Otwórz menu główne

Gwardia Szwajcarska

Gwardia Szwajcarska (łac. Cohors pedestris Helvetiorum a sacra custodia Pontificis), Guardia Svizzera Pontificia – piesza formacja wojskowa pełniąca rolę straży przybocznej papieża, formalnie istniejąca od XVI wieku. Uważa się, że jest najmniejszą i najstarszą istniejącą armią świata - istnieje od roku 1506[1]. Jednak w swojej historii miała przerwy w funkcjonowaniu, pierwszą od 1527 roku do 1548 roku kiedy to została reaktywowana przez papieża Pawła III. W 1798 została rozwiązana i reaktywowana w 1801 przez papieża Piusa VII oraz ponownie rozwiązana w 1808 i reaktywowana w 1814 przez tego samego papieża. Powodem, dla których w dwóch ostatnich przypadkach nastąpiło rozwiązanie Gwardii Papieskiej, była okupacja wojsk napoleońskich.

Gwardia Szwajcarska
Ilustracja
Sztandar Gwardii Szwajcarskiej za pontyfikatu Franciszka
Państwo  Watykan
Historia
Sformowanie 1506
Pierwszy dowódca Kaspar von Silenen
Święto 6 maja
Dane podstawowe
Obecny dowódca płk Christoph Graf
Podporządkowanie papież
Liczebność 110
Dostępni
Mężczyźni 110
Kobiety 0
Budżet wojskowy

HistoriaEdytuj

22 stycznia 1506 na zlecenie papieża Juliusza II 150 szwajcarskich najemników wkroczyło do Rzymu, by ochraniać papieży. Nie bez znaczenia przy formowaniu Gwardii ze Szwajcarów była także panująca w tym czasie na dworach europejskich moda na posiadanie takich oddziałów. Szwajcarzy uważani byli za dzielnych, zdyscyplinowanych i wiernych żołnierzy.

Skład osobowyEdytuj

Obecnie papieskie wojsko liczy 110 żołnierzy[2]: oficerów, podoficerów, halabardników i dwóch doboszy. Jej komendant ma rangę pułkownika, jest Domownikiem Papieskim i posiada tytuł Szlachcica Jego Świątobliwości.

Żołnierzami Gwardii Szwajcarskiej mogą być wyłącznie katoliccy obywatele Szwajcarii[3] (pochodzą głównie z kantonów katolickich Lucerna i Valais). W momencie zaprzysiężenia muszą być kawalerami o nieskalanej opinii, odbyć zasadniczą służbę wojskową w armii swego kraju, mieć od 19 do 30 lat i liczyć powyżej 174 cm wzrostu[4]. Podstawowa służba w Gwardii Szwajcarskiej trwa dwa lata, z możliwością przedłużenia.

Oficerowie to[5]:

  • Pułkownik - Dowódca Gwardii
  • Podpułkownik - Szef Sztabu
  • Kapelan (godnością porównywalny do stopnia podpułkownika)
  • Major - komendant 2. plutonu
  • 2 Kapitanów - komendanci 1. i 3. plutonu

Podoficerowie to[6]:

  • Starszy sierżant - ma funkcję sztandarowego
  • 5 Sierżantów - zastępcy komendantów plutonów
  • 10 Kaprali - dowódcy drużyn
  • 10 Wicekaprali - zastępcy dowódców drużyn

Szeregowi:

  • 78 Halabardzistów (w tym 2 doboszy)

W związku z tym, że liczba gwardzistów przekracza 10% mieszkańców państwa, Jan Paweł II miał niegdyś nazwać Watykan najbardziej zmilitaryzowanym krajem świata[7].

Strój i uzbrojenieEdytuj

Gwardziści umundurowani są w kolorowe uniformy, podobne do tych, w jakich w roku 1506 przybyli do Rzymu pierwsi żołnierze. Ich barwy są barwami szlacheckiej rodziny Medyceuszy. Nieprawdą jest, że mundury zaprojektował sam Michał Anioł Buonarroti. Stroje gwardzistów przez lata były modyfikowane zgodnie z duchem poszczególnych epok. Obecne uniformy zostały zaprojektowane przez byłego komendanta Gwardii Szwajcarskiej w 1914 i nawiązują swoim wyglądem do pierwowzoru z XVI wieku.

Codzienny mundur gwardzisty jest jednolicie błękitny i prostszy w kroju od galowego.

