Otwórz menu główne

Karpaccy góraledramat romantyczny[1] Józefa Korzeniowskiego, po raz pierwszy wydany w 1843 roku w Wilnie nakładem Józefa Zawadzkiego.

Karpaccy górale
Ilustracja
Strona tytułowa pierwszego wydania dzieła
Autor Józef Korzeniowski
Tematyka życie Hucułów
Typ utworu dramat
Data powstania 1840
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Wilno
Język polski
Data wydania 1843
Wydawca Józef Zawadzki

Geneza dziełaEdytuj

Dramat powstał w Charkowie[2] po rzekomej wizycie autora w Karpatach i miał być inspirowany prawdziwym wydarzeniem, tj. zabójstwem strzelca przez młodego górala w akcie odwetu[3], jednak zdaniem Wiktora Hahna fabuła dzieła jest całkowicie fikcyjna[4]. Dzieło Karpaccy górale, którego alternatywny tytuł nadany przez brzmiał Rekrut było ukończone w 1840 roku[5][6].

RecepcjaEdytuj

Dzieło zostało po raz pierwszy wystawione na scenie 2 czerwca 1844 roku[5] we Lwowie, tekst został okrojony z detali związanych z kulturą niemiecką[7]. Karol Szajnocha zamieścił pozytywną recenzję spektaklu na łamach „Gazety Lwowskiej”[7].

Zdaniem Henryka Galle, dramat Karpaccy górale przypomina w pewnych elementach Zbójców Friedricha Schillera[8] i jest dziełem o wysokich walorach artystycznych[9]; uważał go za jedno ze szczytowych osiągnięć pisarza obok dzieł Żydzi czy Panna mężatka[10].

Dramat został przełożony na język rosyjski[11] i czeski (przekład Jakuba Rydvana pt. Zbojník[12] oraz Jaroslava Simonidesa pt. Karpatští horalé[13]). Wydanie krytyczne tekstu dramatu ukazało się pod redakcją Wiktora Hahna w 1928 roku w serii Biblioteka Narodowa[5].

Najbardziej znaną jego częścią jest pieśń Czerwony płaszcz, która później zdobyła sławę jako Czerwony pas. Stanisław Moniuszko przed napisał muzykę do wersji scenicznej dramatu[14]; dzieło zostało wystawione z jej towarzyszeniem przed 1846 rokiem w Wilnie[15]. Na podstawie Karpackich górali w roku 1915 nakręcono film o tym samym tytule.

PrzypisyEdytuj

  1. Joshua First: Ukrainian Cinema. Belonging and Identity during the Soviet Thaw. London • New York: I. B. Tauris, 2015, s. 86. ISBN 978-1-78076-554-9.
  2. Władysław Bieńkowski: Album pisarzy polskich. Warszawa: Wydawnictwo Sztuka, 1956, s. 51.
  3. Galle 1903 ↓, s. 66–67.
  4. Wiktor Hahn. W sprawie genezy „Karpackich górali” Józefa Korzeniowskiego. „Pamiętnik Literacki”. 26, s. 502–503, 1925. 
  5. a b c Korzeniowski. W: Encyklopedia Gutenberga online [on-line]. [dostęp 2018-10-22].
  6. Galle 1903 ↓, s. 64.
  7. a b Galle 1903 ↓, s. 65.
  8. Galle 1903 ↓, s. 72.
  9. Galle 1903 ↓, s. 70.
  10. Galle 1903 ↓, s. 97.
  11. Galle 1903 ↓, s. 66.
  12. Jan Korzenny: Dramat polski na scenie czeskiej do otwarcia Teatru Narodowego. Ostrava: Pedagogická Fakulta v Ostravĕ, 1975, s. 37.
  13. Šlechtická vesnice ; Spekulant ; Karpatští horalé. WorldCat. [dostęp 2018-10-22].
  14. Stanisław Moniuszko. Polish Music Center. [dostęp 2018-10-22].
  15. Zbigniew Krawczykowski: Halka. Teatr Wielki w Warszawie, 1965, s. 19.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj