Kalendarium historii Haiti

Kalendarium historii Haiti

Wyprawa Kolumba z 1492
Jean-Jacques Dessalines
Jean-Pierre Boyer
François Duvalier
Jean-Claude Duvalier
Zniszczenia w Port-au-Prince

Czasy kolonialneEdytuj

  • XV. – wyspę Haiti zamieszkali Karaibowie oraz podbici przez nich rdzenni Arawakowie[1].
  • 1492 – Krzysztof Kolumb odkrył Haiti (nazwaną przez niego Hispaniolą)[1].
  • XVI w. – rdzenna ludność prawie całkowicie wytrzebiona przez Hiszpanów[1].
  • 1644 – francuscy piraci stworzyli miasto Port-de-Paix[1].
  • 1697 – wyspa Haiti przeszła pod panowanie Francuzów[1].
  • XVIII w. – rozwój gospodarczy wyspy[1].
  • 1751-57 – wybuch rebelii wśród rdzennej ludności i niewolników, kierowanej przez François Mackandala[2].
  • 1758 – wprowadzono przepisy ograniczające prawa Murzynów i Mulatów[2].
  • 1758 – Mackandal został spalone na stosie przez Francuzów[2].
  • 21 sierpnia 1791 – wybuch powstania niewolników[2].
  • 1793 – zniesiono niewolnictwo[1].
  • 1794 – F.D. Toussaint Louverture (jeden z liderów byłych niewolników) przeszedł na stronę Francji[1].
  • 1796 – Toussaint Louverture pokonał wojska hiszpańskie na Haiti[1].
  • 1798 – Toussaint Louverture pokonał wojska brytyjskie[1].
  • 1801 – proklamowano konstytucję Saint-Domingue oraz utworzono państwo sprzymierzone z Francją. Toussaint Louverture ogłosił się dożywotnim gubernatorem[1].
  • 1802 – wybuch kolejnego powstania (prowadzonego przez Murzynów i Mulatów), które przerodziło się w wojnę o niepodległość pod przywództwem Jean-Jacques’a Dessalinesa. Z powstańcami walczyły wojska francuskie i polskie (wielu polskie żołnierzy przeszło na stronę niewolników)[2][3].
  • 1 stycznia 1804 – ogłoszenie niepodległości, nowe państwo przyjęło nazwę Haiti, Dessalines ogłosił się cesarzem Jakubem I[1].

XIX i I poł. XX wiekuEdytuj

  • 1806 – Jakub I został zamordowany, zaś samo państwo rozpadło się: na północy powstało murzyńskie Państwo Haiti, a na południu mulacka Republika Haiti[1].
  • 1811 – Państwo Haiti zmieniło nazwę na Królestwo Haiti[1].
  • 1820 – zjednoczenie państw przez Jean-Pierre’a Boyera[1].
  • 1820-34 – rządu prezydenta Boyera[1].
  • 1821 – Dominikana połączyła się z Haiti[1].
  • 1825 – Haiti przyznało wysokie odszkodowania dla byłych właścicieli ziemskich[1].
  • 1838 – Haiti przekazała odszkodowania dla byłych właścicieli ziemskich (w zamian za uznanie niepodległości przez Francję)[1].
  • 1844 – Dominikana oderwała się od Haiti[1].
  • 1847 – prezydentem został gen. Faustin Soulouque[1].
  • 1849 – gen. Souloque przyjął tytuł cesarza Faustyna I[1].
  • 1859 – obalono Faustyna I oraz przywrócono ustrój republikański[1].
  • 1915 – wojska amerykańskie dokonały interwencji zbrojnej pod pretekstem zabezpieczenia spłat zadłużenia[1].
  • 1915-34 – okupacja amerykańska[1].

Rządy DuvalierówEdytuj

Najnowsza historiaEdytuj

  • 1987 – wprowadzono konstytucję[1].
  • 1990 – przeprowadzono pierwsze demokratyczne wybory prezydenckie, które wygrał Jean-Bertrand Aristide[1].
  • 1991 – Aristide utworzył ruch Lavalas dążący do reform politycznych i gospodarczych[1].
  • 1991 – przeprowadzony wojskowy zamach stanu, który obalił Aristide’a[1].
  • 1991-94 – masowa emigracja Haitańczyków do Dominikany i Stanów Zjednoczonych[1].
  • październik 1994 – wojska USA (pod zgodą ONZ) przeprowadziła interwencje w Haiti[1].
  • 1996 – ruch Lavalas rozpadł się[1].
  • 1996-2001 – urząd prezydenta sprawował R. Préval z Organizacji Politycznej Lavalas[1].
  • 2000 – partia zwolenników Aristide’a wygrała wybory parlamentarne i samorządowe, wynik wyborów zakwestionowała haitańska opozycja i międzynarodowi obserwatorzy[1].
  • 2001 – Aristide wygrał wybory prezydenckie[1].
  • 2001-04 – chaos w Haiti[1].
  • luty 2004 – wielodniowe protesty przeciwko Aristide’owi[1].
  • wrzesień 2004 – huragan Jeanne zabił ponad 1500 osób[1].
  • styczeń 2010 – trzęsienie ziemi zniszczyło Port-au Prince[1].
  • październik 2010 – wybuch epidemii cholery w wyniku której zmarło ponad 8900 osób[4].
  • 28 listopada 2010 – przeprowadzono pierwszą turę wyborów prezydenckich[5].
  • 8 grudnia 2010 – do II tury wyborów prezydenckich przeszli: Mirlande Manigart oraz Jude Celestin. Drugie miejsce Celestina wywołało falę spekulacji o fałszowaniu wyborów (na niekorzyść Michela Martelly'ego, które doprowadziły do zamieszek ponownego rozpatrzenia głosów[6].
  • 20 marca 2011 – przeprowadzono II turę wyborów prezydenckich, które wygrał Michel Martelly (zdobywając 67,57% głosów)[7][8].
  • 9 sierpnia 2015 – wybory parlamentarne[9].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq Haiti. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2015-10-19].
  2. a b c d e Powstanie niewolników na Haiti. polskieradio.pl, 2015-08-21. [dostęp 2015-10-19]. (pol.).
  3. Polscy legioniści pacyfikowali powstanie na Haiti. Chcieli założyć kolonię na Florydzie. historia.wp.pl, 2014-01-10. [dostęp 2015-10-19]. (pol.).
  4. Situation summary of cholera in the Americas. paho.org. [dostęp 2015-10-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)]. (ang.).
  5. Mark Weisbrot: Haiti's election: a travesty of democracy. theguardian.com, 2011-01-10. [dostęp 2018-05-28]. (ang.).
  6. Radosław Różycki: Haiti: zamieszki po I turze wyborów. polskieradio.pl, 2010-12-08. [dostęp 2015-10-23]. (pol.).
  7. Piosenkarz prezydentem Haiti. tvn24.pl, 2011-04-05. [dostęp 2015-10-23]. (pol.).
  8. en.people.cn/90001/90777/90855/7273565.html. en.people.cn. [dostęp 2015-10-23]. (ang.).
  9. Haiti: wybory do parlamentu w atmosferze przemocy i masowych naruszeń. wiadomosci.wp.pl, 2015-08-10. [dostęp 2015-10-22]. (pol.).