Gwardziści używają następujących mundurów:

  • Błękitny mundur codzienny (dla oficerów z naramiennikami)
  • Oficerski czarny mundur wyjściowy[8] (naramienniki oficerów starszych złote obszyte na czarno)
  • Mundur galowy (kolory podano w tabelce poniżej)
  • Mundur wielkiej gali (z XVII-wieczną zbroją i morionem na mundurze galowym)
  • na wojskowych spotkaniach integracyjnych międzynarodowych lub szwajcarskich gwardziści używają mundurów szwajcarskich z naszywką przynależności do Gwardii Papieskiej[9]

Elementy ubioru[10]Edytuj

Stopień Pułkownik Podpułkownik Major Kapitan
Naramienniki[11]
noszone tylko z

niebieskim strojem codziennym

       
Oznaki stopnia na berecie        
Hełm[a]        
Kolory munduru galowego Czerwony
Stopień Starszy sierżant Sierżant Kapral Wicekapral Halabardzista/Gwardzista Gwardzista w funkcji dobosza
Naramienniki Brak Brak Brak Brak Brak Brak
Oznaki stopnia na berecie         Brak Brak
Hełm[a]            
Kolory munduru galowego Czarny i czerwony Niebieski, żółty i czerwony Niebieski, żółty i czarny

Broń i rynsztunekEdytuj

Stopień Oficerowie Sierżanci Kapral Wicekapral Halabardzista
Broń drzewcowa Nie używają Nie używają  [12]  [13]  
Partyzana Halabarda
Miecz Rapier Krótki miecz (~1m) o prostej esowatej gardzie[14]
Inne Laska[15]

W poczcie sztandarowym poza starszym sierżantem z funkcją chorążego jest też dwóch kaprali lub wicekaprali z flambergami[16].

Gdy pełnią funkcje ochroniarskie Gwardziści używają również[17]:

ZadaniaEdytuj

Gwardia Szwajcarska – oprócz pełnienia funkcji reprezentacyjno-honorowych – od początku swego istnienia stanowi ochronę osobistą papieża i Pałacu Apostolskiego. Strzeże też granic Państwa Watykańskiego, a od niedawna jej członkowie (w strojach cywilnych) towarzyszą papieżowi w jego zagranicznych pielgrzymkach.

Podczas wakatu Stolicy Apostolskiej Gwardia podlega władzy kamerlinga i dba o spokojny przebieg konklawe.

Święto Gwardii SzwajcarskiejEdytuj

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. a b Używa się również hełmu czarnego z piórami (zwłaszcza w czasie liturgii i wydarzeń religijnych) oraz hełm bez piór.

PrzypisyEdytuj

  1. Informacja na stronie internetowej Watykanu
  2. Na konferencji prasowej poprzedzającej Zaprzysiężenie 6 maja 2018 była mowa o powiększeniu Gwardii do 135 osób. Zob. artykuł po włosku na vaticannews.va
  3. The Swiss Guard - Admission Requirements, www.vatican.va [dostęp 2017-11-23] (wł.).
  4. Oficjalna strona Gwardii Szwajcarskiej (ang.). [dostęp 2012-05-06].
  5. Strona oficjalna Gwardii Szwajcarskiej - Organizacja, www.guardiasvizzera.va [dostęp 2017-08-22] (wł.).
  6. Pontifical Swiss Guard / Guardia Svizzera Pontificia - Cohors Pedestris Helvetiorum a Sacra Custodia Pontificis, www.uniforminsignia.org [dostęp 2017-09-09] (ang.).
  7. Kalendarium, wiadomosci.polska.pl [dostęp 2017-11-23] [zarchiwizowane z adresu 2007-08-11] (pol.).
  8. Zdjęcie 5 oficerów w czarnych mundurach na profilu Guardia Svizzera Pontificia, www.facebook.com [dostęp 2017-09-09] (wł. • niem. • fr.).
  9. Guardia Svizzera Pontificia, www.facebook.com [dostęp 2017-09-09] (pol.).
  10. Alvarez, David J., The pope's soldiers : a military history of the modern Vatican, Lawrence, Kan.: University Press of Kansas, 2011, ISBN 978-0-7006-1770-8, OCLC 681500334.
  11. Naramienniki pochodzą z różnych zdjęć w internecie. Zwłaszcza: Pułkownik Anrig i Oficerowie
  12. Zdjęcie awansu na stopień kaprala z profilu Gwardii, www.facebook.com [dostęp 2017-09-23] (pol.).
  13. Zdjęcie awansu na stopień wicekaprala z profilu Gwardii, www.facebook.com [dostęp 2017-09-23] (pol.).
  14. My new Swiss friends, „Letters from Rome”, 11 września 2008 [dostęp 2017-09-14] (ang.).
  15. Sierżanci z laskami na profilu Gwardii, www.facebook.com
  16. Flambergi podczas ślubowania z profilu Gwardii, www.facebook.com
  17. Happy Easter: Guns of the Vatican's Swiss Guard, the world's oldest continuously serving military unit, „Guns.com”, 16 kwietnia 2017 [dostęp 2017-09-12] (ang.).

BibliografiaEdytuj

  • Najmniejsza i najstarsza armia świata Czesław Michalski, KONSPEKT - Pismo Akademii Pedagogicznej w Krakowie, nr 2/2007 (29), wydanie internetowe [1], dostęp 02.04.2010
  • ABC chrześcijanina. Mały słownik, Warszawa 1999, s. 84. ​ISBN 83-85762-95-7
  • Encyklopedia Katolicka, t. VI, Lublin 1993, s. 419-420.