Otwórz menu główne

Letztes aus der Da Da eR – niemiecka satyra filmowa produkcji DEFA i reżyserii Jörga Fotha pokazana w 1990 roku. Opiera się ona na różnych grach klaunów Menschinga i Wenzela oraz zastosowania krytyki jako kinowego pożegnania NRD.

Letztes aus der Da Da eR
Gatunek Film dokumentalny
Rok produkcji 1990
Data premiery Niemiecka Republika Demokratyczna 15 października 1990
Kraj produkcji  NRD
Język niemiecki
Czas trwania 86 minut
Reżyseria Jörg Foth
Scenariusz Renate Schäfer
Główne role Steffen Mensching
Hans-Eckardt Wenzel
Muzyka Dietmar Staskowiak
Zdjęcia Thomas Plenert
Produkcja DEFA, KAG „DaDaeR”

Spis treści

FabułaEdytuj

  • Śniadanie w Sing-Sing: Dwaj klauni Meh i Weh są w więzieniu i otrzymują od uzbrojonego strażnika więziennego, jak zawsze dwa jajka na śniadanie. Następnie pozostawia obydwóch z ich walizkami, pływającym kołkiem i laleczką nad zawieszoną drabiną linową w więzieniu.
  • Szczególne wyróżnienie: Meh i Weh otrzymują z renomowanych osób różne pozytywne wypowiedzi. Otrzymują różne ordery i odznaczenia, przez co wzajemne zdzierają sobie ubrania i walczą do upadku na podłodze. Wybuchają oklaski i wychodzą z sali. Listonosz przychodzi za późno przez co w śmieciarce jeżdżą przez Berlin i śpiewają „Brüder kommt die Füße hoch wir tanzen”. Podróż kończy się na wysypisku śmieci, obaj są zrzucani i wędrują przez śmieci.
  • Acheron: Meh i Weh znajdują się na jeziorze podróżując ze śpiewającym wioślarzem który śpiewa fragment Księgi Koheleta rozdz. 1. „Wszystko, co ziemskie jest marnością”, jednak namawiają go do śpiewania szant. Oba utwory są wymieszane.
  • Piekło: Obaj klauni skończyli w cementowni. Weh chce uwolnić księżniczkę. Obaj skręcają podczas drogi w lewo i śpiewają o czasie i pieniądzach psujących towar. Obydwóm przypominają się stare czasy i rozmawiają o skeczach, których nie wolno było wykonywać w 1980 roku. Śpiewają pieśń Undank ist der Welten Lohn.
  • Kilka sekund później: strażnik przynosi węgiel z gospodarstwa. Meh Weh jeżdżą pociągiem. Później przychodzą śmiejąc się głośno w idei i prezentując na małej klatce schodowej chorał dziękczynny. Potem wracają do więzienia, gdzie Meh traci prawo do głosu wyborczego, Weh jednak go odzyskuje. Rozmawiają o zawirowaniach na świecie, pierwszym i trzecim świecie i swoim życiu gdzieś pomiędzy.
  • Niemiecka Noc Walpurgii:Meh i Weg mieszają się w obchody święta. Tutaj mówią błazeńsko-krytyczne rzeczy i śpiewają za pośrednictwem złych nocy zmieniony marsz żałoby, atakowani i marginalizowani przez obecnych odchodzą.
  • Nieco później siedzą w dawnej strefie przygranicznej i śpiewają pół na pół, dopóki przechodzą turyści ze strefy. Ze strażnikiem więziennym szukają dalej węgla razem i zauważa, że nie zna bardziej rozdartych ludzi niż Niemców.
  • W Raju: Meh i Weh dochodzą do wzgórza gdzie trzymani są ludzie w strojach zwierząt w klatkach. Czołgają się do klatki z małpami, która mówi po angielsku z nimi i broni swojego terytorium. Ludzie przychodzą obok patrząc na klatki i wreszcie strzelają z pistoletów na niektóre z uwolnionych „zwierząt”, które następnie udawały śmierć. Meh Weh odchodzą w pospiechu. Listonosz spotyka obu i przynosi Mehowi paczkę. Została zamówiona 20 lat wcześniej. Zawiera kolejkę elektryczną Piko. Po zmontowaniu torów jeżdżą po nich pociągiem towarowym Piko. Będzie słychać piosenkę Ach, Deutschland.
  • O mój tato: Meh i Weh udają się do rzeźni i robią dramat „Faust” z osadzeniem własnych dialogów.Zdają sobie sprawę, że scena nie była śmieszna, bo nikt się nie roześmiał. Obaj podsumowują, że kiedyś śmiali się więcej, niż obecnie. Usłyszeli, że ludzie są blisko i przechodzą do rzeźni. To jest po scenie zabijania krów poprzez porażenie prądem, wiszące tusze i krwawienie. Teraz czołgają się do szkieletu przechodząc przez muzeum i śpiewać „Flug gebucht ins Niemandsland”. Wreszcie uciekają z przestrzeni muzealnej.
  • Nowe czasy: Dwóch klownów przechodzą przez most i dzwonią ponownie i ponownie „Oczywiście, tak jest”. Później śpiewali na stacji kolejowej Tote Hunde soll man nicht wecken dopóki nie nawiążą połączenia z telewizja, której gospodarz odnotuje historyczny moment. Zobaczyli, że rozpoczęła się rozbiórka więzienia. Podczas zabawy dźwigiem, więźniowie są uwalniani wewnątrz. Piosenka klaunów brzmi gehör’n erschossen i następnie obu klaunów jest ściganych przez więźniów. Zarządzają lot do Paryża.
  • Epilog: Meh i Weh znajdują się ze strażnikiem więziennym na cmentarzu. Widzą sąsiedni budynek którego w oknach wiszą liczne niemieckie flagi. Szczekanie psa poprawia po pewnym czasie ich nastrój. Kamera pokazuje napis na grobie do odpoczynku: „Żegnaj”.

