Otwórz menu główne

Operacja Felix (niem. Unternehmen Felix) – niezrealizowana operacja zajęcia brytyjskiego Gibraltaru przez III Rzeszę w trakcie II wojny światowej[1].

Operacja Felix
Ilustracja
Reflektory przeciwlotnicze podczas ćwiczenia obrony przed nalotem na Gibraltar, 20 listopada 1942
Konflikt II wojna światowa
Miejsce konfliktu południowa Europa
Strony konfliktu
 III Rzesza  Wielka Brytania
Miejsce operacji Gibraltar

HistoriaEdytuj

Sprzymierzone wojska angielskie i holenderskie zajęły Gibraltar w czasie wojny o sukcesję hiszpańską w 1704[2][3]. Na mocy traktatu pokojowego w Utrechcie w 1713, Gibraltar został przekazany Wielkiej Brytanii „na wieczność”[4].

 
Gibraltar współcześnie

Gibraltar znajduje się w miejscu, które umożliwia kontrolowanie ruchu statków wpływających i wypływających z Morza Śródziemnego[5]. W połączeniu z administrowanym w czasie II wojny światowej przez Brytyjczyków Kanałem Sueskim, był kluczowym elementem bardzo ważnej drogi wodnej do brytyjskich kolonii i dominiów.

Przywódca Niemiec - Adolf Hitler usiłował bezskutecznie namówić do wspólnego ataku sąsiadującą z Gibraltarem Hiszpanię, znajdującą się pod dyktaturą Francisco Franco[1]. Hiszpania była wyczerpana niedawną wojną domową (1936–1939). Hitler chciał przeprowadzić atak z terytorium Hiszpanii, plan operacji nakreślił w dyrektywie nr 18 z listopada 1940[6]. Pozycja samych Niemiec w rejonie śródziemnomorskim była słaba. Na Morzu Śródziemnym nie było żadnych niemieckich okrętów nawodnych, a niemieckie U-Booty zostały tam wprowadzone dopiero jesienią 1941. Franco za pomoc żądał francuskich terytoriów w Afryce Północnej, co spowodowałoby dla Niemców utratę poparcia rządu Vichy[7]. W końcu Hitler był gotów działać sam i bez pozwolenia zająć hiszpańskie kolonie w Afryce Północnej, by wykorzystać je do bazowania niemieckich okrętów podwodnych. 22 czerwca 1941 Hitler rozpoczął operację Barbarossa (atak na ZSRR), operacja Felix została odłożona i ostatecznie nigdy nie zrealizowana[5].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Hans-Dieter Otto Leksykon fatalnych decyzji w II wojnie światowej, wyd. polskie 2007, s. 62-65
  2. William G.F. Jackson: The Rock of the Gibraltarians. Cranbury: NJ: Associated University Presses. ISBN 0-8386-3237-8.
  3. Tadeusz Miłkowski, Paweł Machcewicz: Historia Hiszpanii. Wyd. I. Wrocław: Ossolineum, 1998, s. 202. ISBN 83-04-04403-X.
  4. David Abulafia: The Great Sea: A Human History of the Mediterranean. Londyn: Allen Lane, 2011. ISBN 978-0-7139-9934-1.
  5. a b Michael Kerrigan Niezrealizowane plany. II wojna światowa 1939-45, wyd. polskie 2011, s. 44-47
  6. P. M. H. Bell Przyczyny wybuchu II wojny światowej w Europie, wyd. polskie 2010, s. 363
  7. Evan Mawdsley II wojna światowa. Nowe ujęcie, wyd. polskie 2011, s. 302