Otwórz menu główne

Hamlet polski. Portret Aleksandra Wielopolskiego

obraz Jacka Malczewskiego

Hamlet polski. Portret Aleksandra Wielopolskiego – obraz olejny Jacka Malczewskiego z 1903, przedstawiający w sposób alegoryczny wnuka Aleksandra Wielopolskiego i dwie różne wizje losów narodu polskiego[1]. Obecnie (2012) w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie (nr inw. MP 369 MNW, dawny 46830)[2].

Hamlet polski. Portret Aleksandra Wielopolskiego
Ilustracja
Autor Jacek Malczewski
Rok wykonania 1903
Technika wykonania olej na płótnie
Rozmiar 100 × 149 cm
Muzeum Muzeum Narodowe w Warszawie

Spis treści

Opis obrazu i interpretacjaEdytuj

Namalowany w 1903 r. obraz jest jednym z najbardziej znanych dzieł Malczewskiego. Przedstawia Aleksandra Wielopolskiego, wnuka margrabiego Aleksandra Wielopolskiego, polskiego polityka, członka rządu Królestwa Polskiego na początku lat 60. XIX w., który starał się lawirować między interesami zaborcy i ludności polskiej.

W centrum obrazu znajduje się młody mężczyzna. W zamyśleniu obrywa płatki margerytki, jednocześnie osłaniając kwiat dłonią[2]. Mężczyzna jest wyizolowany od otoczenia, samotny. Ubrany jest w pasiasty strój, w zielonym kolorze (pierwotnie miał na sobie czarno-biały strój Arlekina, jednak w ostatecznej wersji obrazu strój został przemalowany); w pasie ma ładownicę, w której zamiast nabojów znajdują się tubki farby[2].

Znajdująca się po prawej stronie starsza kobieta z siwymi włosami, odziana jest w ciemne szaty, ręce skute ma kajdanami, a jej twarz przybiera wyraz przygnębienia, zwątpienia i świadomości swojej sytuacji. Uosabia ona Polskę zniewoloną, doświadczoną przez los, pozostającą pod jarzmem innych i niemogącą się spod niego wyzwolić[2]. Po lewej stronie znajduje się młoda dziewczyna, półnaga, ukazana w chwili zrywania okowów. Jest ona pełna energii, a jej twarz ma wyraz niezwykle ekspresywny. Symbolizuje „młodą Polskę” – zdolną do czynu, działania i będącą w stanie wyzwolić się z długotrwałej niewoli[2].

Obraz można interpretować jako zapytanie o wybór odpowiedniej drogi i przyszłe losy ojczyzny, wchodzącej w nowe stulecie. Dylemat ten w jasny sposób nawiązuje do tytułowej postaci Hamleta, dramatu Williama Szekspira i jego życiowego wyboru, co zostało podkreślone w tytule dzieła. Wnuk Aleksandra Wielopolskiego stanowi przykład osoby dokonującej trudnego i niosącego za sobą konsekwencje wyboru, wynikającego z konieczności zaakceptowania lub odrzucenia postawy życiowej jego dziadka. Artysta nie opowiada się za żadnym rozwiązaniem. Postać mężczyzny jest zamyślona, pogrążona w melancholii, a jego niezdecydowanie podkreśla jeszcze bardziej kwiat w dłoni i pas na ciele. Malczewski pozostawia odbiorcę bez odpowiedzi. Dzieło stanowi wyraz jego troski o przyszłe losy Polski.

Mylne przypisanie tożsamościEdytuj

 
Aleksander Wielopolski (dziadek)
, fot. Karol Beyer, 1862

W literaturze, ze względu na to, że faktycznie sportretowany na obrazie wnuk margrabiego Aleksandra Wielopolskiego miał na imię tak samo jak dziadek, często pojawia się mylna sugestia jakoby obraz przedstawiał dziadka[3][4]. W rzeczywistości Jacek Malczewski nie mógł sportretować dziadka, gdyż ten zmarł w 1877 r., a obraz został namalowany w 1903 r. Ponadto sportretowana osoba zupełnie nie przypomina Aleksandra Wielopolskiego dziadka[1][5].

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Dorota Kudelska: Dukt pisma i pędzla. Biografia intelektualna Jacka Malczewskiego. Lublin, 2008, s. 731. (pol.)
  2. a b c d e Agnieszka Morawińska, Symbolizm w malarstwie polskim: 1890-1914, Arkady, 1997, s. 60, ISBN 978-83-213-3524-7 [dostęp 2016-05-12] (pol.).
  3. Agnieszka Ławniczakowa: Jacek Malczewski. Kraków: Kluszczyński, 1995. ISBN 83-86328-45-2.
  4. Elżbieta Sarnowska-Temeriusz: Studia o metaforze. Tom 62. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1983. ISBN 83-04-01355-X.
  5. Alfred Wielopolski. List do Redakcji. „Tygodnik Powszechny”. 34 (1980) (17). s. 5.