządkowane wcześniej sąsiadującej (od południowego zachodu) prowincji Dardania, w tym miasta Nisz (Naissus) i Bela Palanka (Remesiana), będące potem biskupstwami tytularnymi Kościoła katolickiego[1].

Osobny artykuł: Naissus (stolica tytularna).

Podporządkowanie administracyjneEdytuj

Prowincje nowej Dacji znalazły się w granicach diecezji Mezja (łac. Diocesis Moesiarum), utworzonej w ramach prefektury Ilirii (Praefectrura praetorio Illyrici). W skład diecezji weszły również: Achaja, Dardania, Epirus nova, Epirus vetus, Kreta, Macedonia, Moesia Superior, Praevalitana, Tesalia.[2].

Później dwie Dacias wraz z prowincjami Dardania, Mezja Prima i Praevalitana stanowiły część diecezji Dacji (Dioecesis Daciae).

Prowincje stanowiły terytorium penetracji ze strony Gotów, a następnie licznych plemion w trakcie wielkiej wędrówki ludów. W efekcie były okresowo tracone i odzyskiwane przez Cesarstwo wschodniorzymskie (Bizantyńskie). Po roku 440 prowincje zostały złupione w czasie najazdu Hunów, następnie pod władaniem Awarów, wkrótce pod wpływami napływających Słowian i Protobułgarów.

W początkach XI wieku ziemie byłych Dacias weszły w skład temu (stgr. θέμα) Bułgaria, podporządkowanego ponownie Bizancjum. Utracone przez cesarstwo ostatecznie w II połowie wieku XII.

PrzypisyEdytuj

  1. Annuario Pontificio 2013 (Libreria Editrice Vaticana, 2013, ​ISBN 978-88-209-9070-1​), „Sedi titolari”, pp. 819-1013
  2. Roisman, Worthington 2010 ↓, s. 547.

BibliografiaEdytuj