Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy hiszpańskiej miejscowości. Zobacz też: artykuł dotyczący hiszpańskiej prowincji Jaén.

Jaén – miasto w południowej Hiszpanii, (ok. 90 km od Kordowy i Grenady), w regionie Andaluzja, stolica prowincji Jaén, 116,5 tys. mieszkańców (2008).

Jaén
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Hiszpania
Wspólnota autonomiczna Bandera de Andalucia.svg Andaluzja
Burmistrz Carmen Purificación Peñalver Pérez
Powierzchnia 424,3 km²
Wysokość 530 m n.p.m.
Populacja (2018)
• liczba ludności
• gęstość

113 522
268 os./km²
Nr kierunkowy 0034 953
Kod pocztowy 23001 – 23009
Tablice rejestracyjne J
Położenie na mapie Hiszpanii
Mapa lokalizacyjna Hiszpanii
Jaén
Jaén
Położenie na mapie Europy
Mapa lokalizacyjna Europy
Jaén
Jaén
Położenie na mapie Andaluzji
Mapa lokalizacyjna Andaluzji
Jaén
Jaén
Ziemia37°46′N 3°47′W/37,766667 -3,783333
Strona internetowa
Portal Portal Hiszpania

Miasto położone na przedgórzu Gór Betyckich, w rejonie źródeł rzeki Gwadalkiwir, w pobliżu największego parku narodowego Hiszpanii: Sierra de Segura i Sierra de Cazorla.

Ośrodek handlowy, przemysłowy i rolniczy (gaje oliwne); w pobliżu Jaén wydobycie rud ołowiu, cynku i żelaza.

Spis treści

HistoriaEdytuj

  • Osada założona w pobliżu kopalń srebra w (?) w.
  • Pod władzą Kartaginy jako Auguria.
  • Za czasów rzymskich jako miasto Flavia.
  • Od 711 w rękach Maurów.
  • Po rozpadzie kalifatu kordobańskiego w 1031 stolica jednego z państewek taifa.
  • Podczas rekonkwisty Jaén wielokrotnie było miejscem walk, ze względu na strategiczne położenie przełęczy na drodze z Kastylii do Andaluzji.
  • Od 1246 pod panowaniem chrześcijan, ważna twierdza graniczna.
  • 22 VII 1808 w pobliskim Bailén zostały rozgromione wojska francuskie generała P. Duponta (ok. 20 tys. żołnierzy) okrążonego przez siły hiszpańskie. Bitwa ta miała ogromne znaczenie psychologiczne jako pierwsza znaczna klęska wojsk Napoleona w Hiszpanii.

ZabytkiEdytuj

 
Katedra w Jaén
  • Zamek, Castillo de Santa Catalina, po 1246, na ruinach arabskiej twierdzy chrześcijanie wznieśli nową.
  • Katedra zaprojektowana w XVI wieku przez Andrésa de Vandelvira[1], jeden z najpiękniejszych renesansowo-barokowych kościołów Andaluzji. Fasada katedry ozdobiona jest rzeźbami Pedro Roldána[2] przedstawiających Ewangelistów i Ojców Kościoła oraz zdobywcy Jaén Ferdynanda III, którego wzrok skierowany jest w kierunku byłej twierdzy Maurów – Castillo de Santa Catalina. W prezbiterium znajdują się pięknie rzeźbione stalle (ok. 1520 rok). W Capilla Mayor przechowywana jest najcenniejsza relikwia katedry, chusta św. Weroniki[3] z odbiciem twarzy Chrystusa.
  • Capilla de San Andrés[1], zbudowana w XVI wieku na zlecenie Gutiérreza Gonzalesa, skarbnika papieża Leona X w stylu mudejar. Wewnątrz bogato zdobiona złotem żelazna krata wykonana przez Maestro Bartoloméo de Jaén.
  • Kościół gotycki San Juan.
  • Ratusz z XVII wieku;
  • Baños Arabes – resztki XI-wiecznej[1] łaźni arabskiej znajdującej się pod Palacio de Villadompardo z XVI wieku.
  • Muzeum regionalne ze znaleziskami świadczącymi o wpływach sztuki greckiej na kulturę iberyjską w V w. p.n.e. oraz kamiennymi sarkofagami z czasów rzymskich.

KlimatEdytuj

Średnia temperatura i opady dla Jaén
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie temperatury w dzień [°C] 12.1 14.0 17.4 19.0 23.2 29.4 33.7 32.9 27.7 21.9 15.7 12.8 21,6
Średnie dobowe temperatury [°C] 8.6 10.3 13.1 14.5 18.2 23.7 27.6 26.9 22.8 17.9 12.3 9.5 17,1
Średnie temperatury w nocy [°C] 5.1 6.6 8.9 10.0 13.3 18.1 21.4 21.0 17.8 13.8 8.9 6.3 12,6
Opady [mm] 55 50 44 54 43 18 2 9 26 55 62 75 493
Średnia liczba dni z opadami 6.4 6.2 5.0 7.0 5.6 2.0 0.3 0.7 2.6 5.9 6.9 7.6 56,2
Źródło: Agencia Estatal de Meteorología[4] (liczba dni z opadami dla wartości 1 mm, wysokość 580 m n.p.m., 1983-2010)

TransportEdytuj

W mieście znajduje się stacja kolejowa Jaén oraz budowana jest linia tramwajowa.

SportEdytuj

W mieście działa klub piłki nożnej, Real Jaén, grający w hiszpańskiej lidze Segunda División, będącej drugim poziomem ligowych rozgrywek piłkarskich w Hiszpanii.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Praca zbiorowa: Przewodniki Wiedzy i Życia – Sewilla i Andaluzja. Wyd. II. Warszawa: Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2008, s. 148. ISBN 978-83-7448-633-0.
  2. Brigitte Hintzen-Bohlen: Sztuka i Architektura – Andaluzja. Warszawa: Wydawnictwo Philip Wilson, 2008, s. 367. ISBN 978-3-8331-5106-4.
  3. Brigitte Hintzen-Bohlen: Sztuka i Architektura – Andaluzja. Warszawa: Wydawnictwo Philip Wilson, 2008, s. 368. ISBN 978-3-8331-5106-4.
  4. Valores climatológicos normales. Jaén – Agencia Estatal de Meteorología.