Otwórz menu główne

Niemieckie okręty podwodne

Okręty podwodne w Niemczech

Niemieckie okręty podwodne – niemiecka flota podwodna. Zainteresowanie niemieckiej floty okrętami podwodnymi (niem.: Unterseeboot, U-Boot) miało swój początek później niż większości innych wiodących marynarek wojennych i nastąpiło dopiero na początku XX wieku. Niemieccy prywatni wynalazcy konstruowali jednak swoje pierwsze konstrukcje zanurzalne równie wcześnie jak inwentorzy w innych państwach, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych i Francji. Pierwszym przyjętym do służby niemieckim U-Bootem był SM U-1, który został przyjęty w skład Kaiserliche Marine 14 grudnia 1906 roku. Dopiero jednak w miarę zbliżania się do wybuchu I wojny światowej nastąpił szybki rozwój tej klasy okrętów w Niemczech, toteż w dniu jej wybuchu niemiecka flota podwodna dysponowała 30 sprawnymi jednostkami tego rodzaju. W trakcie tego konfliktu – opierając się na zmiennych strategiach ich wykorzystania – niemieckie okręty podwodne udowodniły swoją wartość w wojnie morskiej, zatapiając szereg ciężkich okrętów wojennych, zwłaszcza zaś w prowadząc walkę z żeglugą ententy. Do końca I wojny światowej w niemieckich stoczniach zbudowano 360 U-Bootów, z których 178 zostało zatopionych podczas działań wojennych, prowadzące jednak wojnę morską U-Booty zdołały zatopić w jej trakcie alianckie jednostki o łącznej pojemności przekraczającej 11 mln BRT.

Spis treści

Wczesne konstrukcjeEdytuj

 
Skonstruowany w połowie XIX wieku przez Wilhelma Bauera pierwszy niemiecki pojazd zanurzalny „Brandtaucher

Pierwszym pojazdem zanurzalnym zbudowanym w Niemczech był dwuosobowy „Brandtaucher”, zaprojektowany przez Wilhelma Bauera, który był pierwszym niemieckim inżynierem rozumiejącym techniki kontrolowanego pływania podwodnego[1]. W 1850 roku konstruktor po raz pierwszy zanurzył się za pomocą swojego okrętu o wyporności 28,2 tony w pobliżu Kilonii, wkrótce potem jednak jednostka zatonęła, choć samemu Bauerowi udało się ocalić życie[2][1]. Już same jednak wiadomości o jego zwodowaniu spowodowały, że w toczącej się właśnie I wojnie o Szlezwik prowadząca blokadę Kilonii duńska flota została odsunięta dalej od brzegu[3]. Następne próby były podejmowane przez Friedricha Otto Vogela, który nie zdołał ich jednak zrealizować z powodów finansowych, a także w należącej do Augusta Howaldta stoczni w Kilonii[3]. Prawdziwe pojazdy podwodne mogły jednak pojawić się dopiero z opracowaniem efektywnego sposobu napędu pod wodą, co nastąpiło dopiero przełomie lat 1902–1903 kiedy zbudowany w tej samej stoczni został „Forelle[3]. Wyposażona była w akumulator, który jednak musiał być ładowany w porcie, bądź też z towarzyszącej jej w morzu innej jednostki. Jednostka ta została w 1904 roku sprzedana Rosji[1].

 
SM U-1, pierwszy okręt podwodny niemieckiej marynarki wojennej

W stoczni tej zatrudniono Raimondo Lorenzo D’Equevilley-Montjustin, hiszpańskiego inżyniera, który na podstawie „Forelle” opracował projekt jednostek typu Karp dla Rosji, ten zaś stał się bazą dla powstania pierwszego projektu okrętów podwodnych dla marynarki niemieckiej, kontrakt na budowę którego został złożony w stoczni Germania w 1904 roku[1][4]. Pierwszy okręt podwodny niemieckiej marynarki wojennej został przyjęty do służby w Kaiserliche Marine 14 grudnia 1906 roku jako Seiner Majestät U-1[5]. SM U-1 miał dwukadłubową konstrukcję wypierającą na powierzchni 238 ton wody i napędzany był silnikiem benzynowym[4][6][7]. Okręt wyposażony został w pojedynczą wyrzutnię torped kalibru 450 mm[4]. U-1 stworzył podwaliny pod rozwój okrętów tej klasy w niemieckiej marynarce, która preferowała konstrukcje dwukadłubowe – zbudowano jedynie trzy serie niewielkich jednokadłubowych pojazdów zanurzalnych[1]. Uzbrojenie małych jednostek stanowiły głównie torpedy i miny, dopiero z początkiem wojny natomiast, średniej wielkości okręty zaczęto wyposażać w działa[1]. Okręty tego czasu nie miały możliwości akustycznego rozpoznania, toteż podstawowym środkiem obserwacji pod wodą była obserwacja optyczna za pomocą peryskopu, jednak nawet na głębokości peryskopowej możliwości obserwacji były wówczas bardzo ograniczone[1]. Toteż podstawowym sposobem rozpoznania była obserwacja optyczna na powierzchni. Tam też istniały największe szanse wykrycia jednostek przeciwnika, toteż największą wagę przykładano do prędkości nawodnej okrętów, a możliwie najwyższa prędkość nawodna uważana była za największą wartość okrętu[1].

