Liga Panameña de Fútbol

Liga Panameña de Fútbol (ze względów sponsorskich Liga Cable Onda) – najwyższa klasa rozgrywkowa piłki nożnej mężczyzn w Panamie. Występuje w niej dziesięć klubów, z których najlepszy zostaje mistrzem Panamy.

Liga Panameña de Fútbol
Liga Cable Onda
Państwo

 Panama

Oficjalny skrót

LPF

Dyscyplina

piłka nożna

Data założenia

1988

Poprzednia nazwa

ANAPROF
(1988–2009)

Prezes

Álvaro Vargas

Sponsor tytularny

Cable Onda

Rozgrywki
Liczba drużyn

10

Niższy poziom ligowy

Liga de Ascenso

Puchary

Copa Panamá

Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca

Plaza Amador
(1988)

Obecny zwycięzca

Plaza Amador
(Apertura 2021)

Najwięcej zwycięstw

Tauro
(15)

Strona internetowa

Rozgrywki są toczone systemem ligowo-pucharowym; po zakończeniu regularnego sezonu sześć najlepszych klubów kwalifikuje się do fazy play-off – dwa najlepsze bezpośrednio do półfinałów, a cztery kolejne do ćwierćfinałów. Zwycięzca play-offów zdobywa tytuł mistrzowski. W ciągu roku rozgrywane są dwa niezależne półroczne sezony – wiosną Apertura, natomiast jesienią Clausura, lecz awanse i spadki zespołów odbywają się podobnie jak w europejskich ligach co rok. Najlepsze panamskie kluby kwalifikują się do rozgrywek Ligi CONCACAF.

W latach 1988–2009 nosiła nazwę ANAPROF (skrót od nazwy Asociación Nacional Pro Fútbol).

Aktualny składEdytuj

Liga Panameña 2020
Klub Miasto Założenie Stadion Pojemność
Alianza Panama 1963 Rommel Fernández 45 000 miejsc
Árabe Unido Colón 1994 Armando Dely Valdés 4 500 miejsc
Atlético Chiriquí David 2002 San Cristóbal 2 500 miejsc
Costa del Este Panama 2008 Maracaná 5 500 miejsc
Independiente La Chorrera La Chorrera 1982 Agustín „Muquita” Sánchez 3 040 miejsc
Plaza Amador Panama 1955 Maracaná 5 500 miejsc
San Francisco La Chorrera 1971 Agustín „Muquita” Sánchez 3 040 miejsc
Sporting San Miguelito San Miguelito 1989 Javier Cruz 2 400 miejsc
Tauro Panama 1984 Rommel Fernández 45 000 miejsc
Universitario Penonomé 2018 Virgilio Tejeira 2 500 miejsc

Historia i formatEdytuj

Futbol pojawił się w Panamie już w drugiej połowie XIX wieku za sprawą angielskich marynarzy, pracujących przy Przesmyku Panamskim. Za kolebkę panamskiej piłki uznaje się miasto Aspinwall (obecnie Colón), jednak niebawem popularność tego sportu rozprzestrzeniła się również na teren stołecznego miasta Panama. Mimo iż po amerykańskich wpływach w tym regionie częściej uprawianą dyscypliną został baseball, to dzięki obcokrajowcom z Europy, Indii, Ameryki Środkowej i Karaibów napływających do dążącego do oddzielenia od Kolumbii państwa panamskiego futbol cały czas miał swoich zwolenników. W 1890 roku powstał klub sportowy Panama Athletic Club, zrzeszający głównie graczy baseballu, lecz posiadający również sekcję piłki nożnej – był to zarazem pierwszy zespół piłkarski w Panamie. Kolejny, o nazwie Colón Sport Club, powstał w 1894 roku w mieście Colón.

Pomysł utworzenia ogólnokrajowej ligi piłkarskiej powstał około 1918 roku z inicjatywy społeczności karaibskiej w Panamie, po serii meczów pomiędzy drużynami Standard Oval i American Cable. Pierwsze regionalne rozgrywki, noszące nazwę Isthmian League, zostały założone w 1921 roku; ich pierwszym zwycięzcą został Standard Oval. W takiej postaci mistrzostwa Panamy były rozgrywane przez kilka kolejnych lat, zaś w 1925 roku ich następcą zostały rozgrywki Liga Nacional de Football. Brało w nich udział sześć drużyn – El Cable, Cecilia, Hottspurs, Coronel Bolognesi, El Panamá i Panamá Hardware – a premierową edycję wygrała ostatnia z wymienionych drużyn. W międzyczasie, w 1926 roku, za sprawą kapłanów salezjańskich, w Panamie powstał jeszcze jeden turniej piłkarski, o nazwie Liga Menor, jednak prym wciąż wiodła Liga Nacional.

W 1933 roku w Colónie Justiniano Cárdenas założył rozgrywki Liga Atlántica de Football, w których brały udział wyłącznie kluby z tego miasta. Podobna sytuacja miała miejsce w mieście Panama, gdzie w tamtejszej Liga Nacional de Football występowały jedynie stołeczne zespoły. Pierwsze spotkanie pomiędzy zwycięzcami obydwóch turniejów odbyło się w 1934 roku, natomiast w 1937 roku obydwie ligi połączyły się w jedne rozgrywki. Stopniowo do ogólnokrajowych mistrzostw Panamy dołączały drużyny z innych prowincji kraju – Chiriquí (w 1945 roku), Herrera (1946), Panama (1948), Veraguas (1949), Coclé (1952), Los Santos (1972), Bocas del Toro (1974), Kuna Yala (1986) i Darién (1987), jednak liga ta wciąż miała charakter amatorski.

13 stycznia 1988 sześciu entuzjastów futbolu – Giancarlo Gronchi, Jan Domburg, Edgar Plazas, Jorge Zelasny, Ángel Valero i Juan Carlos Delgado – założyło pierwszą profesjonalną ligę panamską, o wymyślonej przez dziennikarza Edmundo Vargasa nazwie Asociación Nacional Pro-Fútbol (w skrócie ANAPROF). Jej celem było stworzenie na dłuższy czas bazy profesjonalnych panamskich piłkarzy oraz poprawienie w ten sposób wyników osiąganych przez reprezentację Panamy. W pierwszej edycji rozgrywek, podczas premierowego sezonu noszących nazwę sponsora (Copa Bayer), wzięło udział sześć klubów założycielskich: CD Plaza Amador, Deportivo La Previsora (obecnie San Francisco FC), AFC Euro Kickers, Tauro FC, Deportivo Perú AFC i Chirilanco FC. Historyczne, pierwsze spotkanie zostało rozegrane 26 lutego 1988 na Estadio Revolución pomiędzy Plaza Amador i Tauro; zakończyło się ostatecznie wynikiem 1:1, a premierowego gola zdobył Carlos Maldonado z Tauro (później z rzutu karnego wyrównał Virgilio Reid). Pierwszym profesjonalnym mistrzem Panamy został prowadzony przez kolumbijskiego trenera Carlosa Collazosa zespół Plaza Amador, zaś napastnik tego klubu, Miguel Tello, z trzynastoma bramkami na koncie wywalczył tytuł króla strzelców.

W 1994 roku, w wyniku złego zarządzania, w lidze panamskiej nastąpił rozłam – powstały nowe rozgrywki, LINFUNA, oficjalnie uznawane przez FIFA. Cały czas większą popularnością cieszył się ANAPROF, w którym występowały lepsze drużyny, co z kolei przyciągało na stadiony kibiców. Dzięki temu 18 czerwca 1995 rozgrywane na Estadio Rommel Fernández spotkanie pomiędzy San Francisco i Tauro zostało po raz pierwszy transmitowane w telewizji. Po długich negocjacjach, w 1996 roku LINFUNA i ANAPROF na powrót połączyły się w jedną ligę. Przez następne kilka lat rozgrywki przechodziły kilka reform dotyczących ich formatu, między innymi liczby występujących w nich zespołów. Najważniejsza ze zmian nastąpiła w 2001 roku, kiedy to władze ligi zdecydowały się powrócić do systemu wiosna-jesień, a także, wzorem innych latynoskich krajów, wprowadzić dwa niezależne od siebie turnieje – wiosenny Apertura i jesienny Clausura. Ich zwycięzcy mierzyli się pod koniec każdego roku, a zwycięzca tej konfrontacji zostawał automatycznie mistrzem Panamy.

Od 2007 roku mistrzostwo kraju zdobywa automatycznie zwycięzca zarówno Apertury, jak i Clausury, co oznacza, iż najlepsza drużyna w kraju jest wyłaniana co pół roku, a nie co rok. Od 2009 roku rozgrywki noszą nazwę Liga Panameña de Fútbol (LPF), zaś w 2010 roku ponownie wprowadzono system jesień-wiosna, by w 2020 roku powrócić do systemu wiosna-jesień.

Za cztery czołowe i najbardziej utytułowane drużyny ligi panamskiej są uważane Tauro FC, San Francisco FC, CD Árabe Unido i CD Plaza Amador. Mecze derbowe pomiędzy dwoma najpopularniejszymi klubami – Tauro i Plaza Amador – noszą nazwę El Superclásico Nacional.

TriumfatorzyEdytuj

Sezon Mistrz Finał Wicemistrz Król strzelców Trener mistrza
Zawodnik Klub Gole Trener Klub
1988 Plaza Amador (1) brak San Francisco   Miguel Tello Plaza Amador 13   Carlos Collazos Plaza Amador
1989 Tauro (1) brak San Francisco   Alonso Pacheco San Francisco 18   Miguel Mansilla Tauro
1990 Plaza Amador (2) brak Tauro   José Ardines Euro Kickers 26   Milton Palacios Plaza Amador
1991 Tauro (2) brak Euro Kickers   José Ardines (2) Euro Kickers 13   Miguel Mansilla (2) Tauro
1992 Plaza Amador (3) brak Sporting Colón   José Ardines (3) Euro Kickers 20   Carlos Collazos (2) Plaza Amador
1993 Euro Kickers (1) brak Projusa   José Ardines (4) Euro Kickers 12   Orlando Muñoz Euro Kickers
1994/1995 San Francisco (1) 1–0 Tauro   José Ardines (5) Euro Kickers 20   Leopoldo Lee San Francisco
1995/1996 San Francisco (2) 1–1 (4–2 k) Plaza Amador   José Ardines (6) Euro Kickers 20   Leopoldo Lee (2) San Francisco
1996/1997 Tauro (3) 1–0 Euro Kickers   Patricio Guevara Tauro 22   Miguel Mansilla (3) Tauro
1997/1998 Tauro (4) 1–0 Árabe Unido   Luis Calamaris San Francisco 21   Miguel Mansilla (4) Tauro
1998/1999 Árabe Unido (1) 3–0 Tauro   Luis Calamaris (2) San Francisco 18   Eleazar Herrera Árabe Unido
1999/2000 Tauro (5) 2–0 Plaza Amador   Víctor René Mendieta Tauro 15   Alfredo Poyatos Tauro
2000/2001 Panamá Viejo (1) 4–3 (pd) Tauro   Alberto Cerezo Árabe Unido 16   Gary Stempel Panamá Viejo
  Luis Parra Tauro
Apertura 2001 Árabe Unido (2) 3–0 San Francisco   Ricardo Phillips Panamá Viejo 13   Richard Parra Árabe Unido
Clausura 2001 Árabe Unido (3) 0–0 (3–2 k) Plaza Amador   Roberto Brown San Francisco 13   Richard Parra (2) Árabe Unido
Apertura 2002 Árabe Unido (4) 2–0 San Francisco   Gabriel de los Ríos Alianza 7   Richard Parra (3) Árabe Unido
Clausura 2002 Plaza Amador (4) 2–1 Tauro   Anel Canales Tauro 10   Sergio Giovagnoli Plaza Amador
0–1 (4–1 k)
Apertura 2003 Tauro (6) 2–2 Árabe Unido   Anel Canales (2) San Francisco 11   Gonzalo Soto Tauro
4–1
Clausura 2003 Tauro (7) 5–1 Alianza   Héctor Nazarith Tauro 9   Gonzalo Soto (2) Tauro
  Wilson Zuñiga Alianza
Apertura 2004 Árabe Unido (5) 1–0 Plaza Amador   Jorge Dely Valdés Árabe Unido 12   Julio Carlos Gómez Árabe Unido
Clausura 2004 Árabe Unido (6) 1–1 San Francisco   Víctor René Mendieta Jr. San Francisco 16   Julio Carlos Gómez (2) Árabe Unido
5–3   Alberto Zapata Alianza
Apertura 2005 Plaza Amador (5) 3–1 Árabe Unido   Jorge Dely Valdés (2) Árabe Unido 11   Ricardo Buitrago Plaza Amador
Clausura 2005 San Francisco (3) 2–0 Atlético Veragüense   Jorge Dely Valdés (3) Árabe Unido 13   Gary Stempel (2) San Francisco
Apertura 2006 San Francisco (4) 3–0 Plaza Amador   Luis Tejada Plaza Amador 11   Gary Stempel (3) San Francisco
Clausura 2006 Tauro (8) 2–0 Árabe Unido   César Medina Alianza 12   Rubén Guevara Tauro
Apertura 2007 Tauro (9) 2–0 San Francisco   Edwin Aguilar Tauro 14   Miguel Mansilla (5) Tauro
Clausura 2007 San Francisco (5) 0–0 (4–2 k) Árabe Unido   Orlando Rodríguez Árabe Unido 9   Gary Stempel (4) San Francisco
  Gabriel Torres Chepo
Apertura 2008 San Francisco (6) 3–1 (pd) Tauro   César Medina (2) Alianza 12   Gary Stempel (5) San Francisco
Clausura 2008 Árabe Unido (7) 3–2 (pd) Tauro   Orlando Rodríguez (2) Árabe Unido 18   Richard Parra (4) Árabe Unido
Apertura 2009 San Francisco (7) 0–0 (5–4 k) Chorrillo   Edwin Aguilar (2) Tauro 17   Rubén Guevara (2) San Francisco
Apertura 2009 (2) Árabe Unido (8) 3–2 Tauro   Armando Polo Sporting San Miguelito 12   Richard Parra (5) Árabe Unido
Clausura 2010 Árabe Unido (9) 1–0 San Francisco   Johan de Ávila San Francisco 10   Richard Parra (6) Árabe Unido
Apertura 2010 Tauro (10) 1–0 San Francisco   Gabriel Ríos Atlético Chiriquí 8   Juan Carlos Cubilla Tauro
Clausura 2011 San Francisco (8) 3–2 (pd) Chorrillo   Brunet Hay Sporting San Miguelito 9   Leonardo Pipino San Francisco
Apertura 2011 Chorrillo (1) 4–1 Plaza Amador   César Medina (3) Alianza 8   Miguel Mansilla (6) Chorrillo
  Delano Welch Chepo
Clausura 2012 Tauro (11) 2–1 Chepo   Luis Rentería Tauro 11   Sergio Angulo Tauro
Apertura 2012 Árabe Unido (10) 4–1 Chepo   Jorman Aguilar Río Abajo 10   Jair Palacios Árabe Unido
Clausura 2013 Sporting San Miguelito (1) 4–1 San Francisco   Ricardo Clarke Sporting San Miguelito 10   José Anthony Torres Sporting San Miguelito
Apertura 2013 Tauro (12) 1–0 San Francisco   Ernesto Sinclair Independiente La Chorrera 8   Rolando Palma Tauro
Clausura 2014 Chorrillo (2) 1–0 Río Abajo   Carlos Small Sporting San Miguelito 10   Julio Medina III Chorrillo
Apertura 2014 San Francisco (9) 1–0 Sporting San Miguelito   José González Árabe Unido 8   Gary Stempel (6) San Francisco
  Yairo Yau Sporting San Miguelito
Clausura 2015 Árabe Unido (11) 2–1 Independiente La Chorrera   Johnny Ruiz San Francisco 10   Sergio Guzmán Árabe Unido
Apertura 2015 Árabe Unido (12) 1–1 (3–0 k) Chorrillo   Sergio Moreno Chorrillo 9   Sergio Guzmán (2) Árabe Unido
  Armando Polo (2) Árabe Unido
Clausura 2016 Plaza Amador (6) 1–0 Chorrillo   Manuel Murillo Atlético Nacional 10   Jair Palacios (2) Plaza Amador
Apertura 2016 Árabe Unido (13) 2–0 Plaza Amador   Enrico Small Árabe Unido 16   Sergio Guzmán (3) Árabe Unido
Clausura 2017 Tauro (13) 1–0 Árabe Unido   Jorlian Sánchez Sporting San Miguelito 9   Rolando Palma (2) Tauro
Apertura 2017 Chorrillo (3) 5–1 Árabe Unido   Rolando Blackburn Chorrillo 11   Richard Parra (7) Chorrillo
Clausura 2018 Independiente La Chorrera (1) 1–0 Tauro   José Fajardo Independiente La Chorrera 15   Donaldo González Independiente La Chorrera
Apertura 2018 Tauro (14) 2–1 (pd) Costa del Este   Edwin Aguilar (3) Tauro 15   Saúl Maldonado Tauro
Clausura 2019 Independiente La Chorrera (2) 1–1 (4–1 k) San Francisco   Enrico Small (2) Tauro 10   Francisco Perlo Independiente La Chorrera
  Cristian Zúñiga San Francisco
Apertura 2019 Tauro (15) 2–0 Costa del Este   Cristian Zúñiga (2) San Francisco 8   Saúl Maldonado (2) Tauro
Apertura 2020 przerwane ze względu na pandemię COVID-19
Clausura 2020 Independiente La Chorrera (3) 3–1 San Francisco   Alfredo Stephens Independiente La Chorrera 7   Francisco Perlo (2) Independiente La Chorrera
Apertura 2021 Plaza Amador (7) 2–1 Universitario   Jair Catuy Universitario 11   Jorge Dely Valdés Plaza Amador
Legenda:
  • pd – po dogrywce
  • k – seria rzutów karnych

W kolumnie „mistrz” w nawiasie podano, który w swojej historii tytuł mistrzowski zdobył dany klub.
W kolumnie „zawodnik” w nawiasie podano, który w swojej karierze tytuł króla strzelców zdobył piłkarz.
W kolumnie „trener” w nawiasie podano, który w swojej karierze tytuł mistrza zdobył trener.

Brak nawiasu w kolumnach „zawodnik” lub „trener” oznacza pierwszy tytuł.

Klasyfikacja medalowaEdytuj

# Klub Tytuły Tytuły (lata)
    Mistrzostwa (lata) Wicemistrzostwa (lata)
1. Tauro 15 9 1989 1991 1997 1998 2000 A2003 C2003 C2006 1990 1995 1999 2001 C2002 A2008 C2008 A2009
A2007 A2010 C2012 A2013 C2017 A2018 C2018 A2019
2. Árabe Unido 13 7 1999 A2001 C2001 A2002 A2004 C2004 C2008 A2009 1998 A2003 A2005 C2006 C2007 C2017 A2017
C2010 A2012 C2015 A2015 A2016
3. San Francisco 9 12 1995 1996 C2005 A2006 C2007 A2008 A2009 C2011 1988 1989 A2001 A2002 C2004 A2007 C2010 A2010
A2014 C2013 A2013 C2019 C2020
4. Plaza Amador 7 7 1988 1990 1992 C2002 A2005 C2016 A2021 1996 2000 C2001 A2004 A2006 A2011 A2016
5. Chorrillo 3 4 A2011 C2014 A2017 A2009 C2011 A2015 C2016
6. Independiente La Chorrera 3 1 C2018 C2019 C2020 C2015
7. Euro Kickers 1 2 1993 1991 1997
8. Sporting San Miguelito 1 1 C2013 A2014
9. Panamá Viejo 1 0 A2001
10. Chepo 0 2 C2012 A2012
Costa del Este 0 2 A2018 A2019
12. Sporting Colón 0 1 1992
Projusa 0 1 1993
Alianza 0 1 C2003
Atlético Veragüense 0 1 C2005
Río Abajo 0 1 C2014
Universitario 0 1 A2021

Pogrubioną czcionką zaznaczono kluby, które aktualnie występują w lidze.

BibliografiaEdytuj