Fort XI Twierdzy Toruń

Fort XI Twierdzy Toruń (dawny Fort V, następnie Grosser Kurfürst, od 1920 roku im. Stefana Batorego[1]) – standardowy fort artyleryjski przy ulicy Poznańskiej.

Fort XI Stefan Batory
Fort V Grosser Kurfürst
Symbol zabytku nr rej. A/1382 z 7 października 1971
Ilustracja
Widok ogólny fortu
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Miejscowość

Toruń

Adres

ul. Poznańska 152

Typ budynku

fort

Architekt

Hans von Biehler

Rozpoczęcie budowy

1877

Ukończenie budowy

1884

Położenie na mapie Torunia
Mapa konturowa Torunia, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Fort XI”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Fort XI”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Fort XI”
Ziemia52°59′07,41″N 18°34′23,30″E/52,985392 18,573139

Historia

edytuj

Został zbudowany w latach 1879–1884 z betonu i cegły[1] na planie pięciokąta[potrzebny przypis]. Obiekt miał stanowić umocniony punkt oporu na lewobrzeżnej linii obrony miasta Torunia, ogień z jego 20 dział położonych na otwartych stanowiskach[potrzebny przypis] ze schronami obsługi mógł docierać do Cierpic, Nieszawki i Gniewkowa[1]. Fort był otoczony suchą fosą oraz obwałowaniami ziemnymi i dobrze zamaskowany w terenie. Warowni miała bronić załoga złożona z 650 artylerzystów i jednego batalionu piechoty. Był on wykorzystywany jako koszary.

W czasie modernizacji fortu w 1894 roku przykryto sklepienia nad koszarami metrową warstwą betonu, podwyższono wały, by obiekt był odporny na pociski kalibru 150 mm[1]. Uzupełniono roślinność pokrywającą stoki forteczne[potrzebny przypis]. W roku 1911 otoczono całość drutem kolczastym[2]. Wyjeżdżając z Torunia, załoga niemiecka zabrała ze sobą całość mechanicznego wyposażenia fortu i zniszczyła kable telefoniczne i telegraficzne[potrzebny przypis]. Do roku 1922 obiekt stał pusty. Następnie przejęło go Wojsko Polskie, które po powierzchownym remoncie wykorzystywało go jako czasowe kwatery dla wojska, przede wszystkim artylerzystów uczestniczących w ćwiczeniach na poligonie toruńskim[2].

W 1960 roku rozebrano część oskarpowań fortu oraz zabudowano fosę. Obecne fort użytkuje prywatny właściciel, oficjalnie wejście na jego terenie jest możliwe jedynie po zdobyciu odpowiedniego pozwolenia jednak fort nie jest w żaden sposób ochraniany czy zabezpieczony i wejście na jego teren nie stanowi problemu co sprawia, że podlega silnej dewastacji, znikanie elementów metalowych za sprawą złomiarzy oraz zacieranie napisów na ścianach nie powoduje żadnej reakcji ze strony właściciela czy władz miasta[potrzebny przypis].

W 1999 roku znaleziono zakopane 3 skrzynie z niemiecką amunicją wraz z karabinami snajperskimi[potrzebny przypis].

Przypisy

edytuj

Bibliografia

edytuj
  • Mirosław Giętkowski, Zbigniew Karpus, Waldemar Rezmer: Twierdza Toruń. Toruń: Dom Wydawniczy Duet, 2004. ISBN 83-89706-12-1.