Medal Ochotników Założycieli Wojska Litewskiego

Medal Ochotników Założycieli Wojska Litewskiego[1] (lit. Lietuvos kariuomenės kūrėjų savanorių medalis) – jedno z litewskich odznaczeń państwowych, ustanowione w roku 1928 w celu nagradzania ochotników wojny 1918–1920. Obecnie jest nadawane osobom, które zbrojnie walczyły przeciw okupantom Litwy w latach 1940-1990[2].

Medal Ochotników Założycieli Wojska Litewskiego
Lietuvos kariuomenės kūrėjų savanorių medalis
Awers
Awers insygniów medalu
Baretka
Baretka
Ustanowiono 1928
Wielkość ∅ 38 mm
Kruszec brąz
Wydano 10 245 szt. do 1940 r.
Projektant Adomas Smetona
Zamek Górny w Wilnie figuruje na awersie Medalu Ochotników Założycieli Wojska Litewskiego

HistoriaEdytuj

Medal Ochotników Założycieli Wojska Litewskiego ustanowiono 27 lutego 1928. Było niezwykle trudno uzyskać to wyróżnienie – do rozpatrywania wniosków o przyznanie statusu ochotnika utworzono specjalną komisję – gdyż wolontariusze otrzymywali z automatu medal a także ziemię[1]. Medal zaprojektował kowieński artysta Adomas Smetona[3] (krewny prezydenta), a medal wykonywała szwajcarska firma „Huguenin Fréres”. Łącznie odznaczono 10 245 osób[1]. Odznaczenie zostało zlikwidowane w 1940 po zajęciu Litwy przez ZSRR.

Po odzyskaniu niepodległości przez Litwę w 1991 odznaczenie odnowiono w niemal identycznej formie (z rewersu usunięto jedynie datę „1918-1920”) i nadawał je prezydent kraju. Od czerwca 2002 jest przyznawane przez litewskiego ministra obrony narodowej jako odznaczenie resortowe[4]. W latach międzywojennych odznaczenie było produkowane przez szwajcarską firmę Huguenin[3]. Obecnie jest wytwarzane w Wilnie przez mennicę państwową, a wstążki dostarczane są przez duńską firmę Mørch & Søn. W okresie międzywojennym medalem tym odznaczono około 12 tys. osób[3], po roku 1991 – 1056 osób[2].

Opis odznakiEdytuj

Odznaką Medalu Ochotników Założycieli Wojska Litewskiego jest okrągły brązowy medal z obramowaniem. Na awersie znajduje się stylizowane wyobrażenie Zamku Górnego w Wilnie[3], a pod nim dłoń dzierżąca miecz, którym uderza w drugi miecz, łamiąc go, a jednocześnie rozcinając łańcuch, którym przepasane jest wzgórze zamkowe w Wilnie. Jest to typowa litewska symbolika, popularna w latach międzywojennych i łatwo czytelna (łańcuch to polska „okupacja” Wilna, zwycięski miecz to miecz litewski, roztrzaskany miecz to oręż polski). Na rewersie medalu znajduje się wieniec z liści dębu i wawrzynu, a w środku litewski napis LIETUVOS SAVANORIUI (Litewskim ochotnikom)[2]. Do 1940 używano nieco innego napisu: 1918-1920/SAVANORIUI (1918-1920/Ochotnikom)[3]. Medal zawieszany jest na klamrze umocowanej na wstążce z ciemnozielonej mory z trzema czerwonymi paskami wzdłuż obu brzegów wstążki i na jej środku oraz cienką żółtą bordiurą. Szerokość wstążki 34 mm[5].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Vilius Kavaliauskas: Symbole wolności bałtyckiej 1918–1940. Warszawa: Muzeum Łazienki Królewskie, 2020, s. 101. ISBN 978-83-64178-88-7.
  2. a b c Medal of the Founding Volunteers of the Lithuanian Army.
  3. a b c d e Algimantas Astikas: Lietuvos ordinai, medaliai ir ženkleliai 1918–1940, Wilno 1993, s. 75.
  4. Odznaczenia Litewskiego Ministerstwa Obrony Narodowej (ang.).
  5. Algimantas Astikas: Lietuvos ordinai, medaliai ir ženkleliai 1918–1940, Wilno 1993, s. 76.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj