Otwórz menu główne

Jan Wawrzyczek

Oficer Wojska Polskiego

Jan Wawrzyczek ps. „Danuta” (ur. 28 kwietnia 1912 w Jawiszowicach, zm. 30 września 2000) – oficer Wojska Polskiego, podczas II wojny światowej ZWZ/AK.

Jan Wawrzyczek
Danuta
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 15 listopada 1909
Jawiszowice
Data śmierci 30 września 2000
Przebieg służby
Lata służby 1931–1945
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
Orzel AK.jpg Armia Krajowa
Jednostki 73 Pułk Piechoty,
Obwód ZWZ/AK Oświęcim,
oddział „Sosienki”
Stanowiska dowódca kompanii,
dowódca obwodu,
dowódca oddziału
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Order Krzyża Grunwaldu III klasy

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 28 kwietnia 1912 jako syn Jana i Emilii z domu Chromik. Kształcił cię w rodzinnym Jawiszowicach oraz w Gimnazjum im. Adama Asnyka w Białej Krakowskiej. Od 1931 służył w Wojsku Polskim. Odbył kurs unitarny w Batalionie Podchorążych Rezerwy Piechoty nr 7 w Śremie, następnie uczył się w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej, zostając jej absolwentem w 1934. W tym samym roku miany podporucznikiem i przydzielony do 73 pułku piechoty w Katowicach. Później był dowódcą 4 kompanii oraz kompanii ciężkich karabinów maszynowych w II detaszowanym batalionie jednostki w Oświęcimiu. W 1938 został awansowany na stopień porucznika i przeniesiony do korpusu broni przeciwpancernej, zostając dowódcą kompanii i kierownikiem placówki nadgranicznej pułku w Mikołowie.

Brał udział w kampanii wrześniowej w walkach granicznych w ramach „ośrodka zapasowego – Oświęcim I” (nadwyżek mobilizacyjnych batalionu) i w strukturze 201 pułku piechoty jako dowódca kompanii przeciwpancernej. Został ranny, po kapitulacji wrócił w rejon Oświęcimia. Został żołnierzem Związku Walki Zbrojnej i współorganizatorem terenowej organizacji ZWZ w dniu 1 października 1939 w Babicach. Był oficerem sztabu obwodu oświęcimskiego, objął kierownictwo placówki w Jawiszowicach. Tworzył grupę dywersyjną pod kryptonimem „Marusza”. Później działał w Armii Krajowej. W 1943 awansowany na stopień kapitana i otrzymał zadanie otworzenia obwodu oświęcimskiego (w strukturze Inspektoratu Bielsko AK), wcześniej zdziesiątkowanego aresztowaniami. Prócz reaktywacji tegoż obwodu dokonał także sformowania oddziału partyzanckiego pod kryptonimem „Sosienki”, którego został dowódcą. W ramach działalności tego oddziału zorganizowano 45 ucieczek więźniów z niemieckiego obozu Auschwitz-Birkenau oraz kierowano ich trasami. Pod koniec wojny Wawrzyczek, działający pod pseudonimem „Danuta”, został ranny.

Po wojnie zamieszkał w Bielsku-Białej, gdzie pracował jako nauczyciel wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego w Technikum Włókienniczym i Liceum Muzycznym.[potrzebny przypis]

Zmarł 30 września 2000. Został pochowany na cmentarzu w Jawiszowicach.

Jego żoną była Janina z domu Mydlarz, łączniczka z AK ps. „Starucha”, w 2011 odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[1][2].

Historię oddziału „Sosienki” ukazano w fabularyzowanym filmie pt. Niezłomni. Pod drutami Auschwitz (reż. Mirosław Krzyszkowski, Bogdan Wasztyl)[3]. Sam oddział doczekał się upamiętnienia w postaci portalu historycznego "Sosienki - Armia Krajowa wokół Auschwitz"[4]. W 2016 roku ukazała się monografia oddziału "Sosienki" pt. "Niezłomni z oddziału "Sosienki" autorstwa Marcina Dziubka wydana przez Stowarzyszenie Auschwitz Memento[5]. W 2017 roku powstał film "Nieobojętni", który między innymi opowiada o walce Wawrzyczka w oddziale "Sosienki" oraz pomocy którą nieśli mieszkańcy miasta więźniom KL Auschwitz[6].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. M.P. z 2011 r. nr 34, poz. 406.
  2. Prezydent wręczył odznaczenia „Ludziom Dobrej Woli”. prezydent.pl, 2011-02-01. [dostęp 2018-02-02].
  3. Super User, Zobacz Zwiastun - SOSIENKI. AK Wokół KL Auschwitz, sosienki.auschwitzmemento.pl [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  4. Sosienki - SOSIENKI. AK Wokół KL Auschwitz, sosienki.auschwitzmemento.pl [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  5. „Niezłomni z oddziału Sosienki. Armia Krajowa wokół KL Auschwitz. Nowe spojrzenie”, „dzieje.pl” [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  6. „Nieobojętni” – pokaz przedpremierowy fabularyzowanego filmu dokumentalnego Narodowe Centrum Kultury, „Narodowe Centrum Kultury” [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  7. Wskazany jako Jan Danut-Wawrzyczek. M.P. z 1947 r. nr 114, poz. 730.

BibliografiaEdytuj