Iwona Demko

polska artystka wizualna


Iwona Demko (ur. 7 sierpnia 1974Sanoku) – polska artystka wizualna, rzeźbiarka, kuratorka wystaw, nauczycielka akademicka, wykładowczyni Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie[1], feministka, artywistka.

Iwona Demko
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 7 sierpnia 1974
Sanok
Alma Mater Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie
Dziedzina sztuki Sztuki wizualne
Ważne dzieła

"Przytulanki", "28 dni", "Kaplica Waginy", "Home Sweet Home".

Strona internetowa


ŻyciorysEdytuj

W latach 1989-1994 uczyła się w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Krośnie. W 1995 urodziła syna, który otrzymał imię Claudel, na pamiątkę francuskiej rzeźbiarki Camille Claudel. W kolejnym roku rozpoczęła studia na Wydziale Rzeźby na Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie[2]. W tym czasie kiedy studiowała, synem zajmowała się jej mama. Dyplom z wyróżnieniem uzyskała w 2001. Po studiach pracowała jako graficzka komputerowa w agencji reklamowej, równocześnie starała się prowadzić aktywność artystyczną. Ośmioletni czas w twórczości po ukończeniu akademii nazywa "okresem garażowym", ponieważ jej prace trafiały głównie do garażu. W 2008 rozpoczęła pracę asystentki na Wydziale Rzeźby ASP w Krakowie. W 2012 obroniła doktorat w dziedzinie sztuk plastycznych w dyscyplinie sztuki piękne[3] na podstawie rozprawy doktorskiej pt. Waginatyzm[4] oraz pracy rzeźbiarskiej pt. Kaplica Waginy[5]. W 2016 uzyskała habilitację w dziedzinie sztuk plastycznych, w dyscyplinie sztuk pięknych na podstawie pracy anioly.net[3][6]. Praca dotyczyła tematu kobiecej prostytucji.

W 2000 przebywała w Tuluzie, we Francji, jako stypendystka École des Beaux-Arts et des Arts Appliqués. W 2019 otrzymała stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego[7]. Od 2018 jest członkinią Rady Programowej CRP w Orońsku[8]. Od 2019 prowadzi pracownię Intermedialne Rozszerzenie Warsztatu Rzeźbiarskiego na macierzystej uczelni na stanowisku prof. ASP[9].

Wzięła udział w ponad 160 wystawach w kraju i za granicą (m.in. Muzeum Narodowe Poznań, CSW w Gdańsku, CRP w Orońsku, CSW w Toruniu, MOCAK). Zajmuje się również działalnością kuratorską, organizując przede wszystkim wystawy z udziałem kobiet-artystek m.in.; Krzątaczki[10], Gastronomki[11][12], Decydentki[13], Ciałaczki[14], NiePOPprawna Lou Andreas-Salomé, Feminał (w duecie kuratorskim z Renatą Kopyto, dyrektorką Domu Norymberskiego w Krakowie), HERstoria sztuki I[15] i HERstoria sztuki II[16], 200 lat Akademii 100 lat Akademii Kobiet[17], Kobiecy rezerwuar. Maria Pinińska-Bereś[18][19]. Była inicjatorką i organizatorką Roku Kobiet z ASP.

Tworzy obiekty, instalacje, prace site-specific, wideo, prace w przestrzeni Internetu. W swojej twórczości sięga po takie praktyki artystyczne jak: sztuka partycypacyjna, empatia herstoryczna, działania postartystyczne, sztuka relacyjna, artywizm. Jej kolor sztandarowy w życiu i sztuce to róż[20].

Różowy był kolorem, którego nie tolerowałam przez 27 lat mojego życia. Wydawał mi się potwornie kiczowaty i infantylny. A ja jako kobieta przecież cały czas starałam się udowodnić, że nie jestem tylko kobietą i na pewno nie infantylną. Moja dezaprobata dla koloru różowego miała ścisły związek z blokowaniem własnej kobiecości, wynikający z podświadomego przekonania o jej niższości. A ja nie chciałam być mniej poważana, z powodu rzeczy, na które nie miałam wpływu. Nie miałam wpływu na to, że urodziłam się kobietą. Ktoś odgórnie nie mógł zadecydować o tym, że mam być słabsza, czy, że nie mam wyobraźni przestrzennej. Nie godziłam się z tym (...). Wiele czasu minęło zanim uświadomiłam sobie, co kierowało moją niechęcią dla koloru różowego. Początkowe użycie tego koloru (...) wiązałam z buntem wobec panującego na akademii stylu. Nie postrzegałam tego jako osobistej rozgrywki, która wynika głęboko z moich odczuć i przeżyć jako kobiety. Kiedy to zrozumiałam, postanowiłam uczynić ten kolor, kolorem sztandarowym mojej twórczości. Przez twórcze epatowanie różowym, chciałam afirmować swoją odblokowaną kobiecość, chciałam nadać wartości cechom nieszanowanym, chciałam udowodnić, że kobieta niewyrzekająca się swojej kobiecości może osiągnąć wszystko, tak jak i mężczyzna, że kobiece nie znaczy gorsze. Kolor stał się manifestem, który od wielu lat towarzyszy mi w twórczości.

Stosuje femmenizm[21], czyli przesadnie podkreśla swoją kobiecość w miejscach, gdzie nie jest ona szanowana[22]. Jest jedną z prekursorek używania feminatywów w polskim art worldzie. W opublikowanym na swojej stronie CV, w katalogach wystaw oraz w udzielanych przez siebie wywiadach[23] określa się jako „waginistka”[24], „doktora”[2][25] oraz „doktora habilitowana”[2][26].

Artystka reprezentowana jest przez Fundację TA[27].

TwórczośćEdytuj

Jej pierwsza praca w kolorze różowym powstała na zakończenie studiów w 2001. Była to abstrakcyjna rzeźba dyplomowa o wysokości 4,70 metra. Owalny kształt formy miał kojarzyć się z cielesnością. Do wnętrza formy można było wejść. Środek wyklejony był lustrami w kształcie trójkąta[28]. Forma stanowiła nieświadomą antycypację "okresu waginalnego".

Jej prace określane są jako sztuka feministyczna. Ona sama tak pisze w kwestii takiej klasyfikacji:

Od początku mojej twórczości prace, które tworzyłam, w mniejszym lub większym stopniu dotykały tematu kobiecości. Początkowo nie miałam świadomości, że tak się dzieje. Być może po prostu poruszałam tematy, które są mi bliskie jako człowiekowi – człowiekowi, który tak się składa, urodził się kobietą. Prawdopodobnie gdybym była mężczyzną nie musiałabym pisać, że moje prace dotyczą męskości. Byłaby to po prostu sztuka. W przypadku kobiety-artystki często używa się takiej klasyfikacji. W ten sposób zostałam artystką tworzącą sztukę feministyczną, dlatego, że opowiadałam o rzeczach, które bezpośrednio mnie dotyczą. Wiele osób przestrzegało mnie przed taką drogą artystyczną, „grożąc mi”, że zostanę przydzielona do segregatora ze sztuką feministyczną i już stamtąd nie wyjdę. Sugerując, jakby tego rodzaju określenie, było czymś gorszym, degradującym w świecie sztuki.

Iwona Demko, Autoreferat, s. 5.

W Autoreferacie przygotowanym na potrzeby przewodu habilitacyjnego tłumaczy, dlaczego kolor różowy stał się jej kolorem sztandarowym. Opisuje również fascynację tematem waginy oraz szczegółowo opisuje okoliczności powstania pracy habilitacyjnej[20].  

Okres waginalnyEdytuj

W 2009 pod wpływem książki Catherine Blackledge Wagina. Kobieca seksualność w historii kultury, Demko rozpoczęła trwający blisko 10 lat okres afirmacji ciała i seksualności kobiecej. Zainspirowana kultem waginy (w którym płciowe narządy kobiece były traktowane z szacunkiem jako brama, przez którą człowiek przychodzi na świat), propagowała pozytywne podejście do waginy poprzez swoją działalność artystyczną. Tworzone przez nią prace w stylu camp, antycypowały wykorzystywanie materiałów z kultury popularnej (brokatu, cekinów, metalicznych, błyszczących materiałów). Stosowane przez nią środki wyrazu miały przekonać odbiorców i odbiorczynie spoza świata artystycznego do tabuizowanego tematu, tak aby poruszany temat zyskał społeczną akceptację. Pierwszą pracą po przeczytaniu książki Blackledge był Waginatyzm[29], następnie 28 dni[30], Moje narodziny, Sheela-na-gig[31], Czerwona Pani[32], Rabatka[33], Lala z łałą[20][34].