Wymagania wobec kształtu kadłuba związanego z prędkością nawodną w znacznym jednak stopniu zwiększały opór hydrodynamiczny podczas rejsu w zanurzeniu. W tym czasie jednak maksymalna prędkość podwodna uważana była za parametr o relatywnie niewielkim znaczeniu, toteż w miarę konstrukcyjnego ulepszania prędkości nawodnej, następował dalszy spadek prędkości i zasięgu w pływaniu podwodnym[1]. Odejście jednak nie będącego Niemcem D’Equevilleya i jego zastąpienie przez Hansa Techela 1 lipca 1907 roku, otworzyło drogę do współpracy między Kruppem a marynarką, i szybkiego rozwoju projektów w latach poprzedzających I wojną światową[8].

I wojna światowaEdytuj

Kaiserliche Marine rozpoczęła budowę okrętów podwodnych później niż marynarki wojenne innych krajów[9]. Powodem tego był fakt że Staatssekretär im Reichsmarineamt[a] grossadmiral Alfred von Tirpitz za priorytet uznawał budowę dla cesarza oceanicznej floty nawodnej, która mogłaby rywalizować z Royal Navy w zakresie rozmiarów i siły[9]. Niefortunnie, początkowo okręty podwodne Kaiserliche Marine wyposażone zostały w silniki benzynowe do napędu na powierzchni, które zostały zainstalowane na wszystkich jednostkach podwodnych od SM U-1, aż po SM U-18[9]. I chociaż niemiecka marynarka zdecydowała się zmienić rodzaj napędu wraz z jednostkami typu U-19, ponowna niefortunna decyzja o podziale zamówienia na silniki czterosuwowe z MAN w Augsburgu i dwusuwowe od Germaniawerft w Kilonii, spowodowała że w przededniu wybuchu wojny jednostki U-31 do U-41 z silnikami dwusuwowymi nie były de facto zdolne do służby[9]. W rezultacie, gdy wybuchły działania wojenne, niemiecka flota podwodna dysponowała jedynie okrętami U-1 do U-30, lecz sprawność większości z nich była ograniczona[9].

Dowódcy niemieckich okrętów podwodnych najskuteczniejsi w zwalczaniu okrętów pancernych (1914–1918)[10]
Dowódca Data urodzenia Okręt Data zatopienia Nazwa okrętu Klasa Wyporność (ton)
Otto Weddigen 15 września 1882 U-9 22 września 1914 HMS „Aboukir” krążownik pancerny 12 000
22 września 1914 HMS „Hogue” 12 000
22 września 1914 HMS „Cressy” 12 000
15 października 1914 HMS „Hawke” krążownik pancernopokładowy 7 400
Otto Hersing 30 listopada 1885 U-21 5 września 1914 HMS „Pathfinder” lekki krążownik 2 900
25 maja 1915 HMS „Triumph” pancernik 11 800
27 maja 1915 HMS „Majestic” pancernik 14 900
11 lutego 1916 Amiral Charner Krążownik pancerny 8 700

Niektórzy autorzy symbolicznie uznają jednak typ U-31 za drugi z pięciu kamieni milowych, w całej historii rozwoju konstrukcji okrętów podwodnych, gdyż stanowiły wyraźny krok na przód od konstrukcji okrętów podwodnych Johna Hollanda[11]. Jednostki te były prostymi lecz wytrzymałymi okrętami, które w działaniach wojennych okazały się bardzo solidne. Charakterystyczną cechą ich projektu, był silny nacisk na wysoką sprawność nawodną, związaną z koniecznością pływania na powierzchni z wykorzystaniem napędu dieslowskiego, w ostateczności jedynie pod wodą – z uwagi na niską wytrzymałość akumulatorów dla napędu elektrycznego[11]. Projekt konstrukcji przewidywał w związku z tym zoptymalizowany dla pływania nawodnego dziób charakterystyczny dla jednostek nawodnych, duży kiosk, dwa wały napędowe z pojedynczą śrubą każdy, działo pokładowe oraz wiele otworów zalewowych i odpowietrzników celem szybkiego wynurzania i zanurzania[11].

 
Triumfalny powrót U-9 do Wilhelmshaven po rejsie zakończonym zatopieniem trzech krążowników. Rysunek prof. Williego Stöwera.

Podobnie jak członkowie ententy, Niemcy nie miały jasnej doktryny wykorzystania okrętów podwodnych[12]. Przyjęły jednak strategię kleinkriegu, starając się postawić jednostki Grand Fleet w niekorzystnej sytuacji i zmniejszyć brytyjską flotę za pomocą min i okrętów podwodnych[12]. W 1914 roku niemieckie U-Booty zademonstrowały jednak większą zdolność bojową niż wskazywały na to przedwojenne ćwiczenia, odnosząc znaczące sukcesy[12]. 5 września 1914 roku U-21 zatopił należący do Royal Navy lekki krążownik HMS „Pathfinder”, co stanowiło pierwsze w historii zatopienie wrogiego okrętu za pomocą samobieżnej torpedy[9].

Najbardziej spektakularnym sukcesem tego okresu było zatopienie 22 września trzech brytyjskich krążowników pancernych HMS „Aboukir”, „Hogue” i „Cressy[12]. Dowodzony przez Ottona Weddigena U-9 zatopił je w ciągu nieco ponad godziny[6]. Royal Navy szybko doszła do przekonania, że niemieckie okręty podwodne są największym zagrożeniem dla jej prymatu[12]. Niezależnie od tego sukcesu, już w 1915 roku stało się jasnym, że strategia kleinkriegu nie jest skuteczna. Przyjęta przez Royal Navy strategia dalekiej blokady efektywnie zamykała bowim Niemcom dostęp do większości zagranicznych linii komunikacyjnych, podczas gdy Great Fleet – trzymając się daleko od pułapek zastawianych przez niemieckie okręty – skutecznie odcinała Hochseeflotte, poważnie jej szkodząc[12]. Niemieckie okręty podwodne nie przeprowadziły w tym czasie żadnej skoordynowanej kampanii przeciw statkom handlowym aliantów: transport do Francji Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego, a następnie zaopatrzenia dla niego, został przeprowadzony praktycznie bez przeszkód ze strony niemieckiej floty[12]. Niemieckie okręty podwodne zademonstrowały jednak, że U-Booty mogą być efektywne w tej roli, nawet uwzględniając ograniczenia wynikające z Deklaracji Londyńskiej z 1909 roku, która nakładała na okręty wojenne obowiązek brania na pokład załóg statków i pasażerów, bądź zapewnienia im bezpieczeństwa w inny sposób[12].

Nieograniczona wojna podwodnaEdytuj

Wzrastająca liczba oficerów niemieckiej marynarki, podobnie jak polityków i biznesmenów, zaczęła postulować „kontrblokadę” Wielkiej Brytanii, z użyciem okrętów podwodnych do ataku i zatapiania wszystkich brytyjskich i neutralnych statków dowożących towary na wyspy. Rząd niemiecki zdawał sobie sprawę z reperkusji wiążących się z atakowaniem jednostek państw naturalnych, zwłaszcza Stanów Zjednoczonych, uznał jednak w końcu że idea warta jest podjęcia ryzyka[12]. 4 lutego 1915 roku wody wokół Wielkiej Brytanii i Irlandii, włączając w to cały kanał La Manche i zachodnią część Morza Północnego, ogłoszone zostały „strefą wojny”, wewnątrz której zatopiony zostanie każdy statek transportowy, brytyjski bądź neutralny, bez zastosowania środków niezbędnych do zapewnienia bezpieczeństwa załogom i pasażerom[12]. W ten sposób, dysponując bardzo ograniczonymi zasobami, marynarka niemiecka rozpoczęła swoja pierwszą nieograniczona wojnę podwodną przeciw żegludze handlowej, zaś skierowane do wszystkich państw i armatorów wyraźne ostrzeżenie przed wpływaniem w zamknięty obszar wokół wysp brytyjskich, dawało się prawnie pogodzić z postanowieniami Deklaracji Londyńskiej i zdaniem wielu zaspakajało wynikające z niej wymagania[13].

