Wyspa w Iławie, lokalizacja domniemanego grodziska

Iława (do 1945 niem. Eulau) – dzielnica Szprotawy położona w zachodniej części miasta.

NazwaEdytuj

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa wywodzi się od polskiego określenia skał osadowych "iłów"[1]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą nazwę wymienia "Ylawia" podając jej znaczenie "Thonerde, Fetter Lehm" czyli w języku polskim "Tlenek glinu, tłusta glina"[1] czyli iłów, które przy dużej zawartości żelaza przyjmują czerwonawą barwę. Skał tych używa są m.in. do produkcji ceramiki, cegieł oraz dachówek. Nazwa została później fonetycznie zgermanizowana na Eulau[1] i utraciła swoje pierwotne znaczenie.

HistoriaEdytuj

 
Pomnik spotkania Ottona III z Bolesławem Chrobrym w Iławie – Szprotawie

Kronikarz Thietmar w roku 1000 wymienia osadę plemienia Dziadoszyców zwaną Ilva, która była wówczas miejscem spotkania orszaku cesarza niemieckiego Ottona III, zdążającego do grobu św. Wojciecha w Gnieźnie, z orszakiem Bolesława Chrobrego, który wyszedł mu naprzeciw. Kronikarz zanotował wtedy: ...jak wspaniale książę przyjął cesarza, jest nie do uwierzenia i nie do opisania.

Dokładne położenie Ilvy nie zostało z całą pewnością ustalone, a różne autorytety podają co najmniej dwie jej prawdopodobne lokalizacje: miasto Iłowę (niem. Halbau)[2][3][4] i – leżącą w odległości kilkunastu kilometrów na północny wschód od niej – Iławę[5][6][7][8][9][10][11]. Mieszkańcy tej drugiej spotkanie władców upamiętnili pomnikiem usytuowanym na wylocie z miasta w kierunku Małomic. Natomiast podczas sondażowych badań archeologicznych, prowadzonych w grudniu 2008 roku, udało się jedynie ustalić, że prawdopodobnie w miejscu znanym dziś jako Wzgórze Miłości lub Gród Chrobry znajdował się wczesnośredniowieczny gród[12][13][14].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 67.
  2. Wacław Aleksander Maciejowski, Pierwotne dzieje Polski i Litwy (...), Tom 3 z Historya prawodawstw słowiańskich, s. 380; 1846
  3. Joachim Lelewel, Polska wieków średnich, czyli Joachima Lelewela w dziejach narodowych polskich postrzeżenia, t. II, s. 25; 1856
  4. Ilwa w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. III: Haag – Kępy. Warszawa 1882.
  5. Hieronim Szczegóła, A jednak Iława szprotawska, Nadodrze 1960, nr 6, s.13
  6. Słownik starożytności słowiańskich, t. 2, Wrocław 1964
  7. Hieronim Szczegóła: Historyczna Ilua najstarszą częścią Szprotawy wSzprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego, Szprotawa 2000 (​ISBN 83-7268-002-7​)
  8. Andrzej Wałkówski: Stosunki polsko-niemieckie do 1000 roku w Szprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego, Szprotawa 2000 (​ISBN 83-7268-002-7​)
  9. Hieronim Szczegóła: Szprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego w 1000 roku w Szprotawa 1000-2000. W kręgu europejskich idei zjednoczeniowych (​ISBN 83-7268-003-5​), Szprotawa 2000
  10. J.G.Worbs: Geschichte des Herzogthums Sagan, Züllichau 1795
  11. Felix Matuszkiewicz: Geschichte der Stadt Sprottau, Sprottau 1908
  12. Karta AZP nr Szprotawa 18 (AZP 70-14/58)
  13. Sprawozdanie i opracowanie ratowniczo-rozpoznawczych prac archeologicznych na terenie obiektu ziemnego "Gród Chrobry" w Szprotawie, pow. żagański, woj. lubuskie, na zlecenie Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk Oddział we Wrocławiu, Radziechów 2009
  14. Archeolodzy w Szprotawie