Otwórz menu główne
Wersja podstawowa
Wersja uroczysta
Herb Radomia w architekturze

Herb Radomia – jeden z symboli miejskich Radomia. Miasto ma w herbie swój inicjał – literę R, nad którym umieszczona jest korona. Najstarszy wizerunek godła pochodzi z XVI wieku. Było używane do XVIII wieku. W Albumie Heroldii litera R mieściła się w centralnej części bramy z trzema basztami[1].

Historia herbuEdytuj

 
Monogram Kazimierza Wielkiego na drzwiach katedry krakowskiej

Historia herbu Radomia sięga czasów między latami 1364 a 1421. W 1364 roku Kazimierz Wielki przeniósł Radom z prawa średzkiego na magdeburskie. Z 1421 roku natomiast pochodzi pierwsza wzmianka w źródłach pisanych o posiadaniu przez miasto pieczęci. Pierwsza data cezury czasowej jest umowną. Przypuszcza się, że wraz z reorganizacją Radomia na skutek nadania niemieckiego prawa lokacyjnego wyłonił się samorząd miejski. Umożliwiało to otrzymanie przez miasto własnego herbu. Z drugiej zaś strony ten proces mógł trwać kilkadziesiąt lat, co przesunęłoby datę otrzymania herbu wstecz lub do przodu[2].

Z 4 czerwca 1421 roku pochodzi dokument, na którym zachował się najstarszy odcisk stempla miejskiego. Dokument jest poświadczeniem przez rajców radomskich dobrego urodzenia Macieja Radomierzy z Radomia, syna mieszczanina Bogusława Busza i Wojciechy. Za pośrednictwem odcisku pieczęci zachował się wizerunek pierwszego godła Radomia, przedstawiający przypuszczalnie majuskułową literę R[3], otoczoną łacińskim napisem ◊ + ◊ [SI]GILLU[M] MIN'(US) CIV[I]TA'(TIS) RADO'(MENSIS)[4]. Samo wyobrażenie napieczętne pochodzi z okresu przedheraldycznego: piętnastowieczne godło nie posiadało jeszcze tarczy herbowej. Składało się z trzech elementów. W centrum znajdowała się gotycka majuskulna litera, zwieńczona królewską koroną. Z obydwu stron litery mieściły się roślinne motywy (lepiej widoczne po lewej stronie). Przedstawiały krzew lub drzewo z siedmioma gałązkami, przy czym pięć z nich zakończone były pąkami lub listkami[5].

Litera w godle Radomia najczęściej jest identyfikowana jako R. Przemawiają za tym późniejsze wyobrażenia godła radomskiego, jednak może przedstawiać także literę K. Ryte w XIV-XV stuleciach litery K były zaopatrywane od góry w belki, łączące prawe górne ramię znaku z trzonem litery[6]. W tym przypadku najstarszym herbem Radomia mógł być monogram króla Kazimierza Wielkiego, za czym przemawia także umieszczona nad literą korona[7].

SymbolikaEdytuj

Istnieją oficjalnie dwa wzory herbu Radomia – herb zwykły i uroczysty. Ich wygląd określa Statut Miasta Radom:

§4. Herbem Miasta Radomia jest wizerunek przedstawiający w polu czerwonym biały mur z pięcioma blankami z trzema wieżami o trzech blankach każda, z których środkowa wyższa oraz bramą, w której majuskuła R biała, nad bramą mitra książęca, nad tarczą korona królewska.

Herb Radomia w wersji uroczystej zawiera ponadto po prawej stronie bramy papieski Herb Jana Pawła II oraz labry z pokryciem białym i takimże podbiciem.

Wzory herbu i herbu uroczystego ustalone uchwałą nr 76/90 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 20 grudnia 1990 r. w sprawie: ustanowienia herbu Miasta Radomia zawiera Załącznik Nr 1 do niniejszego Statutu.

Według książki Zenona Gierały "Baśnie i legendy ziemi radomskiej" herb Radomia miał przypominać "(...)że rada gości przyjmie..."

Symbol papieski wzbogaca radomski herb o: dwa skrzyżowane w skos klucze św. Piotra, tiarę, stułę, wstęgę), krzyż łaciński oraz złotą literę M, oznaczającą Maryję.

PrzypisyEdytuj

  1. M. Gumowski, Herby miast polskich, s. 282.
  2. H. Seroka, Herb Radomia. Zarys dziejów, s. 11.
  3. H. Seroka, Herb Radomia. Zarys dziejów, s. 12, 14.
  4. W tłumaczeniu na język polski: PIECZĘĆ MNIEJSZA MIASTA RADOMIA. W nawiasach kwadratowych – uzupełnienia słabo widocznych liter, w nawiasach okrągłych – rozwiązania skróceń. H. Seroka, Herb Radomia. Zarys dziejów, s. 14-15.
  5. H. Seroka, Herb Radomia. Zarys dziejów, s. 18.
  6. H. Seroka, Herb Radomia. Zarys dziejów, s. 19.
  7. H. Seroka, Herb Radomia. Zarys dziejów, s. 21.

BibliografiaEdytuj