Only Connect

brytyjski teleturniej

Only Connect – brytyjski teleturniej prowadzony przez Victorię Coren Mitchell, emitowany na antenach BBC. Gra polega na znajdowaniu związków między – na pierwszy rzut oka losowymi – hasłami.

Only Connect
Rodzaj programu teleturniej
Kraj produkcji  Wielka Brytania
Język angielski
Prowadzący Victoria Coren Mitchell
Data premiery 15 września 2008
Lata emisji od 2008
Liczba odcinków 337 + 35 specjalnych[a] (16 serii)
Czas trwania odcinka ok. 29 minut
Format nadawania 16:9 HDTV
Produkcja
Produkcja Presentable (2008–2013)
RDF Television i Parasol (od 2013)
Stacja telewizyjna BBC Four (2008–2014)
BBC Two (od 2014)
Strona internetowa

Tytuł programu zaczerpnięto z powieści Howards End E. M. Forstera[1].

Na poświęconej brytyjskim teleturniejom witrynie UKGameshows.com co roku odbywa się głosowanie użytkowników na najlepsze i najgorsze pozycje roku (a także debiuty roku). Choć „Only Connect” nie zwyciężyło w 2008 roku w plebiscycie na najciekawszą nowość, to już wtedy znalazło się w Złotej Piątce, czyli na liście pięciu najlepszych teleturniejów emitowanych w danym roku. W latach 2008–2011 „Only Connect” zajmowało pozycję lidera, następnie ustąpiło na pięć lat (tylko) teleturniejowi „Pointless” (w Polsce jako „Tylko Ty!”), a w 2017 także teleturniejowi „The Chase”; natomiast w 2018 i 2019 ponownie znalazło się na pierwszym miejscu.

FormatEdytuj

Gra celowo nie należy do najprostszych[2], a uczestnicy, jak i sam program określany jest jako „kujoński”[2][3]. Nazwy drużyn powstają od cech wspólnych graczy, np. pochodzą od ich nazwisk bądź odnoszą się do zainteresowań, czasem specjalistycznych, np. LARP-owcy, Frankofile[2]. Pytania w teleturnieju mogą dotyczyć dowolnego tematu: od pomocników prezydentów USA, przez językoznawstwo, geografię świata, aż po popkulturę. Zagadki mogą również bazować na grze słów, bądź ukrytej arytmetyce[4]. Zawodnicy na początku nie wiedzą, z jakiego typu zagadką mają do czynienia.

Komentarze prowadzącej bywają ironiczne, często w inteligentny sposób żartuje z samej siebie, zawodników, widzów, ekipy realizacyjnej, celebrytów albo innych programów telewizyjnych[2][5].

Do reprezentacji zagadek w pierwszych trzech seriach służyło sześć stylizowanych pierwszych liter greckiego alfabetu: alfa, beta, gamma, delta, epsilon i dzeta. Od czwartej serii obowiązują wybrane staroegipskie hieroglify (dwie kwitnące trzciny, lew leżący, lniany skręcony knot, żmija rogata, trzy fale[b], Oko Horusa). Powodem zmiany miała być opinia widzów o pretensjonalności greckich liter.

M17M17
E23
V28
dwie kwitnące trzciny lew leżący lniany skręcony knot
I9
N35A
D10
żmija rogata trzy fale Oko Horusa

Zasady gryEdytuj

W każdym odcinku udział biorą dwie trzyosobowe drużyny. Gra podzielona jest na cztery rundy. Zwycięzcy odcinków awansują do kolejnych etapów rozgrywek, przegrani albo odpadają, albo mierzą się ze sobą w meczu o pozostanie w grze. System eliminacji różni się w zależności od serii. W programie nie ma nagród pieniężnych, jedynie zwycięzcy serii otrzymują pamiątkowe trofeum.

