Kosmologia indyjska

Kosmologia indyjska – nazwa zbiorcza dla odmian koncepcji kosmologii wywodzących się z obszaru Indii.

PodziałEdytuj

W sensie historycznym, poza nowożytnymi koncepcjami akademickimi, w okresie starożytnym wyróżnić można trzy klasyczne kosmologie indyjskie:

  1. kosmologię hinduistyczną
  2. kosmologię buddyjską ( Buddhaghosza, Wasubandhu, ...)
  3. kosmologię dźinijską[1].

Podział na trzy kosmologie ogólnie pokrywa się z największymi kierunkami religijnymi starożytnych Indii. W ogólności wszystkie one wskazuja na ulokowaną wśrodku wszechświata górę klasy axis mundi, nazywaną w sanskrycie Meru a w pali Sineru lub Sumeru[2].

Kosmologia hinduistycznaEdytuj

Kosmologia hinduistyczna może być rozpatrywana w odniesieniu do klas najważniejszych dzieł dharmicznych jako:

  1. kosmologia wedyjska
  2. kosmologia brahmanów[3]
  3. kosmologia upaniszd
  4. kosmologię puran[4].

Poza podziałem ze względu na klasę dzieł hinduistycznych, w odniesieniu do kosmologii hinduistycznej możliwy jest podział ze względu na tradycje religijne wewnątrz hinduizmu. Przykładami dla takich kosmologii mogą być kosmologie tradycji śiawaickich jak np.:

PrzypisyEdytuj

  1. Kosmologia starożytnych Indii, Richard F. Gombrich, Marzenna Jakubczak i Krzysztof Jakubczak (tł.), Kwartalnik Filozoficzny, 3-4 (33) 1995, ISSN 1230-4050, Rozdz. Przekłady, s. 189
  2. Kosmologia starożytnych Indii, Richard F. Gombrich, Marzenna Jakubczak i Krzysztof Jakubczak (tł.), Kwartalnik Filozoficzny, 3-4 (33) 1995, ISSN 1230-4050, Rozdz. Przekłady, s. 190
  3. Kosmologia starożytnych Indii, Richard F. Gombrich, Marzenna Jakubczak i Krzysztof Jakubczak (tł.), Kwartalnik Filozoficzny, 3-4 (33) 1995, ISSN 1230-4050, Rozdz. Przekłady, s. 188
  4. Kosmologia starożytnych Indii, Richard F. Gombrich, Marzenna Jakubczak i Krzysztof Jakubczak (tł.), Kwartalnik Filozoficzny, 3-4 (33) 1995, ISSN 1230-4050, Rozdz. Przekłady, s. 191

BibliografiaEdytuj

  • Kosmologia starożytnych Indii, Richard F. Gombrich, Marzenna Jakubczak i Krzysztof Jakubczak (tł.), Kwartalnik Filozoficzny, 3-4 (33) 1995, ISSN 1230-4050, Rozdz. Przekłady