Komitet Bezpieczeństwa Państwa (bułg. Комитет за държавна сигурност, KDS), określany potocznie jako Държавна сигурност (Bezpieczeństwo państwowe) – bułgarska policja polityczna, działająca w okresie rządów Todora Żiwkowa.

Komitet Bezpieczeństwa Państwa
KDS
Ilustracja
Odznaka KDS
Państwo  Bułgaria
Historia
Sformowanie 1944
Rozformowanie 1990
Pierwszy dowódca Dimo Diczew
Dane podstawowe
Podporządkowanie Dyrekcja Milicji Ludowej
Budżet wojskowy

HistoriaEdytuj

Pierwsze struktury odpowiedzialne za bezpieczeństwo państwa utworzono w Bułgarii już w 1925. Na bazie tych struktur w 1944 utworzono specjalny wydział bezpieczeństwa w ramach Dyrekcji Milicji Ludowej (Дирекция на Народната Милиция). Określano go skrótem DS (Държавна сигурност, Bezpieczeństwo państwowe). Kierował nim Dimo Diczew. Zadaniem funkcjonariuszy DS było zdobywanie informacji o charakterze politycznym, ochrona władz partyjno-państwowych i eliminacja tzw. elementów kontrrewolucyjnych. W ramach DS utworzono w 1964 specjalny oddział, pod dowództwem płk Petko Kowaczewa, który miał się zająć eliminacją bułgarskich dysydentów i dezinformacją, co do ich rzeczywistej działalności. Funkcjonariusze DS w latach 80. odegrali kluczową rolę w tzw. procesie odrodzeniowym (bułgaryzacji mniejszości tureckiej). Bułgarskiej policji politycznej przypisywano także zabójstwo pisarza Georgi Markowa na londyńskim Moście Waterloo i udział w zamachu na papieża Jana Pawła II w 1981.

W 1990 DS została podzielona na trzy odrębne struktury, zajmujące się wywiadem, ochroną bezpieczeństwa państwa i ochroną przedstawicieli władz Bułgarii. W 1990, zgodnie z rozkazem nr ІV-68 gen. Atanasa Semerdżiewa, ówczesnego ministra spraw wewnętrznych, zniszczono ok. 40% dokumentów, wytworzonych przez DS.

StrukturaEdytuj

  • Dyrektoriat 1: wywiad zagraniczny
  • Dyrektoriat 2: Kontrwywiad
  • Dyrektoriat 3: Kontrwywiad wojskowy
  • Dyrektoriat 4: Inwigilacja
  • Dyrektoriat 5: Ochrona władz państwowych
  • Dyrektoriat 6: Policja polityczna
    • wydział 1: kontrola środowisk inteligenckich i artystycznych
    • wydział 2: kontrola środowisk uniwersyteckich
    • wydział 3: kontrola duchowieństwa, Żydów, Ormian i „białych” Rosjan
    • wydział 4: kontrola mniejszości tureckiej i macedońskiej
    • wydział 5: kontrola środowisk politycznych (agraryści, socjaldemokraci)
    • wydział 6: obserwacja działalności antypartyjnej, w tym środowisk maoistowskich
    • wydział 7: analiza informacji
  • Dyrektoriat 7: Praca informacyjna

Dowódcy KDSEdytuj

Imię i nazwisko Okres pełnienia funkcji
1 Dimo Diczew 1944–1949
2 Iwan Rajkow 1949–1951
3 Georgi Kumbilijew 1952–1960
4 Angeł Sołakow 1960–1969
5 Mirczo Spasow 1969–1973
6 Grigor Szopow 1973–1990

PokłosieEdytuj

Ocalałe dokumenty DS budzą do dziś poważne kontrowersje w Bułgarii. Stan zachowania dokumentów nie pozwala na przeprowadzenie pełnej procedury lustracji. W 2002 gen. Atanas Semerdżijew został uznany winnym zniszczenia 144 235 teczek osobowych, zgromadzonych w archiwach DS.

BibliografiaEdytuj