Otwórz menu główne

Dworzec tramwajów podmiejskich przy ulicy Północnej w Łodzi

zabytkowy element infrastruktury transportowej

Dworzec tramwajów podmiejskich przy ulicy Północnej – lewostronna pętla (reg. łódz. krańcówka) tramwajowa w Łodzi, stworzona z myślą o tramwajach podmiejskich. Znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie parku Staromiejskiego, przy skrzyżowaniu ulic Północnej z Franciszkańską. Przy pętli znajduje się murowany budynek dworca, wyremontowany w 2015 roku.

Dworzec tramwajów podmiejskich przy ulicy Północnej w Łodzi
Widok dworca w kierunku północno-zachodnim (maj 2016)
Widok dworca w kierunku północno-zachodnim (maj 2016)
Państwo  Polska
Miejscowość Łódź
Lokalizacja BałutyStare Miasto
Data otwarcia 22 lipca 1951
Położenie na mapie Łodzi
Mapa lokalizacyjna Łodzi
Dworzec tramwajów podmiejskich przy ulicy Północnej w Łodzi
Dworzec tramwajów podmiejskich przy ulicy Północnej w Łodzi
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dworzec tramwajów podmiejskich przy ulicy Północnej w Łodzi
Dworzec tramwajów podmiejskich przy ulicy Północnej w Łodzi
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Dworzec tramwajów podmiejskich przy ulicy Północnej w Łodzi
Dworzec tramwajów podmiejskich przy ulicy Północnej w Łodzi
Ziemia51°46′46,740″N 19°27′31,540″E/51,779650 19,458761

Dworzec z układem torów tramwajowych wraz z otoczeniem został wpisany do Rejestru zabytków nieruchomych województwa łódzkiego (nr rej.: A/100 z 21.12.2010 r.)[1].

Spis treści

HistoriaEdytuj

Krańcówkę otwarto 22 lipca 1951[2]. Poczekalnię dla pasażerów, jeszcze niewykończoną, oddano do użytku dopiero 22 lipca 1953[2]. Budowę dworca zakończono w 1953 roku[3][4]. Dworzec zbudowano w stylu polskiego modernizmu międzywojennego[3]. Ma formę nakrytego wspólnym dachem zespołu przeszklonych pawilonów[3] (w tym okrągłych kiosków[5]). W pomieszczeniach, oprócz poczekalni mieściły się też niegdyś kiosk i bar[6]. Pod dworcem biegnie kanał rzeki Łódki[4].

„Krańcówka Północna” zastąpiła krańcówkę tramwajów podmiejskich na Rynku Bałuckim[7]. Z nowej pętli można było dojechać do Aleksandrowa Łódzkiego (linia 44), Lutomierska (linia 43), Konstantynowa Łódzkiego (linia 43bis), Zgierza (linia 45) i Ozorkowa (linia 46).

W 1991 roku zlikwidowano połączenie tramwajowe z Aleksandrowem Łódzkim, a co za tym idzie, również linię 44. Z kolei w 2001 roku, po reformie układu linii tramwajowych, linie 43 i 43 bis wydłużono do pętli Stoki.

Od lutego 2004[2][4], kiedy wycofano kursującą do Zgierza linię 45 (zastąpiono ją wydłużoną linią 11), natomiast sięgającą swym zasięgiem Ozorkowa linię 46 przekierowano do pętli Chocianowice, przez następne 13 lat żaden tramwaj nie kończył tam swej trasy, a krańcówka służyła jedynie jako pętla techniczna. W 2007 roku w jej bezpośrednim sąsiedztwie zorganizowano wystawę „Ziemia z nieba”[8].

We wrześniu 2013 władze Łodzi oficjalnie podpisały umowę na bezpłatne przekazanie dworca Łódzkiej Okręgowej Izbie Architektów, pod warunkiem wyremontowania obiektu przez tę instytucję[4]. Krańcówka nadal miała być dostępna dla tramwajów w sytuacjach awaryjnych[5]. Wartość przekazanej nieruchomości (ponad 4 tys. m² powierzchni) wyceniono na 857 tys. zł[9][4], z czego 265 tys. zł to wartość budynku[9]. We wrześniu 2015 ŁOIA zakończyła remont pawilonów i otworzyła tam swoją nową siedzibę[3][10][5]. Oficjalne, uroczyste otwarcie odnowionego obiektu odbyło się 18 września 2015[5]. Renowacja, przeprowadzona pod nadzorem konserwatora zabytków, kosztowała łódzkich architektów 2 miliony zł, z czego niecałe 20% stanowiły dotacje z funduszu miejskiego konserwatora zabytków[5]. Odrestaurowano kioski i budynki, naprawiono zarwany dach i podpory[5]. Wzdłuż filarów położono bazaltowo-granitową posadzkę[5]. Wzmocnienie kanału rzeki Łódki biegnącego pod budynkiem sfinansował łódzki magistrat[4]. Za stan torowiska i oświetlenie na terenie krańcówki odpowiada Zarząd Dróg i Transportu[4].

ŁOIA zapowiedziała drugi etap renowacji, który miałby polegać na osłonięciu dworca szklanymi ścianami połączonymi z zachodnią i wschodnią częścią obiektu[5][10]. W wydzielonych przestrzeniach miałyby powstać dwie sale: konferencyjna i wystawiennicza[5][10]. Koszt takiej modernizacji oszacowano na ponad milion zł[5]. Na dworcu nie ma ławek dla podróżnych[11].

2 kwietnia 2017, po kolejnym przemodelowaniu układu komunikacyjnego, na pętlę skierowano linie 43A oraz 43B – kursujące do Konstantynowa Łódzkiego i Lutomierska[12]. W ten sposób krańcówka częściowo odzyskała swoją dawną funkcję.

GaleriaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo łódzkie. 2018-09-30. s. 46. [dostęp 2017-12-21].
  2. a b c Dębski 2009 ↓.
  3. a b c d Łódzka Okręgowa Izba Architektów ma nową siedzibę. sztuka-architektury.pl, 22 września 2015. [dostęp 2017-12-21].
  4. a b c d e f g Agnieszka Magnuszewska: Krańcówka przy Północnej ma być nową siedzibą łódzkich architektów. W: Dziennik Łódzki [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 13 kwietnia 2014. [dostęp 2018-01-02].
  5. a b c d e f g h i j Radosław Kędzierski: Zabytkowa krańcówka przy Północnej jak nowa!. W: lodz.wyborcza.pl [on-line]. Agora SA, 17 września 2015. [dostęp 2018-01-02].
  6. Ryszard Bonisławski, Joanna Podolska: Spacerownik Łódzki. Łódź 2008: Agora SA, s. 145, seria: Biblioteka Gazety Wyborczej.
  7. Bałucki Słownik 2. Łódź 2017: Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi, s. 20.
  8. Maciej Morawski: Wystawa "Ziemia z nieba" w Łodzi. W: www.wiadomosci24.pl [on-line]. Wiadomosci24.pl, 12 maja 2007. [dostęp 2017-12-21].
  9. a b Jolanta Sobczyńska: Architekci nie dostaną zajezdni przy ul. Północnej. W: Dziennik Łódzki [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 6 czerwca 2012. [dostęp 2018-01-02].
  10. a b c Darek Matyjaszczyk: Krańcówka na Północnej w Łodzi. Nowa siedziba architektów. W: lodz.naszemiasto.pl [on-line]. Polska Press sp. z o.o., 17 września 2015 (aktualizacja: 18 września 2015). [dostęp 2017-12-21].
  11. Czekamy na Wasze opinie / Gdzie ta rewitalizacja?. „Magazyn Łódź – dodatek do Gazety Wyborczej”, s. 3, piątek, 29 czerwca 2018. Agora SA. 
  12. mt: Zmiany w MPK Łódź od 2 kwietnia. Nowe trasy tramwajów MPK Łódź. W: Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Komunikacja > MPK Łódź [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2017-04-01. [dostęp 2017-12-21].

BibliografiaEdytuj

Dotyczy lat 1950-2004

  • Wojciech Dębski: Krańcówka tramwajowa – Północna. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Tramwaje – Krańcówki > Północna (Park Staromiejski) – więcej informacji [on-line]. Wojciech Dębski, 2009-06-10. [dostęp 2017-12-21].

Linki zewnętrzneEdytuj