Kosmologia

Kosmologia (z gr. kósmos: porządek, wszechświat oraz lógos: słowo, nauka) – pierwotnie dział filozofii rozpatrujący świat materialny w świetle jego ostatecznych przyczyn.

Termin ten został wprowadzony przez Christiana Wolffa, jednak stał się potem rzadko stosowany, gdyż został wyparty przez zbliżony znaczeniem „filozofia przyrody[1]. Kosmologia zaczęła oznaczać głównie naukę empiryczną poszukującą odpowiedzi na pytanie o strukturę i ewolucję Wszechświata[2]. Natomiast pochodzenie Wszechświata, choć bywa przedstawiane jako ściśle związane z kosmologią, jest obszarem zainteresowania kosmogonii, a nie kosmologii[3].

Przed powstaniem nowożytnych nauk przyrodniczych, przy wyjaśnianiu zasad rządzących Wszechświatem łączono kwestie jego strony fizycznej z problemami natury metafizycznej (kosmologia religijna). Powstanie ogólnej teorii względności dało podstawę do tworzenia fizycznych modeli Wszechświata, a co za tym idzie do powstania kosmologii fizycznej, obejmującej kosmologię obserwacyjną i kosmologię teoretyczną[4][5].

Synonimem kosmologii była kosmografia, która oprócz informacji astronomicznych obejmowała też niektóre z innych nauk przyrodniczych, zwłaszcza nauk o Ziemi[6]. Termin ten oznaczał także podręcznik opisujący ten dział wiedzy[7].

PrzypisyEdytuj

  1. Podsiad 2000 ↓, s. 457.
  2. Kosmologia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-07-23].
  3. Cosmogony or Cosmology?, National Aeronautics and Space Administration (NASA) (ang.).
  4. Maślanka 1989 ↓, s. 77–80.
  5. Ellis 2008 ↓.
  6. kosmografia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2023-01-10].
  7.   kosmografia [w:] Wielki słownik języka polskiego PAN [dostęp 2023-01-11]

BibliografiaEdytuj

Literatura dodatkowaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj

Polskojęzyczne

Anglojęzyczne

  Artykuły na Stanford Encyclopedia of Philosophy (ang.) [dostęp 2018-01-26]: