Kościelna osoba prawna

Kościelna osoba prawna – jednostka organizacyjna kościoła lub związku wyznaniowego tworzona zgodnie z zasadami określonymi przez normy prawa wewnętrznego danego kościoła lub związku, podlegająca jednocześnie dwóm systemom prawnym – prawu polskiemu i prawu wewnętrznemu. Jednostka taka jest autonomiczna w stosunku do państwa, a zatem nie można jej zaliczać do innych osób prawnych, mimo podobieństw do publicznych osób prawnych. Inną przesłanką za uznaniem odrębności kościelnych osób prawnych od innych jednostek posiadających osobowość prawną jest specyficzny sposób ich powoływania lub uznawania ich podmiotowości prawnej. Organy kościelnych osób prawnych, zakres ich kompetencji i sposób powoływania określa prawo wewnętrzne danego kościoła lub związku wyznaniowego. Kościoły i związki wyznaniowe działają poprzez swoje osoby prawne w sprawach majątkowych. Kościelne osoby prawne są podmiotem prawa cywilnego, a także mogą prowadzić działalność gospodarczą[1].

Kościelne osoby prawne Kościoła katolickiego w PolsceEdytuj

Status prawny Kościoła katolickiego w Polsce reguluje Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską oraz Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. Konkordat przewiduje trzy podstawowe kategorie osób prawnych: pierwszą stanowi sam Kościół, druga obejmuje instytucje kościelne, które uzyskały taką osobowość na podstawie przepisów prawa kanonicznego, a trzecia grupa to instytucje kościelne, które uzyskują osobowość prawną na podstawie prawa polskiego na wniosek władzy kościelnej.

Rodzaje jednostek organizacyjnych i instytucji Kościoła katolickiego będących osobami prawnymi w Polsce, wymienione w Ustawie o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP (Rozdział 2, artykuły od 1 do 10)[2]:

Zgodnie z prawem kanonicznym kościelne osoby prawne Kościoła katolickiego istnieją jeszcze przez 100 lat od chwili, kiedy przestały działać.

Pierwszymi osobami prawnymi na ziemiach polskich były biskupstwa, kapituły i opactwa[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Mateusz Pietraszewski, Magdalena Tyrakowska: Status kościelnych osób prawnych jako przedsiębiorców. W: Przegląd Prawa i Administracji. Józef Frąckowiak (red.). T. 84: Instytucje prawa handlowego w projekcie kodeksu cywilnego. Wrocław: 2011, s. 249 i nast. [dostęp 12-01-2021].
  2. Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 1989 Nr 29 poz. 154).