Otwórz menu główne

Fort Va w Poznaniu

Jeden z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań

Fort Va (Bonin, Ludwika Mierosławskiego, oryg. Zwischenwerk Va) – jeden z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań. Znajduje się na Piątkowie pomiędzy ulicami: Wojciechowskiego, Lechicką i Księcia Mieszka I[1].

Fort Va Bonin
Zwischenwerk Va
Obiekt zabytkowy nr rej. A-245 z 25 maja 1983[1]
Ilustracja
Wejście frontowe do fortu
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres ul. Tadeusza Szeligowskiego
ob. 52 ark. 2 dz. 38/3, 37/2,
ob. 53 ark. 7 dz. 406/3[1]
Typ budynku fort
Architekt Komitet Inżynieryjny Głównego Inspektoratu Twierdz
Rozpoczęcie budowy 1887
Ukończenie budowy 1890
Zniszczono 1945
Właściciel PTOP „Salamandra”[2],
część: Miasto Poznań[3]
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Fort Va Bonin Zwischenwerk Va
Fort Va Bonin
Zwischenwerk Va
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Fort Va Bonin Zwischenwerk Va
Fort Va Bonin
Zwischenwerk Va
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Fort Va Bonin Zwischenwerk Va
Fort Va Bonin
Zwischenwerk Va
Ziemia52°26′43″N 16°55′00″E/52,445278 16,916667
Strona internetowa

HistoriaEdytuj

 
Tablica informacyjna

Zbudowany został w latach 1887–1890, w drugim etapie budowy twierdzy fortowej[4]. Fort otrzymał nazwę Bonin na cześć Eduarda von Bonin. W 1931 zmieniono patronów na polskich, Fort Va otrzymał imię generała Ludwika Mierosławskiego.

Podczas bitwy o Poznań, w nocy 13/14 lutego 1945 od północy, oddziały 246 pułku piechoty wraz z bateriami haubic 203 mm szturmowały forty IVa, V i Va[5][6]. Fort Va poddał się po 12 godzinach, jako ostatni (Fort IVa po 2, a Fort V po 10 godzinach)[7].

Teren fortu wchodzi w skład obszaru Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony SOO „Fortyfikacje w Poznaniu”, symbol PLH300005)[8].

Fort stanowi własność Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody „Salamandra”. Z jego upoważnienia obiektem opiekuje się Stowarzyszenie Miłośników Fortyfikacji „Kernwerk”[9], które prowadzi tu prace konserwacyjne, m.in. wycinkę części drzew, których korzenie mogą zagrażać zabytkowym murom[2][10]. Członkowie Towarzystwa odkopują również XIX-wieczny bruk. Obiekt został udostępniony do zwiedzania od 28 kwietnia 2012 roku. Zwiedzanie udostępnione jest tylko z przewodnikiem, który oprowadza gości ubrany w replikę pruskiego munduru piechoty[11].

Lokalizacja i konstrukcjaEdytuj

 
Zdjęcie satelitarne fortu (1965).
Wejście do fortu

Dojazd do fortu drogą rokadową (ul. Lechicka)[12]. W sąsiedztwie osiedle Bolesława Chrobrego[13] oraz Centrum Handlowe Plaza.

Otoczony suchą fosą (długość 500 m, szerokość 9 m, wysokość 5,5 m)[2]. Posiada trzy kaponiery: 1 szyjową, 2 czołowo-barkowe[2]. Kaponiery były połączone poterną biegnącą pod fosą. Do niedawna zachowany zbiornik na wodę zlokalizowany w poternie głównej[14].

W lutym 1945 zostały zniszczone schrony barkowe oraz schron w wale szyjowym[14]. Po stronie szyi fortu znajduje się zniszczony przez Rosjan blokhauz obrony wjazdu.

PrzebudowyEdytuj

Modernizacje prowadzone w latach 1913-1914, wybudowany zbiornik na wodę, studnia, schron dla drużyny przeciwszturmowej na przeciwskarpie[14]. W 1939 wybudowane 3 schrony obserwacyjno-bojowe na wale[14].

PrzyrodaEdytuj

Część pomieszczeń fortu stanowi ważne w skali regionu zimowisko nietoperzy.

Kaponiera fortu


PrzypisyEdytuj

  1. a b c Miasto Poznań, System Informacji Przestrzennej, Miejski Konserwator Zabytków: Zespół Fortów Zewnętrznego Pierścienia Fortyfikacji Pruskich (pol.). [dostęp 2013-06-24].
  2. a b c d Kernwerk: Opis fortu Va (pol.). Kernwerk. [dostęp 2013-06-28].
  3. Geopoz: Przeglądarka danych SIP (pol.). Miasto Poznań. [dostęp 2013-06-24]., warstwa: Grunty Miasta Poznania
  4. Maria Strzałko. Raport o stanie zabytków miasta Poznania. , 2007. Miasto Poznań. 
  5. Szumowski 1985 ↓, s. 349, 353.
  6. Tadeusz Świtała. Luty 1945 w Poznaniu. „Kronika Miasta Poznania”. 2/1985, s. 58, 1985. Wydawnictwo Miejskie (pol.). 
  7. Szumowski 1985 ↓, s. 353.
  8. Instytut na rzecz ekorozwoju: Natura 2000: „Fortyfikacje w Poznaniu” (pol.). [dostęp 2013-06-25].
  9. my-poznaniacy.org: Fortyfikacje Poznania – rozmowa z Krzysztofem Kłoskowskim (pol.). [dostęp 2013-06-28]., strona zarchiwizowana w web.archive.org (2011-10-18)
  10. Elżbieta Podolska, Głos Wielkopolski z 12 maja 2012: Poznajemy tajemnice Fortu Bonin (pol.). [dostęp 2013-06-28].
  11. KaT: Fort Va - kolejny obiekt do zwiedzania (pol.). epoznan.pl. [dostęp 2013-06-24].
  12. Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 199.
  13. Aleksandra Błaszak-Zbierska: Wycieczki po Piątkowie i okolicach. Poznań: Abos, 1995, s. 12. ISBN 83-85337-17-2.
  14. a b c d Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 202.

BibliografiaEdytuj

  • Jacek Biesiadka, Andrzej Gawlak, Szymon Kucharski, Mariusz Wojciechowski: Twierdza Poznań. O fortyfikacjach miasta Poznania w XIX i XX wieku.. Poznań: 2006.
  • Zbigniew Szumowski: Boje o Poznań 1945. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1985, s. 349, 353, 355., ryc.

Linki zewnętrzneEdytuj