 
Transportowiec wojska zatopiony przez u-boota na obrazie prof. Williego Stöwera
Dowódcy U-Bootów najskuteczniejsi w zwalczaniu żeglugi (1914–1918)[10]
Dowódca Data urodzenia Dowodzone okręty Liczba patroli Zatopione statki Zatopiony tonaż (BRT)
Lothar von Arnauld de la Perière 18 marca 1886 U-35, U-139 15 194 453 000
Walther Forstmann 9 marca 1883 U-12, U-39 47 146 384 000
Max Valentiner 15 grudnia 1883 U-3, U-38, U-157 24 141 299 000
Otto Steinbrinck 19 lutego 1888 U-6, UB-10, UB-18, UC-65, UB-57 36 202 231 000
Hans Rose 15 kwietnia 1885 U-53 17 79 213 000

Niemiecka flota rozpoczęła nieograniczoną wojnę podwodną dysponując zasadniczo nie więcej niż 25 operacyjnymi okrętami podwodnymi, z których jedynie około 1/3 była w każdym czasie na swoich pozycjach bojowych, inne zaś w drodze z lub do rejonów operacji, bądź też odtwarzały zdolność bojową w portach[12]. Kampania rozpoczęła się 28 lutego i niezależnie od małej liczby dostępnych okrętów przebiegała bardzo dobrze. Tylko w marcu Niemcy zatopili 29 statków o łącznym tonażu 89 500 BRT, 33 statki (38 600 BRT) w kwietniu, 53 (126 900 BRT) w maju, 114 (115 291 BRT) w czerwcu, 86 (98 005 BRT) w lipcu, 107 (182 772 BRT) w sierpniu i 58 statków (136 048 BRT) we wrześniu[12]. Brytyjska flota zatopiła wprawdzie 15 U-Bootów, w tym samym czasie jednak Niemcy wprowadzili do służby 25 nowych okrętów[12]. Niemieckie poczynania wywołały ostre reperkusje w stosunkach z państwami neutralnymi, toteż Niemcy zaproponowały niektórym krajom neutralnym odszkodowania, a następnie zakazały ataków na ich jednostki[12].

Dowódcy niemieckich okrętów podwodnych odpowiedzialni za zatopienie dużych liniowców pasażerskich (1914–1918)[10][b]
Dowódca Data urodzenia Okręt Data zatopienia Nazwa statku Tonaż (BRT)
Walter Schwieger 7 kwietnia 1885 U-20 7 maja 1915 Lusitania 31 600
Gustaw Siess 11 grudnia 1883 U-73 21 listopada 1916 Britannic 48 200
Hans Wutsdorff 29 listopada 1890 UB-124 20 lipca 1918 Justicia 32 200

Największym jednak ciosem dla niemieckiej nieograniczonej wojny podwodnej było zatopienie bez ostrzeżenia liniowca „Lusitania”. Dowodzony przez Waltera Schwiegera U-20, 7 maja 1915 roku zatopił pasażerski transatlantyk, w wyniku czego śmierć poniosło 1201 pasażerów i członków załogi, w tym 128 obywateli USA, co spowodowało wielki zatarg dyplomatyczny z tym krajem, wzmocniony jeszcze przez storpedowanie bez ostrzeżenia amerykańskiego statku „Nebraskan”[12]. W efekcie kanclerz Bethmann-Hollweg zakazał wszelkich ataków na duże statki pasażerskie bez względu na banderę, pod jaką płyną[12]. Kiedy dowódcą niemieckiej marynarki został Henning von Holtzendorff, 18 września 1915 roku zatrzymał on większość operacji niemieckich U-Bootów przeciwko statkom. Ograniczył on także wszelkie inne operacje do zasad wynikających z Deklaracji Londyńskiej, kończąc nieograniczoną wojnę podwodną[12].

 
Lusitania” tonąca po storpedowaniu przez U-20

Do września 1915 roku Brytyjczycy stracili statki o łącznym tonażu 1 294 000 BRT, jednak tonaż nowo wybudowanych do tego czasu statków wyniósł 1 233 000 BRT, a zajęte statki nieprzyjacielskie dodały do tego bilansu dodatkowe 682 000 ton[12]. W ograniczonej kampanii podwodnej między październikiem 1915 a lutym 1916 roku, U-Booty zatopiły 209 statków o łącznym tonażu 506 026 BRT[12]. 29 lutego, zezwolono niemieckim okrętom na ataki bez ostrzeżenia na uzbrojone statki handlowe, przez co wojna morska ponownie uległa zaostrzeniu. Zatopienie bez ostrzeżenia francuskiego parowca „Sussex”, w wyniku czego śmierć poniosło 50 pasażerów i członków załogi, ponownie zaostrzyło stosunki ze Stanami Zjednoczonymi, w związku z czym 24 kwietnia Holtzendorff przywrócił swój rozkaz nakazujący niemieckim okrętom działanie zgodnie z postanowieniami Deklaracji Londyńskiej[12].

