Otwórz menu główne

Hołynka (rejon klecki)

miejscowość w rejonie kleckim Białorusi

Hołynka (biał. Галынка; ros. Голынка) – agromiasteczko na Białorusi, w rejonie kleckim obwodu mińskiego, nad rzeką Naczą, około 20 km na południe od Klecka.

Hołynka
Галынка
ilustracja
Państwo  Białoruś
Obwód miński
Rejon klecki
Sielsowiet Hołynka
Populacja (2010)
• liczba ludności

384
Nr kierunkowy +375 1793
Kod pocztowy 222653
Tablice rejestracyjne 5
Położenie na mapie obwodu mińskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu mińskiego
Hołynka
Hołynka
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Hołynka
Hołynka
Ziemia52°53′37,1″N 26°32′38,9″E/52,893639 26,544139
Portal Portal Białoruś

HistoriaEdytuj

 
Ewa Felińska

Pierwsza znana dziś wzmianka o Hołynce pochodzi z 1552 roku[1]. Na przełomie XVIII i XIX wieku majątek ten kupił Karol Piotr Wendorff, major wojsk polskich[2], kolejnym właścicielem był jego brat, Adam[3], a wkrótce potem syn Karola, Stanisław. W 2. dekadzie XIX wieku przebywała tu wielokrotnie Ewa Felińska, córka Zygmunta Wendorffa, brata Karola. W rękach rodziny Wendorffów majątek pozostał przez większą część XIX wieku[4], pod którego koniec Helena Wendorff wyszła za Dionizego Łozińskiego, wnosząc mu wieś w posagu. Po śmierci Dionizego majątek przypadł ich synowi Konradowi. Wdowa po Konradzie, Anna Łozińska, był ostatnią właścicielką Hołynki (w latach 1932–1939)[5].

Majątek w ciągu XIX wieku był dzielony przez rodzinę i sekwestrowany przez władze carskie za udział członków rodziny w powstaniach: listopadowym[6] i styczniowym[7]. W latach 70. XIX wieku majątek liczył około 1800 mórg[4].

Po II rozbiorze Polski w 1793 roku Hołynka, wcześniej należąca do województwa nowogródzkiego Rzeczypospolitej, znalazła się na terenie powiatu słuckiego (ujezdu) guberni mińskiej Imperium Rosyjskiego. Po ustabilizowaniu się granicy polsko-radzieckiej w 1921 roku Hołynka wróciła do Polski, należała do gminy Siniawka w powiecie nieświeskim województwa nowogródzkiego, od 1945 roku – w ZSRR, od 1991 roku – na terenie Republiki Białorusi[8].

W XIX wieku działała tu fabryka płócien, młyn i kaplica katolicka (wybudowana w 1809 roku, istniała do 1939 roku) i gorzelnia (1810). W pierwszej połowie XIX wieku[9] albo w 1788 roku[10] wybudowano we wsi cerkiew prawosławną pw. św. apostołów Piotra i Pawła. Cerkiew była remontowana w latach: 1877, 1891, po 1920 i w 1989 roku[1][10]. Cerkiew i brama-dzwonnica (z 1863 roku) istnieją do dziś i są zabytkiem.

Obecnie we wsi znajduje się siedziba leśnictwa, szkoła średnia, dom kultury, biblioteka i poczta.

Dawny dwórEdytuj

 
Fragment ruin dworu Wendorffów

Prawdopodobnie Stanisław i Ewa Wendorfowie wybudowali w 1802 roku dwór, wzniesiony na planie czworokąta, z niską podmurówką i bardzo wysokim, gładkim, gontowym czterospadowym dachem. Od strony podjazdu miał ganek, którego trójkątny szczyt z półkolistym okienkiem był wsparty dwiema parami kolumn. Od strony ogrodu elewacja była podobna. Przed domem rozciągał się kolisty gazon.

Za domem znajdował się ogród o założeniu francuskim[11], który przechodził w park krajobrazowy opadający tarasami ku rzeczce Park założył na początku XIX wieku Stanisław Wendorff[12].

Na terenie folwarku istniały spichlerze z 1811 i 1812 roku[10][9].

Dwór istniał do II wojny światowej. Do dziś zachowały się częściowo zrujnowane fundamenty, ruina jednego ze spichlerzy[10][13] i resztki parku[9][10].

Majątek w Hołynce został opisany przez Ewę Felińską w jej książce Pamiętniki z życia[14][15]. Był również opisany w 2. tomie Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego[16].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Hołynka na stronie Radzima.org. [dostęp 2015-10-17].
  2. Felińska 1856 ↓, s. 254.
  3. Felińska 1859 ↓, s. 330.
  4. a b Hołynka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. III: Haag – Kępy. Warszawa 1882., 2. wpis, 7. znaczenie.
  5. Wykaz z nazwami majątków oraz z imionami i nazwiskami ich właścicieli z województw: Nowogródzkiego, Białostockiego, Poleskiego, Wileńskiego, Wołyńskiego. [dostęp 2015-10-17].
  6. Konfiskaty i wyroki po powstaniu listopadowym: indeks osobowy informacji publikowanych w Tygodniku Petersburskim w latach 1831–1832 i 1834–1835. stankiewicze.com. [dostęp 2015-10-17].
  7. Witold Iwanowski. Los powstańczej szabli. Historia pamiątki rodzinnej z powstania styczniowego. „Magazyn Polski, Ogólnokrajowy miesięcznik SZ „Związek Polaków na Białorusi””. 6 (66), s. 22–24, czerwiec 2011. 
  8. Hołynka na stronie Radzima.net. [dostęp 2015-10-17].
  9. a b c Голынка, усадьба Вендорфов. W: Анатолий Тарасович Федорук: Старинные усадьбы Минского края. Mińsk: Полифакт, 2000, s. 135–136. ISBN 985-6107-24-5. [dostęp 2015-10-17]. (ros.)
  10. a b c d e Голынка na stronie Atlas Białorusi (ros.). [dostęp 2015-10-10].
  11. Felińska 1856 ↓, s. 124.
  12. Felińska 1859 ↓, s. 328.
  13. Збор помнікаў гісторыі і культуры. Мінская вобласць. Беларуская Савецкая Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1987, s. 213–214. [dostęp 2015-10-17]. (biał.)
  14. Felińska 1856 ↓.
  15. Felińska 1859 ↓.
  16. Hołynka [w:] Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 2: Województwa brzesko-litewskie, nowogrodzkie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1993, s. 211–212, ISBN 83-04-03784-X, ​ISBN 83-04-03701-7​ (całość).

BibliografiaEdytuj

  • Ewa Felińska: Pamiętniki z życia. T. 1. Wilno: Nakładem i drukiem Józefa Zawadzkiego, 1856.
  • Ewa Felińska: Pamiętniki z życia. T. 2. Wilno: Nakładem i drukiem Józefa Zawadzkiego, 1859, seria: 2.