Runda 1.: ZwiązkiEdytuj

 
Młotek i piórko, sześć amerykańskich flag, prochy Eugene’a Shoemakera i dwie piłki golfowe łączy fakt, że pozostały na Księżycu

Drużyny odgadują na przemian, a kolejne zagadki wybierają spośród sześciu. W ciągu czterdziestu sekund muszą odgadnąć związek między czterema hasłami (najczęściej są to napisy, zazwyczaj raz w rundzie pojawiają się pytania obrazkowe i pytania muzyczne[c]). Na początku pojawia się jedna podpowiedź, wtedy do zdobycia jest pięć punktów. Drużyna może zdecydować się na odsłonięcie drugiego pola i grę o trzy punkty. Po odsłonięciu trzeciego pola można zdobyć dwa punkty, po odkryciu wszystkich czterech pól – jeden punkt. Do odpowiedzi drużyna zgłasza się poprzez naciśnięcie przycisku (musi to nastąpić przed upływem czterdziestu sekund); jeśli ich odpowiedź będzie prawidłowa, to otrzymają odpowiednią liczbę punktów, jeśli ich odpowiedź będzie błędna, to szansę otrzymują przeciwnicy (zobaczą wszystkie podpowiedzi i zagrają o jeden punkt).

Runda 2.: CiągiEdytuj

 
„5 cents in a nickel, 2 nickels in a dime, 2,5 dimes in a quater, 4 quaters in a dollar” – tak Amerykanin opisywałby wartości monet

Zasady zgłaszania się do odpowiedzi pozostają takie same, jak w rundzie pierwszej. Wciąż obowiązuje limit czterdziestu sekund.

Każdy zestaw wskazówek tworzy czteroelementowy ciąg, a zadaniem zawodników tym razem nie jest podać relację między nimi, lecz wskazać czwarty element ciągu na podstawie maksymalnie trzech – za podanie prawidłowej odpowiedzi po pierwszej poszlace można wzbogacić się o pięć punktów, po drugiej podpowiedzi o trzy punkty, a po trzeciej – o dwa punkty. Jeśli drużyna nie zdąży zgłosić się do odpowiedzi lub poda błędną, to szansę otrzymują rywale (zobaczą trzy elementy ciągu i zagrają o jeden punkt). Również i w tej rundzie wskazówkami mogą być obrazki, pytania muzyczne pojawiają się z rzadka (pierwsza dopiero w jednym z ćwierćfinałów dziesiątej edycji).

Runda 3.: Ściana połączeńEdytuj

 
16 kafelków do połączenia w 4 grupy
 
Właściwe połączenie z wyjaśnieniem. Na przykład trzeci rząd tworzy wyrażenia „flying ace” (as lotnictwa) itd.

Do każdego odcinka przygotowane są dwie ściany, po jednej dla każdej z drużyn. Przeciwnicy w tej rundzie nie mogą przejmować zagadek.

Każdą ścianę buduje szesnaście cegiełek, które można podzielić na cztery grupy haseł, które coś ze sobą łączy. Podpowiedzi są układane tak, aby zawierały fałszywe tropy, sugerujące połączenie, które nie jest właściwe (z uwagi na inne hasła). Za każdą odnalezioną w ciągu dwóch i pół minuty czteroelementową grupę zawodnicy otrzymują jeden punkt. Mogą próbować dowolną liczbę razy, aż do momentu, gdy zostanie osiem haseł (dwie grupy), wtedy liczbę szans ogranicza się do trzech. Po upływie czasu uczestnicy zobaczą ewentualne nieznalezione grupy. Gdy zagadki są już posegregowane, zadaniem drużyny jest wskazanie związków między hasłami w każdej grupie. Za każdy poprawny związek otrzymują jeden punkt. Jeśli drużyna wykona całe zadanie, to otrzyma bonusowe dwa punkty (razem dziesięć zamiast ośmiu).

Runda 4.: Brakujące samogłoskiEdytuj

 
Przykłady zagadek i odpowiedzi ostatniej rundy

Na belce pojawiają się zagadki słowne skierowane do obu drużyn. Chęć odpowiedzi wyraża się wciśnięciem przycisku. Na początku prowadząca czyta kategorię czterech kolejnych zagadek. Każda zagadka to wyrażenia, tytuły itp., z których zabrano samogłoski i poprzestawiano spacje. Na przykład w kategorii „Wiedza z Internetu” mogła by się znaleźć zagadka: „WK PDWL NNCKLPD”. Zadaniem graczy jest odgadnięcie danego hasła (np. tu: „Wikipedia, wolna encyklopedia”). Poprawna odpowiedź przynosi jeden punkt, błędna zabiera jeden punkt[d] i daje szansę rywalom. Długość rundy nie jest stała – waha się od półtorej minuty do trzech minut.

