Klasizm, dyskryminacja klasowauprzedzenie lub dyskryminacja ze względu na klasę społeczną. Obejmuje indywidualne postawy, zachowania, politykę i systemowe praktyki, które dają korzyści klasie wyższej kosztem klasy niższej[1]. Klasa społeczna odnosi się w tym kontekście do sposobu grupowania ludności w hierarchii opartego na bogactwie, dochodach, edukacji, zawodzie i sieci społecznej.

HistoriaEdytuj

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Struktury klasowe istniały w uproszczonej formie w społeczeństwach przedrolnych, ale zaczęły się kształtować w kompleksowe struktury dopiero po powstaniu cywilizacji opartych na rolnictwie z nadwyżką żywności[2]. Klasizm jako zjawisko pojawił się dopiero w XVIII wieku[3]. Lista, według której ludzie byli sklasyfikowani od najniższego statusu do najwyższego, zaczynała się od poddanych lub chłopów, przez rycerzy lub szlachtę, aż do monarchy.

Współczesny klasizm, z mniej sztywnymi strukturami klasowymi, jest trudniejszy do zidentyfikowania. Psycholog Thomas Fuller-Rowell stwierdza: „Doświadczenia dyskryminacji [klasowej] są często subtelne, a nie rażące, a dokładny powód niesprawiedliwego traktowania często nie jest dla ofiary jasny”.

IntersekcjonalnośćEdytuj

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Nierówności społeczno-ekonomiczne, rasowe/etniczne i płciowe są szeroko opisywane, ale sposób intersekcji tych trzech osi opresji i dyskryminacji, widoczny m.in. w wynikach akademickich i pozaakademickich dzieci w wieku szkolnym w USA, nie jest jeszcze dobrze zrozumiany[4].

Według Slavoja Žižka również w przypadku feminizmu dyskryminacja klasowa ma duże znaczenie. Uważa on, że feminizm „może funkcjonować jako ideologiczne narzędzie dla wyższej klasy średniej potwierdzające jej wyższość nad »patriarchalnymi i nietolerancyjnymi« klasami niższymi”[5].

Klasizm personalny i zinstytucjonalizowanyEdytuj

Termin „klasizm” może odnosić się do osobistych uprzedzeń wobec klas niższych, a także do instytucjonalnego klasizmu, podobnie jak termin „rasizm” może odnosić się wyłącznie do osobistych uprzedzeń lub rasizmu instytucjonalnego. Ten ostatni został zdefiniowany jako „sposób, w jaki świadomy lub nieświadomy klasizm przejawia się w różnych instytucjach naszego społeczeństwa”[6].

Podobnie jak w przypadku klas społecznych, różnica w statusie społecznym między ludźmi decyduje o tym, jak zachowują się względem siebie oraz o uprzedzeniach, jakie prawdopodobnie mają wobec siebie. Osoby o wyższym statusie na ogół nie mieszają się z osobami o niższym statusie i często są w stanie wpływać na działania innych ludzi poprzez oddziaływanie na prawa i standardy społeczne[7].

Czasami zamiast słowa „personalny” w określeniu „klasizm personalny” używa się słowa „interpersonalny”[8]. Kontrastuje on z klasizmem zinstytucjonalizowanym, na przykład w definicji klasizmu Association of Magazine Media: „wszelkie postawy lub praktyki instytucjonalne, które podporządkowują ludzi ze względu na dochód, zawód, wykształcenie i / lub ich sytuację ekonomiczną”[9].

Klasizm, zarówno personalny, jak i zinstytucjonalizowany, dotyka już dzieci w wieku szkolnym – potrafią one oceniać status społeczno-ekonomiczny rówieśników, a dzieci z rodzin o wyższym statusie majątkowym się wywyższają jako „elita” i wyśmiewają z biedniejszych[10]. Uczniowie z klas niższych oprócz stygmatyzacji przez rówieśników (klasizm personalny) doświadczają nierównego traktowania przez szkołę i system oświatowy (klasizm zinstytucjonalizowany)[10].

Klasizm jest dzielony czasem na więcej niż dwie kategorie, na przykład klasizm „osobisty, instytucjonalny i kulturowy”[11].

