Monaster Rawanica

Monaster Rawanica, Манастир Раваница – męski obronny klasztor prawosławny położony w pobliżu miasta Ćuprija, w dolinie rzeki Wielkiej Morawy w Serbii.

Monaster Rawanica
Манастир Раваница
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. СК 244
Ilustracja
Państwo

 Serbia

Miejscowość

okolice Ćuprija

Kościół

Serbski Kościół Prawosławny

Rodzaj klasztoru

monaster

Typ zakonu

męski

Fundator

Lazar I Hrebeljanović

Materiał budowlany

kamień, cegła

Data budowy

1377

Data zburzenia

1398, 1436, 1717

Data reaktywacji

XIX w.

Położenie na mapie Serbii
Mapa konturowa Serbii, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Monaster Rawanica”
Ziemia43°58′22″N 21°29′48″E/43,972778 21,496667
Monastère de Ravanica.jpg

HistoriaEdytuj

Fundatorem monasteru był książę Lazar I Hrebeljanović, późniejszy święty Serbskiego Kościoła Prawosławnego. Ufundowany przez niego kompleks klasztorny powstał w 1377, a książę został w nim pochowany. Już po ośmiu latach, mimo wzniesienia wokół niego potężnych murów obronnych, monaster zniszczony przez najazd turecki, odbudowany i ponownie zrujnowany w 1398, a następnie w 1436.

Dwa stulecia względnie spokojnej egzystencji monasteru przerwał kolejny napad turecki. W marszu na Wiedeń Turcy splądrowali klasztor i zabili większość przebywających w nim zakonników. W 1690 ostatnia pozostała w nim grupa uznała monaster za zbyt niebezpiecznie położony i wyjechała z niego, wywożąc relikwie księcia Hrebeljanovicia. Dopiero w 1717 jeden z nich, mnich imieniem Stefan, wrócił do zrujnowanych zabudowań i z pomocą miejscowych chłopów dokonał remontu klasztoru. Odrodzona wspólnota monastyczna została ponownie napadnięta w czasie pierwszego powstania Serbów przeciw Turkom. W połowie XIX w. konieczna była faktyczna odbudowa klasztoru z zupełnej ruiny.

Po raz ostatni klasztor został splądrowany w czasie II wojny światowej, kiedy naziści wywieźli z niego całe wyposażenie oraz zabili archimandrytę Makarego 24 lutego 1943.

ArchitekturaEdytuj

Monaster Rawanica jest pierwszym zabytkiem szkoły morawskiej w serbskiej sztuce i architekturze średniowiecznej. Stanowi jedną, trójdzielną bryłę, której najwyższym punktem jest dziewięciokątna kopuła, otoczona przez cztery mniejsze, ośmioboczne. Cały klasztor ma 62 niewielkie otwory okienne, jest wybudowany z kamienia i cegły. Pierwotnie był bogato dekorowany motywami geometrycznymi, florystycznymi, zoologicznymi i antropomorficznymi wykonanymi z kolorowych cegieł. Całość tej dekoracji nie zachowała się do naszych czasów.

Wnętrze monasteru Rawanica zostało w II połowie XIV w. ozdobione zespołem fresków autorstwa nieznanych artystów – tylko jeden z nich podpisał swoją pracę imieniem Konstantin. Najbardziej znanymi kompozycjami są Wjazd Chrystusa do Jerozolimy, Adoracja Baranka i cykl malowideł przedstawiających święta kościelne.

Powstanie monasteru Rawanica opisuje ludowa epicka pieśń Budowanie Rawanicy[1].

PrzypisyEdytuj

  1. A. Kamieńska, Wstęp [w:] A. Kamieńska, Perły i kamienie. Wybór serbsko-chorwackiej poezji ludowej, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1967, s.6

BibliografiaEdytuj