Drużyna z większą liczbą punktów na koncie po tej rundzie zwycięża.

W przypadku remisu kapitanowie otrzymują dodatkowe pytanie (na zasadzie „nagłej śmierci” – zgłoszenie się i podanie poprawnej odpowiedzi oznacza wygraną, ale zgłoszenie się i podanie błędnej odpowiedzi oznacza przegraną). Zagadki te nie są przypisane do konkretnych kategorii, ale są często autotematyczne (np. jedną z rozstrzygających odpowiedzi było „zwycięzcy pozostają [w grze]”).

Schemat eliminacji systemem dwukrotnej przegranejEdytuj

Na przykładzie serii 15.

Etap I
  • Odcinki 1–8: pierwsze pojedynki 16 drużyn; w związku z ewentualnymi dogrywkami zawsze jedna drużyna wygra, a druga przegra.
Etap II
  • Odcinki 9–12: pojedynki drużyn, które przegrały w pierwszym etapie; ich przegrani żegnają się z programem, zwycięzcy zaś wezmą później udział w dodatkowej kolejce.
  • Odcinki 13–16: pojedynki drużyn, które wygrały w pierwszym etapie; teraz zwycięstwo (ogółem drugie) przynosi awans do ćwierćfinału, natomiast przegrana (ogółem pierwsza) powoduje udział w dodatkowej kolejce.

W tym momencie gry cztery drużyny są pewne udziału w ćwierćfinale (zwyciężyły bowiem dwukrotnie), ale osiem drużyn raz zwyciężyło i raz przegrało – te właśnie mierzą się ze sobą w dodatkowym etapie.

Ostatnia kolejka ratunkowa
  • Odcinki 17–20: pojedynki ośmiu niepewnych udziału w ćwierćfinale grup; wygranie pojedynku przenosi do ćwierćfinału, jego przegranie – eliminuje z gry.
Ćwierćfinały
  • Odcinki 21–24: zmagania ośmiu zespołów, które w dwóch lub trzech grach osiągnęły dwa zwycięstwa; niepowodzenie skutkuje zakończeniem udziału w programie, sukces – awans do półfinału.
Półfinały
  • Odcinki 25–26: z czterech drużyn wyłonionych w ćwierćfinałach dwie przechodzą do finału, dwie tracą szansę na zwycięstwo.
Mecz o 3. miejsce
  • Odcinek 27: pojedynek przegranych z półfinału, brak skutków.
Finał
  • Odcinek 28: pojedynek wygranych z półfinałów, decyduje o zwycięzcach edycji.

Analogicznie proces eliminacji odbywa się bez gry o 3. miejsce, a także w edycjach, w których startuje 8 drużyn.

Spis seriiEdytuj

Edycja Odcinki Premiera Finał Stacja Średnia oglądalność Liczba drużyn Sposób eliminacji
1. 15 15 września 2008 22 grudnia 2008 BBC Four 16 drużyn system pucharowy
2. 8 13 lipca 2009 31 sierpnia 2009 8 drużyn system pucharowy z meczem o 3. miejsce
3. 15 4 stycznia 2010 12 kwietnia 2010 0,40 mln 16 drużyn system pucharowy
4. 16 6 września 2010 27 grudnia 2010 0,57 mln 16 drużyn system pucharowy z meczem o 3. miejsce
5. 16 15 sierpnia 2011 5 grudnia 2011 0,70 mln 16 drużyn
6. 16 27 sierpnia 2012 17 grudnia 2012 0,95 mln 16 drużyn
7. 13 13 maja 2013 5 sierpnia 2013 0,86 mln 8 drużyn zmodyfikowany system dwukrotnej przegranej
8. 13 23 września 2013 23 grudnia 2013 0,92 mln 8 drużyn
9. 13 14 kwietnia 2014 7 lipca 2014 0,77 mln 8 drużyn
10. 27 1 września 2014 30 marca 2015 BBC Two 2,36 mln 16 drużyn
11. 27 13 lipca 2015 18 stycznia 2016 2,33 mln 16 drużyn
12. 37 11 lipca 2016 7 kwietnia 2017 2,57 mln 24 drużyny system bazujący na teleturnieju University Challenge
13. 37 28 lipca 2017 30 kwietnia 2018 2,00 mln 24 drużyny
14. 28 22 października 2018 29 kwietnia 2019 1,98 mln 16 drużyn zmodyfikowany system dwukrotnej przegranej z meczem o 3. miejsce
15. 28 2 września 2019 30 marca 2020 bd. 16 drużyn
16. 28 21 września 2020 29 marca 2021 bd. 16 drużyn
17. 28 12 lipca 2021 2022 bd. 16 drużyn

