Bizant, bezant (łac. bysantius, besantius od Byzantius nummus) – potoczne określenie złotej monety cesarstwa bizantyńskiego; w średniowieczu symbol bogactwa i dobrobytu[1].

Bizant z XI/XII w. (znalezisko z Bułgarii)

Późna postać bizantyjskiego solida mającego szeroki obieg w Europie od IV do ok. XV wieku. Zwłaszcza po pierwszych wyprawach krzyżowych rozpowszechniony w krajach zachodnioeuropejskich włącznie z Anglią. Do pojawienia się florenów (1252) i weneckich dukatów (1284) był podstawową złotą monetą handlową, szczególnie w kontaktach z krajami Bliskiego Wschodu. Decydowała o tym jakość kruszcu monety i jej dość stała waga (przeciętnie 3,2 g). Uważany za „dolar średniowiecza” i oznakę gospodarczego dobrobytu[2]. W krajach wschodniej Słowiańszczyzny spotykany nieczęsto.

Obce naśladownictwaEdytuj

Dzięki swej popularności bizant (czasem nazywany też besamt) zyskał w średniowieczu liczne naśladownictwa. Poza arabskimi znane one są przede wszystkim z państw krzyżowców na Bliskim Wschodzie. Niektóre z nich (np. Hrabstwo Trypolisu 1109-1289) emitowały monety (byzantius Tripolitanicus albo besantius stauratus) o mieszanych cechach chrześcijańsko-arabskich[3]. Głównie dla lokalnego handlu bliskowschodniego wypuszczano w pierwszej ćwierci XII wieku tzw. bezanty saraceńskie (besanti sarracinati) z obustronnymi legendami pseudokufickimi i błędnymi wyobrażeniami arabskimi. Z kolei w latach 1250-59 bito monety z legendami kufickimi, ale swą treścią (tj. datowaniem, symbolem krzyża itp.) propagujące chrześcijaństwo.

Mianem biały bizant (franc. bésant blanc) określano w zachodniej Europie monety Królestwa Cypru o niskiej zawartości (próbie) złota.

PrzypisyEdytuj

  1. Słownik języka polskiego
  2. Według R. Lopeza (Jacques Le Goff: Kultura średniowiecznej Europy. Warszawa: PWN, 1970, s. 379).
  3. Helmut Kahnt: Das grosse Münzlexikon von A bis Z. Regenstauf: H. Gietl, 2005, s. 49.

BibliografiaEdytuj

  • Bezant, bizantin [w:] Władimir W. Zwaricz: Numizmaticzeskij słowar’. L’wow: Wiszcza szkoła, 1980
  • Bézant [w:] Reppa – Das grosse Münzen-Lexikon