Na okładce drugiego wydania książki Catherine Blackledge, która ukazała się w Polsce w 2019 pod nowym tytułem Wagina. Sekretna historia kobiecej siły[35], został umieszczony fragment pracy Demko z cyklu Różowy kwadrat na białym tle. Dla kobiet, które kochają swoją płeć[36].

Okres sztuki partycypacyjnej / sztuki relacyjnejEdytuj

W kolejnym etapie prace Demko powstawały w oparciu o tworzenie relacji międzyludzkich. Pierwszym projektem był projekt habilitacyjny anioly.net, gdzie współpracowała z kobietami niezwiązanymi z prostytucją (projekt fotograficzny), mężczyznami (projekt wideo) oraz nawiązała bliskie relacje z dwiema dziewczynami mającymi doświadczenie w prostytucji (realizując z nimi wystawę). Wystawie towarzyszyła publikacja Anioły z obszernym tekstem autorstwa Demko, badającym zmianę w podejściu do seksualności kobiet na przestrzeni wieków[37][38]. W tekście zastanawiała się jak to się stało, że prostytucja sakralna (gdzie kobiety były szanowane, a akt seksualny odbywał się w świątyni), zamieniła się w prostytucję znaną nam obecnie[39][40].

W ramach projektu Majeutofobia, zbierała od kobiet historie opowiadające o ich strachu przed ciążą[41]. W projekcie Moje ciało, kobiety tworzyły nagrania audio, na których opowiadały swoje historie dotyczące ciała[42]. Ważnym elementem jest współautorstwo powstających prac.

Kobietę socjalizuje się na pomocnicę, społecznicę, która myśli przede wszystkim o innych, a nie o sobie. Być może właśnie dlatego interesują mnie w sztuce tematy społeczne. Mam wrażenie, że jeśli będę tworzyła prace niezaangażowane, to tym samym stanę się jednostką nieużyteczną społecznie. A zgodnie z socjalizacją, dziewczynki muszą być pomocne. Nie mogą być egoistyczne, muszą myśleć o innych. Muszą też pomagać, być opiekunkami i pocieszycielkami. Wszystkie te postulaty realizuję w mojej twórczości. Zajęłam się różowym, aby „pomóc” kolorowi gorszemu, nieszanowanemu, infantylizowanemu. Zajmuję się tematami związanymi z kobiecością, bo sztuka feministyczna jest traktowana jako mniej istotna twórczość. Zainteresowałam się waginą, ponieważ ta jest tematem tabu. Te same powody kazały mi zająć się tematem prostytucji kobiet. Za każdym razem chcę komuś pomóc. Jestem usłużna, grzeczna, obowiązkowa. W tym względzie całkowicie poddałam się roli, w jaką wpisano mnie jako dziewczynkę. To jedno udało się socjalizacji.

Iwona Demko, Autoreferat, s. 9-10.

Okres empatii herstorycznejEdytuj

W 2016 roku rozpoczęła pracę badawczą dotyczącą pierwszych studentek na krakowskiej ASP, początkowo tylko na temat Zofii Baltarowicz-Dzielińskiej[43]. Dotarła do spadkobierczyni pierwszej studentki Zofii Baltarowicz-Dzielińskiej, która w konsekwencji przekazała do Archiwum ASP w Krakowie wszystkie materiały związane z pierwszą studentką[44]. Swoje badania zwieńczyła publikacją pt. Zofia Baltarowicz-Dzielińska. Pierwsza studentka AkademiiSztuk Pięknych w Krakowie[45], w której umieściła także swój życiorys[6] (w ramach projektu artystycznego) nawiązując do pozostawionych życiorysów Zofii Baltarowicz-Dzielińskiej. Pomysł ten stał się przyczynkiem do akcji zbierania życiorysów kobiet związanych z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie z okazji Roku Kobiet z ASP[46]. Demko zebrała ponad 50 życiorysów.

