Otwórz menu główne

Kościół Najświętszej Maryi Panny w Grodnie

Kościół Najświętszej Maryi Panny w Grodnie (biał. Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі) – nieistniejący dziś, manierystyczny kościół farny w Grodnie, wzniesiony w 2. poł. XVI w. Ponieważ fundatorem pierwszego drewnianego kościoła był wielki książę litewski Witold, świątynię nazywano też farą Witoldową. W 1961 r. na rozkaz miejscowych władz komunistycznych zabytkowa świątynia została wysadzona w powietrze.

Kościół Najświętszej Maryi Panny w Grodnie
kościół parafialny do 1798 r.
Ilustracja
Kościół Najświętszej Maryi Panny w Grodnie w k. XVI w.
Państwo  Białoruś
Miejscowość Grodno
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Kościół Najświętszej Maryi Panny w Grodnie
Kościół Najświętszej Maryi Panny w Grodnie
53°40′43,2840″N 23°49′42,8520″E/53,678690 23,828570
Pomnik na miejscu po zburzonej "farze Witoldowej"

Budowa i dalsze losy świątyniEdytuj

Ufundowany przez księcia Witolda drewniany kościół był najstarszą katolicką świątynią Grodna. Kilkakrotnie padał ofiarą pożarów, ale za każdym razem go odbudowywano (m.in. za panowania Aleksandra Jagiellończyka i za czasów królowej Bony).

Król Stefan Batory, który u schyłku życia obrał Grodno za swoją siedzibę, polecił wznieść nową, tym razem murowaną świątynię. Według zachowanych materiałów zakonu jezuitów, nowa świątynia (z cegły) została zbudowana w latach 1584–1587 w stylu gotycko-manierystycznym, zaś autorem projektu najprawdopodobniej był architekt-jezuita Jan Maria Bernardoni i królewski architekt Józef Roiten.

Tragedie, jakie w kolejnych wiekach dotykały miasto, nie ominęły też fary. Świątynia doznała poważnych zniszczeń w czasie okupacji miasta przez wojska moskiewskie (1655–1661), następnie podczas wojny północnej (na pocz. XVIII w.), dodatkowo w II poł. XVIII w. znów kilkakrotnie spustoszyły ją pożary. Z powodu wspomnianych zniszczeń nabożeństwa i posługi duszpasterskie przeniesiono do pobliskiego, pojezuickiego kościoła pw. św. Franciszka Ksawerego.

Po rozbiorach Polski Grodno znalazło się pod okupacją rosyjską, w związku z czym władze rosyjskie przekazały świątynię prawosławnym, którzy zamienili zabytkowy kościół katolicki w sobór Mądrości Bożej dokonując przebudowy w stylu klasycystycznym. Po pożarze świątyni w 1891 roku projekt przebudowy budynku w stylu rosyjsko-bizantyjskim wykonał Nikołaj Czagin, który po zrealizowaniu doprowadził do zniszczenia większości cech świątyni XVI wiecznej[1]. Po I wojnie światowej oraz wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku fara wróciła w ręce katolików, jednak pierwsza adaptacja przywracająca częściowo dawny kształt nie była zadowalająca, dlatego w latach 1924-1934 przeprowadzono duże prace remontowe z przywróceniem gotyckiego charakteru świątyni według projektu Oskara Sosnowskiego. Do 1939 r. świątynia pełniła funkcję kościoła garnizonowego.

Po zakończeniu II wojny światowej sowieci zamknęli świątynię, a następnie przerobili ją na magazyn, co doprowadziło do jej postępującego niszczenie. W marcu 1961 r. miejscowe władze wydały decyzję o wyburzeniu kościoła. 29 listopada 1961 r. na polecenie sowieckich władz miejskich kościół został wysadzony w powietrze przez jednostkę saperów z Leningradu. Na miejscu gdzie stała świątynia, znajduje się dzisiaj niewielki plac miejski.

W latach 90. XX wieku w jej miejscu ustawiono niewielki pomnik.

Ilustracje historyczneEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj