Muzeum Południowego Podlasia w Białej Podlaskiej

Muzeum Południowego Podlasia w Białej Podlaskiej – znajduje się w obiektach należących do zespołu pałacowo-parkowego Radziwiłłów w Białej Podlaskiej, które otoczone są systemem obwarowań szkoły staroholenderskiej. W budynku głównym muzeum, XVIII-wiecznej wieży i bramie wjazdowej, znajdują się stałe wystawy poświęcone historii miasta i regionu zorganizowane ze zbiorów muzeum. Dotyczą one archeologii, historii miasta i regionu, historii rodu bialskich Radziwiłłów, malarstwa XIX-wiecznego poświęconego tematyce koni czystej krwi arabskiej, malarstwa Bazylego Albiczuka, kolekcji ikony prawosławnej, zbiorów numizmatycznych oraz etnografii kultury ludowej Południowego Podlasia.

Muzeum Południowego Podlasia
w Białej Podlaskiej
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Biała Podlaska
Adres ul. Warszawska 12
21-500 Biała Podlaska
Data założenia 1924
Zakres zbiorów malarstwo, ikony, numizmatyka, etnografia, historia, militaria, sfragistyka,
Dyrektor Rafał Izbicki
Położenie na mapie Białej Podlaskiej
Mapa konturowa Białej Podlaskiej, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Muzeum Południowego Podlasiaw Białej Podlaskiej”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej znajduje się punkt z opisem „Muzeum Południowego Podlasiaw Białej Podlaskiej”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Muzeum Południowego Podlasiaw Białej Podlaskiej”
Ziemia52°01′54,275″N 23°06′50,202″E/52,031743 23,113945
Strona internetowa

Muzeum wyróżnia największa w Polsce kolekcja ikon prawosławnych, która liczy ponad 1600 obiektów, oraz ksiąg i parametrów liturgicznych.

Muzeum posiada również pomieszczenia wystawiennicze w oficynie północno-zachodniej, w której organizuje wystawy czasowe; kaplicę pałacową oraz wieżyczkę wschodnią, ozdobioną cennymi sgraffitami, w której udostępniana jest stała wystawa archeologiczna.

HistoriaEdytuj

Pierwszą placówkę muzealną w Białej Podlaskiej powołał do życia w 1924 roku ówczesny dyrektor Gimnazjum Miejskiego im. Józefa Ignacego Kraszewskiego w Białej Podlaskiej dr Wacław Nartowski (1886–1969). A oto co pisano o bialskim muzeum w 1928 roku na łamach czasopisma „Młodzież z Podlasia”:

„…Muzeum ma na celu gromadzenie eksponatów posiadających znaczenie historyczne, jako to: stare druki, sprzęty i ubiory, dzieła sztuki, oręż, przedmioty wykopaliskowe, słowem to wszystko, co świadczy o historii i przeszłości gimnazjum, Białej i Podlasia. Oprócz tego Muzeum zbiera fotografie pamiątkowych budowli, miejsc historycznych, stare monety, banknoty, wszelkiego rodzaju znaki pieniężne, przedwojenne i wojenne, polskie i państw obcych. Muzeum, którem z pietyzmem opiekuje się pan Dyrektor, rozwija się coraz lepiej, tak że początkowe pomieszczenie okazało się za ciasne i musiano zbiory przenieść do większego lokalu. Społeczeństwo Bialskie żywo interesuje się muzeum dając tem dowód zrozumienia dla nowo powstałej placówki kulturalnej, w której jak w soczewce skupiło się wszystko cokolwiek tyczy się przeszłości naszego miasta i Podlasia. Obecnie muzeum posiada dość znaczną ilość książek i druków z XV, XVI, XVII i XVIII wieku (od 1494 roku). Bogato przedstawia się również dział numizmatyczny, zawierający znaczną ilość monet, jak półgrosz świdnicki z roku 1542, monety z epoki Kazimierza Jagiellończyka, Zygmunta Augusta…”

Pierwsze bialskie muzeum nie przetrwało okresu II wojny światowej, rozproszone eksponaty zaginęły w zawierusze wojennej. Ocalały jedynie niektóre starodruki, które weszły w skład księgozbioru Liceum Ogólnokształcącego im. I.J. Kraszewskiego w Białej Podlaskiej, gdzie znajdują się po dzień dzisiejszy.

W latach pięćdziesiątych miejscowi działacze regionalni i nauczyciele szkół bialskich czynili usilne starania na rzecz powołania bialskiego Muzeum, poruszając ten problem już w 1955 roku na konferencji w Centralnym Zarządzie Muzeum. Obchody Tysiąclecia Państwa Polskiego przyniosły szereg konkretnych działań na polu oświaty i kultury. Jednym z ważniejszych wydarzeń uroczystych obchodów Tysiąclecia w powiecie bialskim było otwarcie w dniu 26 października 1966 roku Muzeum Regionalnego w Białej Podlaskiej. Władze miejskie przeznaczyły na jego tymczasową siedzibę salę konferencyjną Miejskiej Rady Narodowej przy ulicy Pocztowej 4 oraz niewielkie pomieszczenie o powierzchni 8m kw. wykorzystywane jako podręczny magazyn. W 1968 roku nadano Muzeum Statut, zatrudniono również pierwszych etatowych pracowników i określono teren działania i charakter zbiorów placówki. W 1973 roku powołano Oddział Martyrologiczny Muzeum, mieszczący się w piwnicach budynku administracyjnego Bialskich Fabryk Mebli, w miejscu gdzie w czasie okupacji mieściło się więzienie śledcze komisariatu policji granicznej.

W czerwcu 1975 roku w wyniku zmian administracyjnych, Biała Podlaska stała się miastem wojewódzkim. Muzeum w Białej Podlaskiej zyskało nową rangę i nazwę Muzeum Okręgowego, znacznie poszerzono jego obsadę i utworzono działy merytoryczne: etnografii, historii, sztuki oraz dział naukowo-oświatowy zajmujący się edukacją i obsługą zwiedzających. W 1995 roku utworzono w bialskim Muzeum dział archeologii.

 
Wystawa ikon w muzeum

W 1976 roku na skutek inicjatywy lokalnych działaczy kulturalnych powołano zamiejscowy Oddział Muzeum w Łosicach, (rozwiązany w 1989 roku).

Po wielu latach oczekiwania w 1983 roku Muzeum uzyskało siedzibę w „Parku Radziwiłłowskim” przy ulicy Warszawskiej 12. Na potrzeby placówki przeznaczono: bramę wjazdową wraz z ćwierćkolistym tunelowym łącznikiem zwanym „szyją”, wieżę bramną oraz kaplicę pałacową dawnego zespołu pałacowego obronnego Radziwiłłów.

W 1998 roku po likwidacji województwa bialskopodlaskiego, Muzeum Okręgowe przyjęło nazwę Muzeum Południowego Podlasia w Białej Podlaskiej, w tym samym roku wpisane zostało również do Państwowego Rejestru Muzeów[1].

Na przełomie lat 2018–2019 odbył się generalny remont głównego budynku, w wyniku którego zwiększyła się powierzchnia wystawiennicza Muzeum. Równocześnie zyskało ono nowe pomieszczenia w oficynie północno-zachodniej, do których przeniesione zostały biura oraz Centrum Edukacji Muzealnej. W 2020 roku otwarta została Pracownia Digitalizacji.

OddziałyEdytuj

  • Muzeum Południowego Podlasia w Białej Podlaskiej, ul. Warszawska 12, (działy: Archeologii, Artystyczny, Etnografii, Gabinet numizmatyczny, Naukowo-oświatowy)
  • Oddział Martyrologiczno-Historyczny, ul. Łomaska 21, (działy: Historii, Sekcja militariów, odznak i odznaczeń)

DyrektorzyEdytuj

Muzealnicy bialscy w pierwszych latach od utworzenia Muzeum Regionalnego w Białej Podlaskiej (1966), w sprawach merytorycznych podlegali Muzeum Okręgowemu w Lublinie.

Funkcję kierownika Muzeum pełniła do 1976 roku Anna Ciesielczuk. Funkcja dyrektora pojawiła się niedługo po zmianie rangi na Muzeum Okręgowe w Białej Podlaskiej (1975).

  • Kazimierz Popiołek (1976–1978)
  • Celestyn Wrębiak (kwiecień 1978 – 2006)
  • Małgorzata Nikolska (czerwiec 2006 – 2017)
  • Violetta Jarząbkowska (grudzień 2017 – grudzień 2020)
  • Rafał Izbicki (styczeń 2021 – obecnie)

Zespół pałacowo-parkowy Radziwiłłów w Białej PodlaskiejEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. www.muzeumbiala.pl, 1 lipca 2020.