Fort IV Twierdzy Toruń

Fort IV Twierdzy Toruńfort artyleryjski, zbudowany pod nazwą Fort II Ludwig Yorck von Wartenburg[1].

Fort IV Stanisław Żółkiewski
Fort II Ludwig Yorck von Wartenburg
Obiekt zabytkowy nr rej. A/1367 z 21 kwietnia 1971
Ilustracja
Brama wjazdowa
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Miejscowość Toruń
Adres ul. Chrobrego 86
Typ budynku fort
Rozpoczęcie budowy 1878
Ukończenie budowy 1884
Położenie na mapie Torunia
Mapa konturowa Torunia, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Fort IV”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Fort IV”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Fort IV”
Ziemia53°02′27,81″N 18°37′57,93″E/53,041058 18,632758

Fort IV jako jedyny w Toruniu został zagospodarowany do obsługi ruchu turystycznego[2].

LokalizacjaEdytuj

Fort znajduje się w prawobrzeżnej części miasta, w dzielnicy Katarzynka, przy ulicy Chrobrego 86.

HistoriaEdytuj

Fort został zbudowany w latach 18781884 z cegły na planie pięciokąta, jako główny fort artyleryjski typu biehlerowskiego i stanowił część północno-wschodniej linii obrony miasta, w szczególności ochraniał dworce kolejowe Toruń-Mokre i Toruń-Północ. Wzniesiony według obowiązujących zasad sztuki artyleryjskiej mógł przetrwać półroczne oblężenie. Przeznaczony był dla załogi złożonej z dwóch kompanii piechoty oraz obsługi stanowisk artyleryjskich (łącznie około 800 osób), zakwaterowanych w 31 pomieszczeniach mieszkalnych. Uzbrojenie obiektu stanowiło 14 dział średniego kalibru oraz w różnych okresach od 15 do 22 dział ciężkiego kalibru położonych w dwóch bateriach skrzydłowych razem ze schronami dla ich obsługi. Ogień z dział fortecznych mógł sięgać w okolice Papowa Toruńskiego i dzisiejszej dzielnicy Grębocin – obiekt nigdy jednak nie spełnił swoich militarnych zadań. Na terenie fortu zachował się tradytor i 9 schronów piechoty. W ostatnich latach zrewitalizowane zostały dwa stanowiska obserwacyjne (piechoty i artylerii) z obrotowymi wieżami. W latach 90. XIX wieku i w latach 1911–1914 przeszedł dodatkową modernizację: zamurowano część okien w pomieszczeniach mieszkalnych i wszystkie otwory okienne w dwóch pomieszczeniach technicznych, pozostałe wyposażono w pancerne okiennice, zlikwidowano windy amunicyjne w związku z wyprowadzeniem artylerii na baterie sprzężone oraz wprowadzono wentylację mechaniczną. Całość otoczono drutem kolczastym. Część koszar i poterna zostały wzmocnione metrową warstwą betonu na również metrowej poduszce piaskowej, co uodporniło żywotne części fortu na pociski z dział kalibru 220 mm.

W 1920 roku został przejęty przez Wojsko Polskie i oddany 63. pułkowi toruńskiemu, który ulokował tam kompanię ckm po przeprowadzeniu gruntownego remontu zdewastowanego przez wyjeżdżające wojsko pruskie fortu (fort został pozbawiony wszystkich mechanicznych elementów obsługi i pancernych okiennic). Na nowo przebito część zamurowanych otworów okiennych, odmalowano wnętrza i bramy wjazdowe, wyremontowano instalację elektryczną. Porzucono jednak zamiar adaptacji całości na większe koszary ze względu na niskie położenie w terenie i przez to duże zwilgocenie zabudowań fortecznych.

Po 1945 rokuEdytuj

W 1956 roku wojsko zrezygnowało z użytkowania fortu, który miał zostać rozebrany, ostatecznie jednak zaadaptowano go na zakład uprawy pieczarek, a w latach 90. XX w. został sprzedany Jerzemu Okońskiemu. Nowy właściciel zaadaptował fort na cele turystyczne, czyniąc z niego jedyny obiekt tego typu w Toruniu – w pełni zakonserwowany, oczyszczony z roślinności maskującej, udostępniony turystom i przygotowany na organizację imprez różnego rodzaju. W forcie mieści się również schronisko młodzieżowe.

Na początku XXI w. na przedpolu fortu urządzono pole golfowe.

GaleriaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dzieje Fortu IV (pol.). [dostęp 10.07.2008].
  2. Twierdza Toruń Fort IV Toruń, Twierdza Toruń Fort IV w Toruniu, Nocowanie.pl [dostęp 2016-11-10].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj