Meczet Piątkowy w Baku

Meczet Piątkowy[1] (azer. Cümə məscidi) – meczet na Starym Mieście w Baku, stolicy Azerbejdżanu. Jest jednym z najważniejszych meczetów w mieście[2].

Meczet Piątkowy
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. 89
Ilustracja
Państwo  Azerbejdżan
Miejscowość Baku
Wyznanie islam
Rodzaj meczet
Historia
Data budowy 1899
Położenie na mapie Baku
Mapa konturowa Baku, w centrum znajduje się punkt z opisem „Meczet Piątkowy”
Położenie na mapie Azerbejdżanu
Mapa konturowa Azerbejdżanu, po prawej znajduje się punkt z opisem „Meczet Piątkowy”
Ziemia40°21′55,42″N 49°50′08,59″E/40,365394 49,835719

Meczet stoi ukośnie w stosunku do innych budynków, z dziedzińcem od strony ulicy i grubym minaretem z tyłu[2].

Pierwowzór obiektu istniał już na początku XIV wieku[2] (na miejscu dawnej zaratusztriańskiej świątyni ognia), a w 1437 dostawiono minaret[3] z balkonem na stalaktytowych wspornikach[2]. Pierwotny budynek meczetu nie przetrwał a nowy budynek, który do dziś istnieje, zbudowano w 1899 z funduszy bogatego mieszczanina bakijskiego Hacı Şeyxəli Dadaşova[3]. W czasach ZSRR, miał zmienne koleje losu. Wpierw w 1937 został zamknięty przez władze komunistyczne, później urządzono w nim magazyn, a od 1968 mieściło się tu muzeum dywanów[4]. Po odzyskaniu niepodległości przez Azerbejdżan w 1991, obiekt ponownie zaczął pełnić funkcje religijne[5]. Decyzją rządu z 2 sierpnia 2001, Meczet Piątkowy został dodany do listy zabytków historii i kultury chronionych przez państwo[4].

Po roku 1991, grupa wiernych zbierających się w tym meczecie powołała organizację religijną pod nazwą Cümə Məscidi Dini İcması rejestrując się zarówno we władzach miejskich jak i w Ministerstwie Sprawiedliwości Azerbejdżanu. Organizacja ta sprawowała opiekę nad meczetem. Jednak w 2001 roku, po włączeniu meczetu na listę chronionych przez państwo zabytków, nowe władze państwowe postanowiły przejąć kontrolę nad meczetem; obsadzić go nowym imamem na miejsce aktualnego, którym był İlqar Allahverdiyev, obrońca praw człowieka i demokracji. Meczet i jego organizacja chroniły swoją autonomię i broniły się przed interwencją państwa, aż do roku 2004 gdy w trakcie nabożeństwa przysłane przez rząd wojsko wkroczyło do meczetu i siłą usunęło wszystkich. Meczet został potem otoczony płotem i „zamknięty na czas naprawy”. Gdy Cümə Məscidi Dini İcması skierowało sprawę do sądu i ją przegrało w roku 2004, po wyczerpaniu drogi sądowniczej w Azerbejdżanie, złożyło pozew przeciwko państwu w Europejskim Trybunale Praw Człowieka[5]. Ostatecznie władze Azerbejdżanu wygrały, gdyż 8 lutego 2013 Europejski Trybunał Praw Człowieka ogłosił odrzucenie wniosku skarżących[6].

PrzypisyEdytuj

  1. Polski egzonim uchwalony na XCIX posiedzeniu KSNG.
  2. a b c d Baku. W: Sławomir Adamczak: Gruzja, Armenia i Azerbejdżan. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2013, s. 385, seria: Praktyczny przewodnik. ISBN 978-83-7642-141-4.
  3. a b Джума мечеть (Ичери-Шехер, Баку) (ros.). www.ourbaku.com. [dostęp 2015-04-01].
  4. a b "itemid":["001-116090"} JUMA MOSQUE CONGREGATION and Others against Azerbaijan] (ang.). The European Court of Human Rights, 2013-01-08. [dostęp 2015-04-01].
  5. a b Juma Mosque Congregation of Baku, Azerbaijan (ang.). www.becketfund.org. [dostęp 2015-04-01].
  6. Azerbaijan Mosque Loses Eight-Year Struggle for Religious Freedom (ang.). www.becketfund.org, 2013-02-11. [dostęp 2015-04-01].