Hyperpyron

Hyperpyron (gr. ύπέρπυρον, νόμισμα ύπέρπυρον nomisma hyperpyron) – złota moneta wybijana w Bizancjum od XI wieku, o wadze około 4,3 g.

Hyperpyron w formie miseczki (skifatu)

Wprowadzony został reformą monetarną Aleksego I Komnena w 1092 dla zastąpienia zupełnie zdewaluowanego solida w postaci histamenona. Nazwa miała podkreślać nadzwyczajną czystość kruszcu (w znaczeniu „próby ogniowej”)[1], odnosząc się do złota wysokiej próby (875, czyli 21 karatów). Normatywna waga nowej monety wynosiła 4,45 g. Początkowo miał równowartość 3 aspronów z elektrum (białego złota) i 48 aspronów bilonowych (srebrnych). Mimo stopniowego spadku wartości hyperpyron był emitowany aż do połowy XIV wieku, a następnie używany jeszcze jako moneta obrachunkowa.

Był ostatnim typem złotej monety bizantyjskiej. Później w Bizancjum chętnie zastępowano go złotym dukatem weneckim.

Nazwę tę stosowano również dla monety srebrnej wprowadzonej za cesarza Jana V w latach 1354–1379, która faktycznie zastąpiła hyperpyron (z uwagi na niemal zupełne zaniechanie wówczas emisji złotych nominałów).

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Von Schrötter tłumaczy to greckie określenie terminem aurum coctum et recoctum, oznaczającym możliwie czysto odlane złoto (Friedrich von Schrötter (red.): Wörterbuch der Münzkunde. Berlin: De Gruyter, 1970, s. 286).

BibliografiaEdytuj

  • Philip Grierson: Byzantine coinage. Washington: Dumbarton Oaks Research Library and Collection, 1999. ISBN 0-88402-274-9.
  • Helmut Kahnt: Das grosse Münzlexikon von A bis Z. Regenstauf: H. Gietl, 2005. ISBN 3-924861-84-6.
  • Tomaso Bertele: L'iperpero bizantino dal 1261 al 1453 [w:] „Rivista Italiana di Numismatica” t. 59 (1957), s. 70–89

Linki zewnętrzneEdytuj

  • Reppa – Das grosse Münzen-Lexikon [1](niem.) [dostęp 2019-11-11]