W 2018 zaprezentowała w Pałacu Sztuki w Krakowie „Alternatywne Wiadomości ASP”[47], projekt artystyczny imitujący oficjalną publikację ASP w Krakowie „Wiadomości ASP”. Cały numer poświęcony był fikcyjnym obchodom jubileuszu stulecia obecności kobiet na uczelni (w rzeczywistości jubileusz ten był przez władze uczelni pomijany). Demko stworzyła alternatywny świat, w którym krakowska akademia hucznie obchodziła święto kobiet. Do realizację projektu zaangażowała 43 osoby (studentki, absolwentki, profesorów). Powstała w ten sposób publikacja, zaprezentowana na akademickiej wystawie, przyczyniła się do refleksji w środowisku, co zaowocowało ustanowieniem roku 2019 oficjalnym Rokiem Kobiet z ASP[48].

W 2019 otrzymała Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które pozwoliło jej kontynuować badania nad pierwszymi kobietami – studentkami krakowskiej ASP. Postanowiła odnaleźć kobiety z archiwalnej listy pierwszych studentek. Lista obejmowała siedemnaście nazwisk kobiet m.in. Joanna Grabowska, Zofia Woźna, Maria Fromowicz, Olga Niewska, Natalia Milan, Maria Gutkowska-Rychlewska, Janina Reichert-Toth. Obecnie powstaje książka podsumowująca badania.

Artywizm / działania postartystyczneEdytuj

W 2020 Demko wzięła udział w wyborach na rektora w krakowskiej ASP[49], zapisując swój program w symbolicznych 13 punktach[50]. W wyborach startowało sześciu kandydatów. Udział w wyborach miał m.in. zwrócić uwagę na brak obecności kobiet na najwyższym stanowisku w 200-letniej historii krakowskiej uczelni artystycznej, a także na inne kwestie związane z kobietami w akademii, jak i samą formę kandydowania[51]. Wybory wygrał prof. Andrzej Bednarczyk. Demko zajęła trzecie miejsce[52].

Wybrane wystawyEdytuj

2019Edytuj

  • Feminał, Galeria Güntera Grassa, Gdańsk, 2019[54]

2018Edytuj

  • Macierzyństwo od początku i bez końca. Antropologiczna opowieść, Muzeum Etnograficzne, Toruń, Polska, 2018[55]
  • MATRIARCHArT, Galeria Kobro, Akademia Sztuk Pięknych w Łódzi, Polska, 2018[56]
  • NiePOPprawna Lou Andreas-Salomé. Bystra jak orzeł i odważna jak lew, Dom Norymberski, Kraków, Polska, 2018[57]
  • Męska rzecz, Muzeum Śląskie, Katowice, Polska, 2018[58]
  • TA | Keymo | Demko | Womanspreading, TA Fundacja & Galeria feministyczna [w:] IV Vintage Photo Festival, Bydgoszcz, Polska, 2018[59]
  • Krakowski Salon Sztuki 2018, Pałac Sztuki, Kraków, 2018[60]
  • 1918-2018 Wybrane fragmenty z polskiej HERstorii sztuki, Spectra Art Space, Warszawa, 2018[61]
  • TA | Keymo | Demko | Womanspreading, TA Fundacja & Galeria feministyczna [w:] Galeria Domu Norymberskiego, Kraków, Polska, 2018[62]
  • 100 Years, So What?, Gallery Space Centrala, Birmingham, Anglia, 2018
  • Caressing History, New Delhi, Indie, 2018
  • Decydentki, Dom Norymberski, Kraków, Polska, 2018
  • Na pozór silna dziewczyna, a w środku ledwo się trzyma, lokal_30, Warszawa, 2018[63]

2017Edytuj

  • Artyści z Krakowa. Generacja 1970-1979, MOCAK, Kraków, Polska, 2017
  • Polki, Patriotki, Rebeliantki, Galeria Miejska Arsenał, Poznań, 2017[64]
  • Przesilenia, BWA Katowice, Polska, 2017[65]
  • A-geometria. Hans Arp i Polska, Muzeum Narodowe, Poznań, Polska, 2017[66]
  • Body Language, Berlin Blue Art Gallery, Berlin. Niemcy, 2017
  • GASTRONOMKI, Galeria Domu Norymberskiego, Kraków, Polska, 2017
  • Złe kobiety, Centrum Kultury ZAMEK, Poznań, Polska, 2017[67]
  • #biblioteka, Centrum Kultury ZAMEK, Poznań, Polska, 2017[68]