ProdukcjaEdytuj

Historia i scenariuszEdytuj

Klaunów Meh i Weh stworzyli w 1980 roku Steffen Mensching i Hans-Eckardt Wenzel[1]. Reżyser Jörg Foth tworzył duet z Iriną Liebmann. Spotkał się w połowie 1980 i pracował z Hansem-Eckardtem Wenzelem w duecie w 1988 roku w filmowej wersji swojej pracy scenicznej Tuba wa duo. Kiedy stało się jasne, w październiku 1989 roku, że w DEFA również mogą pojawić się niezależne filmy, Foth przyszedł w grudniu 1989 r. do Menschinga i Wenzel. Pomysł był kompilacjami utworów z dawniejszego repertuaru Neues aus der Da Da eR (1982), Altes aus der Da Da eR (1989) oraz gra klaunów Letztes aus der Da Da eR, dadaistycznym pożegnaniem domu[2]. w lutym 1989 roku najpierw przeszedł do fazy tworzenia filmu. W ciągu tygodnia Mensching i Wenzel napisali scenariusz, który był dalej przetwarzany w sposób ciągły podczas sesji. Kolejne sceny i piosenki z różnych programów scenicznych, zawierały także nowe sceny. Wszystkie części filmu, które nie były autorstwa Menschinga & Wenzela zostały specjalnie napisane dla filmu lub dopasowane do nowej sytuacji[3]. Szczególną cechą jest wykorzystanie cytatów literackich w filmie. Wszystkie linie tekstowe Irmy Hermann pochodzą spod pióra Friedricha Hölderlina, a Christoph Hein wyłącznie cytuje Gustawa Flauberta i Arno Schmidta[4].

MiejscaEdytuj

Letztes aus der Da Da eR w ciągu 23 dni od 27 marca do 7 maja 1990 kręcono w następujących miejscach:

  • Śniadanie w Sing-Sing: więzienie byłego sądu rejonowego w Berlinie-Köpenick
  • Szczególne wyróżnienie: Duża Aula Akademii Państwa i Prawa w Potsdam-Babelsberg, wysypisko w Poczdamie-Schöneiche
  • Piekło: Leuna-Werke cementownia Ruedersdorf
  • Kilka sekund później: Byłe więzienie sądu rejonowego Berlin-Köpenick; Reichsbahndirektion Schwerin – kolej wąskotorowa Bad Doberan
  • Niemiecka Noc Walpurgii: Schierke w Harzu, Brocken
  • W raju:Hellersdorfska hałda w Berlinie
  • O mój ojcze: Rzeźnia w Poczdamie, Stare Muzeum, Muzeum Historii Naturalnej
  • Nowy czas: Berlin Potsdamer Platz, byłe więzienie Sądu Rejonowego w Berlinie-Köpenick
  • Epilog: Stary Cmentarz Garnizonowy Berlin

Sceny nadania Orderu Zasługi pierwotnie nakręcono w sali balowej budynku Rady Państwa. Zabraniały tego jednak władze. Scena piekło pierwotnie miała być kręcona w Leuna-Werken, ale cofnięto pozwolenie na filmowanie w tak krótkim czasie, że tylko kilka plenerów zostało podjętych. Wnętrze w końcu nakręcono w cementowniach Ruedersdorf[5].

MuzykaEdytuj

Akcji towarzyszy ścieżka utworów muzycznych. Muzyka została nagrana przez DEFA i wykonana przez orkiestrę symfoniczną pod batutą Manfreda Rosenberga. Następujące tytuły w filmie:

  • Dankchoral (Text: Wenzel, Mensching / Musik: Wenzel)
  • Brüder kommt die Füße hoch wir tanzen (Wenzel, Mensching / Wenzel)
  • Zeit und Geld vergänglich Gut (Wenzel, Mensching / Wenzel)
  • Undank ist der Welten Lohn (Wenzel, Mensching / Wenzel)
  • Durch schlechte Nächte schwankt ein Marsch der Trauer (Wenzel, Mensching / Wenzel)
  • Halb und Halb (Wenzel, Mensching / Wenzel)
  • Flug gebucht ins Niemandsland (Wenzel, Mensching / Wenzel)
  • Tote Hunde soll man nicht wecken (Wenzel, Mensching / Wenzel)
  • Shanty (Wenzel, Mensching / Wenzel, Staskowiak)
  • Ach Deutschland (Wenzel, Mensching / Wenzel, Staskowiak)
  • Die Clowns gehör’n erschossen (Wenzel, Mensching / Wenzel, Staskowiak)

Piosenki śpiewane są przez Mensching & Wenzel. Piosenkę wioślarza śpiewa basem Gerd Wolf. Niektóre piosenki są z Chóru Kameralnego z Orkiestrą Symfoniczną Radia Berlińskiego pod kierunkiem Sebastiana Weigle.

OdbiórEdytuj

Letztes aus der Da Da eR którego koszty produkcji wyniosły milion marek[6] był na krótko przed zjednoczeniem Niemiec w teatrach po raz pierwszy w dniu 15 października. Uroczystość premiery została jednak przesunięta na 3 października 1990 – Letztes aus der Da Da eR wyświetlono w dniu 7 października 1990 r. w kinie Berlin Babylon, a więc już w zjednoczonych Niemczech[7] W tym czasie „była już oporność na klaunów na linii rządzącej” wspomniał Frank Burkhard[8].

