Kowaniec (Nowy Targ)

część Nowego Targu

Kowaniec – część miasta Nowy Targ w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, dawniej samodzielna wieś.

Kowaniec
część Nowego Targu
Ilustracja
Wodospad na potoku Kowaniec
Państwo

 Polska

Województwo

małopolskie

Powiat

nowotarski

Miasto

Nowy Targ

Populacja (2018)
• liczba ludności


ok. 5000

Strefa numeracyjna

18

Tablice rejestracyjne

KNT

Położenie na mapie Nowego Targu
Położenie na mapie
49°30′17″N 20°03′12″E/49,504722 20,053333
Ruiny willi „Anna”
Zespół Szkół Ekonomicznych
Kapliczka przy drodze na polanę Dziubasówki
Kościół Matki Bożej Anielskiej
Skok Zygmunta Rajskiego podczas Mistrzostw Nowego Targu (1929)

Położenie

edytuj

Kowaniec to północno-wschodnia[1] część Nowego Targu w województwie małopolskim, nr TERYT: 0961640[2], współrzędne 49°30′17″N 20°03′12″E. Znajduje się na wysokości około 654 m n.p.m., w dolinie potoku o tej samej nazwie i jego dopływów: Małego Kowańca i Wielkiego Kowańca[1]. Liczy niecałe 5000 mieszkańców[3]. Dominuje tu budownictwo jednorodzinne[4].

Ma połączenia autobusowe z centrum miasta oraz dworcami kolejowym i autobusowym[1].

Historia

edytuj

Dawniej była to samodzielna wieś, z czasem włączona do Nowego Targu[1][5]. W dwudziestoleciu międzywojennym Kowaniec rozwijał się jak ośrodek wędkarski oraz popularne letnisko[1][6]. Pozostałością tego okresu są znajdujące się w dzielnicy wille drewniane i murowane budowane m.in. w stylu zakopiańskim, szwajcarskim i dworkowym[5].

W okresie II wojny światowej w czasie kampanii wrześniowej na lewym brzegu Czarnego Dunajca, tj. w okolicach cmentarza rzymskokatolickiego i na Kowańcu, opór wkraczającym wojskom niemieckim stawiły nieliczne oddziały policji[7]. Podczas okupacji niemieckiej na terenie Kowańca działała Konfederacja Tatrzańska[8]. W styczniu 1945 Józef Kuraś ps. Ogień przeprowadził przez Turbacz oddziały Armii Czerwonej i wraz z oddziałem Armii Ludowej wkroczył do Nowego Targu od strony Kowańca[9].

Obiekty

edytuj

Na Kowańcu znajdują się jednostka ochotniczej straży pożarnej, przedszkole, szkoła podstawowa[3], Zespół Szkół Ekonomicznych[10] oraz kościół i parafia Matki Bożej Anielskiej erygowana w 1982 roku[11]. Siedzibę ma tutaj Nadleśnictwo Nowy Targ[12]. Od 1938 działał dom dziecka, od 1969 pod nazwą Państwowy Dom Dziecka imienia „Bohaterów Września 1939 r.”[13]. Budynek przez wiele lat stał opuszczony, a w 2014 spłonął w pożarze[14].

Stała tu, wpisana do rejestru zabytków, willa „Anna” z 1910 roku[15], która spłonęła w 2009 roku[16]. Ponadto do ewidencji zabytków zostały wpisane kapliczka oraz kilkadziesiąt budynków[15].

Turystyka

edytuj

Kowaniec jest jedną z najbardziej atrakcyjnych turystycznie części Nowego Targu[5], może stanowić punkt startowy do wycieczek w całe południowo-zachodnie Gorce[1]. Turyści mogą znaleźć tu zakwaterowanie w kilku ośrodkach wczasowych oraz pensjonatach i kwaterach prywatnych[17][18].

W pobliżu kościoła i końcowego przystanku komunikacji miejskiej[19] mają początek dwa szlaki turystyczne prowadzące do schroniska na Turbaczu: zielony i żółty[20] oraz szlak zielony do schroniska na Starych Wierchach[21]. Przebiega tędy również Gorczański Szlak Papieski[22].

Szlaki turystyczne

edytuj
  – Kowaniec – polana DziubasówkiHrube – polana WisielakówkaSchronisko PTTK na Turbaczu[20]
  – Kowaniec – Długa PolanaPolana BrożekBukowina Waksmundzka – polana WisielakówkaSchronisko PTTK na Turbaczu[20]
  – Kowaniec – Polana BernadowaKotlarkaPolana Rożnowa – Parzygnatówka (przysiółek Obidowej) – schronisko PTTK na Starych Wierchach[23]

Na Długiej Polanie znajduje się stacja narciarska z dwoma wyciągami i trzema trasami zjazdowymi[24]. W sylwestra 1928 roku otwarto na Kowańcu skocznię narciarską, w pierwszych rozegranych na niej zawodach zwyciężył Bronisław Czech, wkrótce zbudowano drugą[25]. Do lat 90. XX wieku funkcjonowały tu łącznie trzy obiekty: K50 (ze sztucznym rozbiegiem), K30 (naturalna) oraz niedokończona K40, zarządzane najpierw przez Podhale Nowy Targ, a potem przez LKS Kowaniec[26].

Przypisy

edytuj
  1. a b c d e f Kowaniec. Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. [dostęp 2018-12-29].
  2. Urzędowy wykaz nazw miejscowości. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej. [dostęp 2018-12-08].
  3. a b Kowaniec chce się odłączyć od Nowego Targu i zostać wsią. podhale24.pl. [dostęp 2018-12-29].
  4. Przewodnik Rewasz 2011 ↓, s. 330.
  5. a b c Kowaniec – niedoceniona dzielnica Nowego Targu. Informacja Turystyczna – Nowy Targ. [dostęp 2018-12-29].
  6. Reychman 1937 ↓, s. 8.
  7. Kowalski 1999 ↓, s. 78.
  8. Leczykiewicz 1976 ↓, s. 22–23.
  9. Przewodnik Rewasz 2011 ↓, s. 75.
  10. Kontakt. nowotarski.edu.pl. [dostęp 2018-12-29].
  11. Historia parafii. Parafia Kowaniec. [dostęp 2018-12-29].
  12. Kontakt – Nadleśnictwo. Nadleśnictwo Nowy Targ. [dostęp 2018-12-30].
  13. Kronika wydarzeń – do roku 1979. Urząd Miasta Nowy Targ. [dostęp 2019-01-13].
  14. Pożar w dawnym Dom Dziecka na Kowańcu. podhale24.pl. [dostęp 2019-05-18].
  15. a b Gminna ewidencja zabytków miasta Nowy Targ. Urząd Miasta Nowy Targ. [dostęp 2018-12-30].
  16. Konserwator nakazał remont willi „Anna”. Właściciel nie ma pieniędzy. podhale24.pl. [dostęp 2018-12-30].
  17. Przewodnik Rewasz 2011 ↓, s. 203.
  18. Przewodnik Rewasz 2011 ↓, s. 328.
  19. Przewodnik Rewasz 2011 ↓, s. 209.
  20. a b c Szlaki turystyczne. Gmina Nowy Targ. [dostęp 2018-12-29].
  21. Przewodnik Rewasz 2011 ↓, s. 213.
  22. Szlaki Papieskie w Beskidzie Wyspowym i Gorcach. Visit Małopolska. [dostęp 2018-12-30].
  23. Przewodnik Rewasz 2011 ↓, s. 213–214.
  24. Długa Polana. skionline.pl. [dostęp 2018-12-30].
  25. Sto lat nowotarskiego narciarstwa. Sportowe Podhale. [dostęp 2018-12-30].
  26. Adrian Dworakowski: Przewodnik po polskich skoczniach narciarskich 2010. skijumping.pl. [dostęp 2018-12-30].

Bibliografia

edytuj
  • Jan Reychman: Przewodnik po Podhalu, Spiszu, Orawie i Północnej Słowacji. Warszawa: Główna Księg. Wojskowa, 1937.
  • Robert Kowalski: Powiat nowotarski w kampanii wrześniowej 1939 roku: dokumenty i relacje. Zakopane: Muzeum Podhalańskie PTTK, 1999.
  • Sylwester Leczykiewicz: Konfederacja Tatrzańska. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1976.
  • Przewodnik Rewasz: Gorce. Przewodnik. Pruszków: Rewasz, 2011, seria: Dla prawdziwego turysty. ISBN 978-83-62460-00-7.