2016Edytuj

  • DOTYK III. O sztuce haptycznej, BWA, Bydgoszcz, Polska, 2016[69]
  • Zawróć, kiedy to możliwe, Galeria Program, Warszawa, Polska, 2016[70]

2015Edytuj

  • What in me is feminine?, Visual Culture Research Centre, Kijów, 2015[71]
  • Wzór, osnowa, wątek. Art vs. Design? vol. 2, Galeria Artifex, Wilno, 2015[72]
  • (Nie) dotykaj! Haptyczne aspekty sztuki polskiej po 1945 roku, CSW, Toruń, 2015[73]
  • Krzątaczki, Dom Norymberski, Kraków, 2015
  • „anioly.net”, Galeria Sztuki, Legnica, 2015
  • The Touch/Dotyk, UP Gallery Berlin, Berlin, 2015[74]
  • Alfabet Rzeźby – vwzż, CRP, Orońsko, 2015[75]

2014Edytuj

2013Edytuj

  • OBSESSION, Galerie Kreis, Norymberga, 2013

2012Edytuj

2011Edytuj

2010Edytuj

  • Artystki artystom, CSW Łaźnia, Gdańsk, 2010[82]

PrzypisyEdytuj

  1. Ad. dr hab. Iwona Demko – Wydział Rzeźby [dostęp 2019-12-25] (pol.).
  2. a b c Iwona Demko CV. iwonademko.art.pl. [dostęp 2019-03-25].
  3. a b Dr hab. Iwona Grażyna Demko, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2019-06-15].
  4. Iwona Demko, Waginatyzm.
  5. Iwona Demko – Kaplica Waginy, www.iwonademko.art.pl [dostęp 2019-03-23].
  6. a b Iwona Demko, Mój życiorys – Iwona Demko [dostęp 2019-12-25] (ang.).
  7. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Alfabetyczna lista osób, które otrzymały stypendium na 2019 rok.
  8. CRP w Orońsku, Rada Programowa
  9. Pracownia Intermedialne Rozszerzenie Warsztatu Rzeźbiarskiego – Wydział Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie [dostęp 2020-08-06] (pol.).
  10. "Krzątaczki" – katalog wystawy, Issuu [dostęp 2020-08-07] (ang.).
  11. Iwona Demko, GASTRONOMKI – katalog wystawy [dostęp 2020-08-07] (ang.).
  12. ArtPapier, artpapier.com [dostęp 2020-08-12].
  13. "Decydentki" – katalog wystawy, Issuu [dostęp 2020-08-07] (ang.).
  14. Iwona Demko, CIAŁACZKI – katalog wystawy [dostęp 2020-08-07] (ang.).
  15. Iwona Demko, HERstoria sztuki – wystawa, „„Wiadomości ASP”, nr 74, s. 126-127” [dostęp 2020-08-07] (ang.).
  16. Iwona Demko, HERstoria sztuki II – wystawa, „„Wiadomości ASP”, nr 86, s. 78-81, VII 2019” [dostęp 2020-08-07] (ang.).
  17. Iwona Demko, Wystawa "200 lat Akademii 100 lat Akademii Kobiet", „„Wiadomości ASP” nr 89, IV 2020, s. 121-122.” [dostęp 2020-08-07] (ang.).
  18. Relacja z wystawy Marii Pinińskiej-Bereś „Kobiecy rezerwuar” – ASP Kraków, www.asp.krakow.pl [dostęp 2020-08-07].
  19. Maria Pinińska-Bereś. KOBIECY REZERWUAR, Issuu [dostęp 2020-08-07] (ang.).
  20. a b c Iwona Demko, AUTOREFERAT – Iwona Demko, s. 7 [dostęp 2020-08-06] (ang.).
  21. Despina Stratigakos, Gdzie są architektki, s. 73.
  22. Iwona Demko, www.facebook.com [dostęp 2020-08-06] (pol.).
  23. Różowa owca wydziału, Nowa Orgia Myśli, 17 grudnia 2017 [dostęp 2019-03-22] (pol.).
  24. Wizerunek artystek jako narzędzie subwersji – Galeria Miejska Arsenał w Poznaniu, www.arsenal.art.pl [dostęp 2019-12-25].
  25. Iwona Demko, Renata Kopyto, "Krzątaczki", Katalog wystawy 20.03.2015-18.04.2015, Kraków, s. 14, ISBN 978-83-64448-46-1.
  26. Iwona Demko, Renata Kopyto, Gastronomki, Katalog wystawy 8.03 – 31.03.2017, Kraków, s. 10, ISBN 978-83-65570-95-6.
  27. TA Fundacja [dostęp 2019-03-22] (pol.).
  28. IWONA DEMKO – Dyplom, www.iwonademko.art.pl [dostęp 2020-08-06].
  29. IWONA DEMKO – Waginatyzm, www.iwonademko.art.pl [dostęp 2020-08-06].
  30. IWONA DEMKO – 28 dni, www.iwonademko.art.pl [dostęp 2020-08-06].
  31. IWONA DEMKO – Sheela-na-gig, www.iwonademko.art.pl [dostęp 2020-08-07].
  32. IWONA DEMKO – Czerwona Pani, www.iwonademko.art.pl [dostęp 2020-08-07].
  33. IWONA DEMKO – Rabatka, www.iwonademko.art.pl [dostęp 2020-08-07].
  34. O waginach, abstrakcyjnych kształtach i feminizmie – wywiad z rzeźbiarką, Iwoną Demko – Seksualność-Kobiet.pl [dostęp 2020-08-12] (pol.).
  35. Wagina. Sekretna historia kobiecej siły, ksiegarnia.proszynski.pl [dostęp 2020-08-06].
  36. Kwadraty z cyklu Różowy kwadrat na białym tle / portfolio.
  37. Iwona Demko, Anioły, „Anioły” [dostęp 2020-08-06] (ang.).
  38. Iwona Demko, Anioły.net, Wydział Rzeźby – Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki, 2015, ISBN 978-83-64448-70-6 [dostęp 2020-08-12] (pol.).
  39. Iwona Demko, Anioły, 2015, ISBN 978-83-64448-40-9.
  40. Iwona Demko, anioly,net, 2015, ISBN 978-83-64448-70-6.
  41. Iwona Demko, www.facebook.com [dostęp 2020-08-07] (pol.).
  42. IWONA DEMKO – Trofea, www.iwonademko.art.pl [dostęp 2020-08-07].
  43. Wyborcza.pl, krakow.wyborcza.pl [dostęp 2019-03-22].
  44. Zbiory Archiwum Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie wzbogaciły się o niezwykłe dokumenty – ASP Kraków, www.asp.krakow.pl [dostęp 2020-08-07].
  45. Iwona Demko, Zofia Baltarowicz-Dzielińska. Pierwsza studentka Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, wyd. 2018, Kraków: Wydawnictwo Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie, ISBN 978-83-66054-35-6.
  46. Życiorysy Pań na Rok Kobiet z ASP w Krakowie – ASP Kraków, www.asp.krakow.pl [dostęp 2019-12-25].
  47. ASP w Krakowie, Alternetywne "Wiadomości ASP" z okazji jubileuszu 100-lecia kobiet w Akademii [zarchiwizowane z adresu 2019-03-23].
  48. Rok 2019 Rokiem Kobiet z ASP, www.asp.krakow.pl [dostęp 2019-03-22].
  49. Kandydaci – ASP Kraków, www.asp.krakow.pl [dostęp 2020-08-06].
  50. Dra hab. IWONA DEMKO, prof. ASP, Program na kadencję 2020-2024.
  51. Iwoną Demko rozmawia Urszula Pieczek, Mówić, nie przemawiać, Miesięcznik Znak, 3 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-07] (pol.).
  52. Wyniki Wyborów – ASP Kraków, www.asp.krakow.pl [dostęp 2020-08-07].
  53. Galeria Sztuki Współczesnej BWA, www.bwa.katowice.pl [dostęp 2020-08-07].
  54. m, Feminał / Gdańska Galeria Miejska, www.ggm.gda.pl [dostęp 2020-08-07] (pol.).
  55. Muzeum Etnograficzne » Wernisaż wystawy [dostęp 2020-01-25] (pol.).
  56. MatriarchArt, web.archive.org, 31 marca 2019 [dostęp 2020-01-25] [zarchiwizowane z adresu 2019-03-31].