Niemniej jednak film był jak „strzał w ziemię niczyją, która pozostała bezpaństwowcem”[9]: To był pierwszy film DEFA która nie została przyjęta i nagrodzona przez Progress Film-Verleih. Podczas gdy publiczności na Wschodzie filmem byli zachwyceni. krytycy pokazali podirytowanie lub wrogość. Raczej odwrotnie było na zachodzie Niemiec[10] choć kilka festiwali filmowych odmówiło pokazu filmu. W dniu 2 lipca 1991 r. DFF wyemitowało premierę telewizyjną. We wrześniu 2009 Letztes aus der Da Da eR został opublikowany w USA na DVD i miał swój festiwal premierowy w listopadzie 2009 roku w Leeds w Wielkiej Brytanii.

KrytykaEdytuj

Współcześni krytycy narzekali, że teksty w filmie miały „Wiele odniesień do bieżących spraw„ oraz były filmowymi akcesoriami Fotha tak samo plenery wysypiska śmieci więzienia i cmentarz, ale zawsze przynosiły ciekawe sceny[11]. Henryk Goldberg stwierdził, że był wykonany „ostatni ponury żart esencji filmów DaDaeR. W pewnym sensie polityki filmowej DaDa(rR)izmu”[12]

Z perspektywy czasu film był oceniany w stosunku do innych filmów DEFA: „Co można zobaczyć w Letztes aus der DaDaeR, w Banale Tage lub Der Straß oder Das Land hinter dem Regenbogen? Ekscentryczność w prawie każdej cenie, cytaty, cytaty, cytaty. farsy i groteski [...] W prawie wszystkich filmach [DEFA] widać pragnienie, aby jakoś spotkać szybko zmieniających rzeczywistość”. Dla czasopisma film-dienst film Letztes aus der Da Da eR był „arkuszem z obrazkami numerów kabaretowych artystów z NRD ponad ponure życie codzienne społeczeństwa Niemiec Wschodnich. Jako przeznaczony na sceny kabaretowe utrwalony na kliszy Revue często nieuporządkowany i zaśmiecony, ale oddał przedstawienie agonii i apokaliptycznego nastroju życia ludzi w byłej NRD.“[13]. Magazyn Kino zauważył zwięźle: „Gorzki-jak na ironię nie dla Ostalgików”[14]

BibliografiaEdytuj

  • F.-B. Habel: Das große Lexikon der DEFA-Spielfilme. Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlin 2000, ​ISBN 3-89602-349-7​, S. 353–354, DNB 961152435

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. F.-B. Habel: Das große Lexikon der DEFA-Spielfilme. Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlin 2000, ​ISBN 3-89602-349-7​, S. 354, DNB 961152435.
  2. Wenzel 2009 in Berlin. Vgl. Booklet zur DVD-Ausgabe, Matrosenblau 2009.
  3. Hiltrud Schulz: Interview with Jörg Foth, Director of Latest of the Da-Da-R. Juli 2009, S. 5.
  4. Hiltrud Schulz: Interview with Jörg Foth, Director of Latest of the Da-Da-R. Juli 2009, S. 7.
  5. Hiltrud Schulz: Interview with Jörg Foth, Director of Latest of the Da-Da-R. Juli 2009, S. 6.
  6. Hiltrud Schulz: Interview with Jörg Foth, Director of Latest of the Da-Da-R. Juli 2009, S. 3.
  7. Hiltrud Schulz: Interview with Jörg Foth, Director of Latest of the Da-Da-R. Juli 2009, S. 8–9.
  8. F.-B. Habel: Das große Lexikon der DEFA-Spielfilme. Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlin 2000, ​ISBN 3-89602-349-7​, S. 353, DNB 961152435.
  9. Jörg Foth am 7. Oktober 2009. Vgl. Booklet zur DVD-Ausgabe, Matrosenblau 2009.
  10. Hiltrud Schulz: Interview with Jörg Foth, Director of Latest of the Da-Da-R. Juli 2009, S. 9.
  11. F.b.h. in: Filmklub-Kurier, Nr. 5, 1990.
  12. Henryk Goldberg: Der letzte grimme Jux. In: Filmspiegel, Nr. 23, 1990, S. 11.
  13. Vgl. zweitausendeins.de.
  14. Vgl. cinema.de.