W mediachEdytuj

Dyskryminację klasową można zaobserwować w wielu różnych formach mediów, takich jak programy telewizyjne, filmy i media społecznościowe. Ma ona również charakter systemowy[12], i jej implikacje mogą pozostać niezauważone w mediach konsumowanych przez społeczeństwo. Dyskryminacja klasowa w mediach pokazuje, co ludzie czują i myślą o klasizmie. Widząc dyskryminację klasową w filmach i programach telewizyjnych, ludzie mogą wierzyć, że tak właśnie jest w prawdziwym życiu, niezależnie od tego, jaka klasa jest prezentowana. Dzieci mogą być narażone na dyskryminację klasową poprzez filmy, mając szeroką pulę dochodowych filmów bez ograniczeń wiekowych przedstawiających klasizm w różnych kontekstach[13]. Dzieci mogą rozwinąć w sobie uprzedzenia, przejawiane już w wieku szkolnym[10], ale też i w dorosłości, co wskazuje na problemy z dyskryminacją klasową w mediach[14].

Media odgrywają ważną rolę w postrzeganiu różnych grup ludzi, co może wzmacniać uprzedzenia[15]. Osoby o niskich dochodach są często portretowane jako brudne, niewykształcone, niekulturalne i bezdomne[16]. Dzięki mediom ludzie mogą też zwiększać wiedzę o innych klasach społecznych[17], albo używać ich, żeby szerzyć swoje poglądy[18]. W niektórych przypadkach negatywne przedstawienie klasy społecznej, może mieć wpływ na życie szkolne i społeczne jej członków – badanie z 2012 pokazało, że stygmatyzacja biedy prowadzi do dyskryminacji klasowej, która wywiera negatywny wpływ na zdrowie (na przykładzie nastolatków z Nowego Jorku)[19].

PrzypisyEdytuj

  1. Joanna Kadi, Thinking Class, South End Press, 1996, ISBN 0-89608-548-1.
  2. Peter N. Stearns (Narrator), A Brief History of the World Course No. 8080 [Audio CD], The Teaching Company.
  3. Serinity Young, Encyclopedia of Women and World Religion, Macmillan, 1999, ISBN 0-02-864860-9.
  4. Laia Bécares, Naomi Priest, Understanding the Influence of Race/Ethnicity, Gender, and Class on Inequalities in Academic and Non-Academic Outcomes among Eighth-Grade Students: Findings from an Intersectionality Approach, „PLOS ONE”, 10, 10, e0141363, DOI10.1371/journal.pone.0141363, ISSN 1932-6203, PMID26505623, PMCIDPMC4624767.c?
  5. Klasizm nasz powszedni, Przegląd, 18 marca 2012 [dostęp 2020-06-02] (pol.).
  6. Classism Definitions.
  7. Social Class Prejudice [dostęp 2019-01-08].
  8. Regina Day Langhout, Francine Rosselli, Jonathan Feinstein, Assessing Classism in Academic Settings, „The Review of Higher Education”, 2, 30, 2007, s. 145–184, DOI10.1353/rhe.2006.0073.
  9. MPA – The Association of Magazine Media (formerly Magazine Publishers of America) – Glossary, www.magazine.org [dostęp 2020-07-09] [zarchiwizowane z adresu 2012-03-09] (ang.).
  10. a b c Ewa Wiśniewska, Beata Cieśleńska, Nauczyciel kreatorem postaw antydyskryminacyjnych, „Rocznik Towarzystwa Naukowego Płockiego” (10), 2018, DOI10.19251/rtnp/2018.10(9), ISSN 0860-5637 [dostęp 2020-06-02].
  11. Teaching for Diversity and Social Justice, wyd. 2nd, Routledge, 2007, ISBN 978-0-415-95199-9.
  12. Matt Gamble, Classism: America's Overlooked Problem.
  13. Jessi Streib, Class Inequality in Children's Movies.
  14. Jill Suttie, How Adults Communicate Bias to Children.
  15. Krista Burke, Media Portrayal of Individuals in the Lower Class.
  16. Portrayal of Minorities in the Film, Media and Entertainment Industries.
  17. Race & Ethnicity [dostęp 2018-03-18].
  18. Classism, Accountability, and Social Media [dostęp 2018-03-18].
  19. Social-class discrimination contributes to poorer health.

BibliografiaEdytuj