Wydania specjalneEdytuj

Data Tytuł
21 grudnia 2009 Series 1 vs Series 2 Winners Special
15 listopada 2010 Children in Need Special
10 stycznia 2011 Series 3 vs Series 4 Winners Special
17 stycznia 2011 University Challenge Special
14 marca 2011 Comic Relief Special
14 listopada 2011 Children in Need Special
12 grudnia 2011 Wall Night Special (Heats)
12 grudnia 2011 Wall Night Special (Semi-finals & Final)
2 stycznia 2012 Series 1 vs Series 4 Winners Special
9 stycznia 2012 Only Connect vs Mastermind Special
31 stycznia 2012 Wall Night Special 2 (Heats)
31 stycznia 2012 Wall Night Special 2 (Semi-finals & Finals)
19 marca 2012 Sport Relief Special
19 listopada 2012 Children in Need Special
7 stycznia 2013 Series 5 vs Series 6 Winners Special
14 stycznia 2013 Eggheads vs Davids
11 marca 2013 Comic Relief Special
11 listopada 2013 Children in Need Special
17 marca 2014 Sport Relief Special
10 listopada 2014 Children in Need Special
9 marca 2015 Comic Relief Special
9 listopada 2015 Children in Need Special
14 marca 2016 Sport Relief Special
18 grudnia 2018 Champion of Champions Special: Europhiles v String Section
19 grudnia 2018 Sport Special: Footballers v Korfballers
20 grudnia 2018 Family Special: Lasletts v Meeples
25 grudnia 2018 Quiz Special: QI Elves v Inquisitors
30 grudnia 2019 Travel Special
1 stycznia 2020 Happy Hour Special
2 stycznia 2020 Education Special
3 stycznia 2020 Champion Of Champions Special: Verbivores v Escapologists
29 grudnia 2020 Christmas
30 grudnia 2020 North and South
31 grudnia 2020 Doctors
1 stycznia 2021 Music