  57. Dom Norymberski w Krakowie, NiePOPrawna Lou Andreas-Salomé, wystawa, spotkania – Dom Norymberski w Krakowie [dostęp 2020-01-25] (pol.).
  58. "Męski" weekend w Muzeum Śląskim, Muzeum Śląskie [dostęp 2020-01-25].
  59. „TA | Keymo | Demko | Womanspreading”, vintagephotofestival.com, 28 września 2018 [dostęp 2020-01-25] (pol.).
  60. Krakowski Salon Sztuki. Obecność obowiązkowa, cojestgrane24.wyborcza.pl [dostęp 2020-01-25] (pol.).
  61. m, 1918-2018 Wybrane fragmenty z polskiej HERstorii sztuki – Spectra Art Space – Wystawy – Fundacja Rodziny Staraków, starakfoundation.org [dostęp 2020-01-25] (pol.).
  62. Dom Norymberski w Krakowie, TA_Keymo_Demko Womanspreading – Dom Norymberski w Krakowie [dostęp 2020-01-25] (pol.).
  63. Na pozór silna dziewczyna, a w środku ledwo się trzyma / The Girl May Seem Strong but Inside She Barely Holds On, lokal_30, lokal30.pl [dostęp 2020-01-25].
  64. Polki, Patriotki, Rebeliantki – Galeria Miejska Arsenał w Poznaniu, www.arsenal.art.pl [dostęp 2020-01-25].
  65. Galeria BWA/Art Gallery/Katowice – Przesilenia, www.bwa.katowice.pl [dostęp 2020-01-25].
  66. A-geometria. Hans Arp i Polska, web.archive.org, 23 marca 2019 [dostęp 2020-01-25] [zarchiwizowane z adresu 2019-03-23].
  67. ZŁE KOBIETY – Centrum Kultury Zamek w Poznaniu, ckzamek.pl [dostęp 2020-01-25] (pol.).
  68. #biblioteka – wystawa. [dostęp 2020-01-25].
  69. BWA Galeria Miejska Bydgoszcz, www.galeriabwa.bydgoszcz.pl [dostęp 2020-01-25] (pol.).
  70. m, wystawy – Galeria Program, galeriaprogram.pl [dostęp 2020-01-25] (pol.).
  71. WHAT IN ME IS FEMININE? | obieg.pl, archiwum-obieg.u-jazdowski.pl [dostęp 2020-01-25].
  72. CSWŁaźnia, www.laznia.pl [dostęp 2020-01-25].
  73. About the Author: admin, (Nie) dotykaj! Haptyczne aspekty sztuki polskiej po 1945 roku, Centrum Sztuki Współczesnej w Toruniu, 6 maja 2015 [dostęp 2020-01-25] (pol.).
  74. Małe prace wielkich artystów na wystawie „The Touch” – Magazyn O.pl, O.pl Polski Portal Kultury [dostęp 2020-01-25] (pol.).
  75. ALFABET RZEŹBY – vwzż – Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, www.rzezba-oronsko.pl [dostęp 2020-01-25] (pol.).
  76. l, Ikonografia Kobiecej Intymności, Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu [dostęp 2020-01-25] (pol.).
  77. ALFABET RZEŹBY – stu… – Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, www.rzezba-oronsko.pl [dostęp 2020-01-25] (pol.).
  78. MWW – Muzeum Współczesne Wrocław – SILESIA ART BIENNALE — „outside in inside out”, muzeumwspolczesne.pl [dostęp 2020-01-25].
  79. "...właściwie wszystko jest w porządku". O wystawie "Słodka choroba" rozmawiają | obieg.pl, archiwum-obieg.u-jazdowski.pl [dostęp 2020-01-25].
  80. "Dyfuzje współczesności" – kolekcja CSW w Operze Narodowej, Culture.pl [dostęp 2020-01-25] (ang.).
  81. Wystawa Iwony Demko Dzielna Dziewica w Krakowie – News O.pl, O.pl Polski Portal Kultury [dostęp 2020-01-25] (pol.).
  82. Artystki artystom – News O.pl, O.pl Polski Portal Kultury [dostęp 2020-01-25] (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj