Efekt substytucyjny

Efekt substytucyjny – zmiana stosunku nabywanych dóbr (usług) wywołana zmianą ceny jednego z nich. Wraz z efektem dochodowym opisuje wpływ zmiany ceny na siłę nabywczą i decyzje konsumenta.

Ujęcie Słuckiego[1]Edytuj

Aby opisać efekt substytucyjny uwzględniamy zmianę ceny jednego z dóbr i takie dostosowanie dochodu, aby mimo tej zmiany siła nabywcza konsumenta pozostała stała.

Interpretacja graficznaEdytuj

Graficznie osiągamy to dokonując obrotu linii ograniczenia budżetowego wokół początkowego koszyka dóbr, czyli punktu optimum konsumenta. W efekcie koszyk ten pozostaje w finansowym zasięgu konsumenta i w tym znaczeniu jego siła nabywcza pozostaje niezmieniona. Nowa linia ograniczenia budżetowego jest jednak styczna do wyżej położonej krzywej obojętności, więc punkt równowagi konsumenta ulega przesunięciu w kierunku dobra relatywnie tańszego.

Interpretacja algebraicznaEdytuj

Załóżmy, że zmienia się cena dobra X. Algebraicznie dochód konsumenta przed zmianą ceny zapisujemy jako:

 

Dochód, jaki konsument musiałby osiągać, aby po zmianie ceny mógł nabyć początkowy koszyk dóbr to:

 

Zmianę dochodu „kompensującą” konsumentowi zmianę ceny zapisujemy jako:

 
 

gdzie:

  – dochód,
  – dochód zmieniony,
  – pierwotna cena dobra x,
  – nowa cena dobra x,
  – cena dobra y,
  – ilość dobra x,
  – ilość dobra y).

Efekt substytucyjny obliczamy ze wzoru:

 

gdzie:

  – funkcja wielkości popytu na dobro x od dochodu konsumenta i ceny produktu.

Kierunek działania efektu substytucyjnegoEdytuj

Efekt substytucyjny zmienia się zawsze w kierunku przeciwnym niż zmiana ceny. Oznacza to, że jeśli cena produktu rośnie to w wyniku działania efektu substytucyjnego wielkość popytu nań maleje.

PrzypisyEdytuj

  1. H.R. Varian, Mikroekonomia. Kurs średni. Ujęcie nowoczesne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006.