ZwycięzcyEdytuj

  • Edycja 1.
    • Zwycięzcy: Crossworders (Mark Grant, David Stainer, Ian Bayley)
    • Drugie miejsce: Lapsed Psychologists (Richard McDougall, Jack Waley-Cohen, Matthew Stevens)
  • Edycja 2.
    • Zwycięzcy: Rugby Boys (Richard Parnell, Gary Dermody, Mark Labbett)
    • Drugie miejsce: Cambridge Quiz Society (Paul Beecher, Simon Spiro, Joshua Karton)
  • Edycja 3.
    • Zwycięzcy: Gamblers (Jenny Ryan, Dave Bill, Alan Gibbs)
    • Drugie miejsce: Strategists (Chris Cummins, Michael Dnes, Sarah Higgins)
  • Edycja 4.
    • Zwycięzcy: Epicureans (David Brewis, Katie Bramall-Stainer, Aaron Bell)
    • Drugie miejsce: Radio Addicts (Dave Clark, Gary Grant, Neil Phillips)
  • Edycja 5.
    • Zwycięzcy: Analysts (Paul Steeples, David Lea, William De Ath)
    • Drugie miejsce: Antiquarians (Simon Belcher, Will Howells, Debbie Challis)
  • Edycja 6.
    • Zwycięzcy: Scribes (Holly Pattenden, Dom Tait, Gareth Price)
    • Drugie miejsce: Draughtsmen (Andy Tucker, Iwan Thomas, Steve Dodding)
  • Edycja 7.
    • Zwycięzcy: Francophiles (Ian Clark, Mark Walton, Sam Goodyear)
    • Drugie miejsce: Celts (Beverley Downes, Huw Pritchard, David Pritchard)
  • Edycja 8.
    • Zwycięzcy: Board Gamers (Hywel Carver, Jamie Karran, Michael Wallace)
    • Drugie miejsce: Bakers (Tim Spain, Peter Steggle, Matt Rowbotham)
  • Edycja 9.
    • Zwycięzcy: Europhiles (Douglas Thomson, Mark Seager, Khuram Rashid)
    • Drugie miejsce: Relatives (Hamish Galloway, Davina Galloway, Nick Latham)
  • Edycja 10.
    • Zwycięzcy: Orienteers (Paul Beecher, Sean Blanchflower, Simon Spiro)
    • Drugie miejsce: Chessmen (Henry Pertinez, Stephen Pearson, Nick Mills)
  • Edycja 11.
    • Zwycięzcy: String Section (Tessa North, Richard Aubrey, Pete Sorel Cameron)
    • Drugie miejsce: Wayfarers (Barbara Thompson, Gerard Mackay, Matt Beatson)
  • Edycja 12.
    • Zwycięzcy: Verbivores (Phyl Styles, Graeme Cole, Tom Cappleman)
    • Drugie miejsce: Cosmopolitans (Annette Fenner, Amy Godel, Emily Watnick)
  • Edycja 13.
    • Zwycięzcy: Escapologists (Frank Paul, Lydia Mizon, Tom Rowell)
    • Drugie miejsce: Belgophiles (Helen Fasham, Ben Fasham, Phil Small)
  • Edycja 14.
    • Zwycięzcy: Dicers (George Corfield, Hugh Binnie, Joey Goldman)
    • Drugie miejsce: Time Ladies (Charlotte Jackson, Rebecca Shaw, Emma Harris)
    • Trzecie miejsce: Poptimists (Oliver Levy, Matt Loxham, Bob De Caux)
  • Edycja 15.
    • Zwycięzcy: 007s (Frankie Fanco, Andrew Fanco, Andrew Beasley)
    • Drugie miejsce: Suits (Kyle Lam, Toby Nonnenmacher, Isi Bogod)
    • Trzecie miejsce: Forrests (Jenny Forrest, Oliver Forrest, Belinda Weir)
  • Edycja 16.
    • Zwycięzcy: Puzzle Hunters (Paul Taylor, Katie Steckles, Ali Lloyd)
    • Drugie miejsce: Dungeon Masters (Charlie Deeks, Anna Hayfield, Sam Hayfield)
    • Trzecie miejsce: Whodunnits (Alan Hay, Alan Flanagan, Lindsay Baumeister)

PrzypisyEdytuj

  1. Ben Lawrence, Only Connect: my love-affair with TV's brainiest quiz show, „The Telegraph”, 27 października 2018, ISSN 0307-1235 [dostęp 2020-05-22] (ang.).
  2. a b c d Victoria Coren Mitchell on nerd pride and finding Only Connect's niche, Radio Times [dostęp 2020-05-22] (ang.).
  3. Warmth and humour make Victoria Coren-Mitchell queen of quizzes, Evening Standard, 29 października 2018 [dostęp 2020-05-22] (ang.).
  4. Andy Bodle, Only Connect: If you think answering the questions is hard, try setting them, the Guardian, 7 września 2010 [dostęp 2020-05-22] (ang.).
  5. 12 quotes that prove Victoria Coren Mitchell is the perfect quiz show host, Radio Times [dostęp 2020-05-22] (ang.).

UwagiEdytuj

  1. Stan na marzec 2021 roku.
  2. N35A
  3. Pytania muzyczne uznawane są przez graczy za najtrudniejsze, dlatego gdy po wyborze zagadki rozbrzmiewa dźwięk sygnalizujący wybór pytania muzycznego, od drużyn słychać znaczące westchnienie. Ten aspekt gry często bywa elementem żartów ze strony prowadzącej lub uczestników.
  4. Kara obowiązuje od ćwierćfinałów pierwszej edycji.