Najskuteczniejsze niemieckie okręty podwodne (1914–1918)[10]
Okręt Dowódca Data urodzenia Liczba patroli Liczba jednostek Tonaż (BRT)
U-35 Waldemar Kophamel 16 kwietnia 1880 8 35 89 000
Lothar von Arnauld de la Perière 18 marca 1886 14 189 447 000
Ernst von Voigt 16 czerwca 1888 2
Heino von Heimburg 24 października 1889 1
Razem: 25 224 536 000
U-39 Walter Forstman 9 marca 1883 19 151 399 000
U-38 Max Valentiner 15 grudnia 1883 17 136 293 000

Decyzja o ponownym rozpoczęciu kampanii nieograniczonej zapadła 9 stycznia 1917 roku, po brytyjskiej odmowie zawarcia pokoju w Europie Zachodniej. Tym razem w kampanii wzięło udział już około 120 okrętów podwodnych, a straty brytyjskie natychmiast wzrosły dramatycznie, do 564 497 BRT w marcu i 860 334 BRT w kwietniu, przy stracie zaledwie niemieckich 9 okrętów podwodnych[12]. Wprowadzenie przez Wielką Brytanię 10 maja 1917 roku[14] systemu konwojów spowodowało znaczny spadek strat, z 696 725 ton w czerwcu do 302 599 BRT w listopadzie 1917 roku[12]. Rosły niemieckie straty – w 1918 roku, aż do zawieszenia broni 11 listopada, niemieckie okręty zatopiły łącznie 2 753 882 BRT przy stratach własnych wynoszących 120 jednostek. Sytuacja ta doprowadziła do załamania się niemieckiej kampanii nieograniczonej wojny podwodnej[12].

Nieograniczona wojna podwodna początkowo przynosiła spore efekty, jednak wprowadzenie 10 maja 1917 roku systemu konwojów przez brytyjską Admiralicję spowodowało znaczny spadek liczby zatapianych alianckich jednostek[12]. Strategia „zagłodzenia” Wysp Brytyjskich okazała się nieskuteczna. Zawieszenie broni z 11 listopada 1918 spowodowało poddanie pozostałości niemieckiej floty podwodnej: z 360 U-Bootów, które zostały zbudowane, 178 zostało zatopionych podczas działań wojennych; zatopiono alianckie jednostki o łącznej pojemności przekraczającej 11 mln BRT. Te, które skapitulowały, zostały później złomowane lub wcielone do flot zwycięskiej strony.


Typy U-Bootów podczas I wojny światowej

Okres międzywojennyEdytuj

Traktat wersalski wprowadził znaczne ograniczenia w wielkości i wyposażeniu niemieckiej floty, zakazano m.in. posiadania okrętów podwodnych. Mimo to już od lat 20. XX w. rozpoczęły się w Niemczech sekretne prace nad rozwojem floty. Założone w Holandii celem obejścia postanowień traktatowych przedsiębiorstwo Ingenieurskantoor voor Scheepsbouw budowało okręty podwodne dla flot innych państw (m.in. dla Finlandii i Hiszpanii), zdobywając doświadczenia potrzebne dla rozwoju niemieckiej floty. Oprócz projektowania okrętów rozpoczęto również szkolenie kadr, czemu służyła założona w 1933 roku w Kilonii pod „mylącą” nazwą szkoła zwalczania okrętów podwodnych. Dojście do władzy Adolfa Hitlera przyspieszyło proces remilitaryzacji Niemiec. Anglo-niemieckie porozumienie z 1935 dopuściło rozbudowę niemieckiej floty do 35% tonażu Royal Navy; w przypadku okrętów podwodnych miało to być 45%. Sekretny program przekształcił się w rzeczywisty rozwój floty (przemianowanej na Kriegsmarine), czego efektem było wprowadzenie do służby w czerwcu 1935 roku U-1, pierwszej jednostki przybrzeżnego typu II. Jego konstrukcja oparta była na zbudowanym dla Finlandii okręcie „Vesikko”.

II wojna światowaEdytuj

Największe statki i okręty zatopione przez U-Booty w czasie II wojny światowej

Data zatopienia Nazwa jednostki Pojemność
[BRT]
Klasa jednostki Zatopiony przez Dowódca U-Boota
1940-10-2828 października 1940 „Empress of Britain” 42 348 statek pasażerski U-32 Hans Jenisch
1942-12-2121 grudnia 1942 „Strathallan” 23 722 transportowiec wojska U-562 Horst Hamm
1942-10-1010 października 1942 „Orcades” 23 456 transportowiec wojska U-172 Carl Emmermann
1941-03-077 marca 1941 Terje Viken 20 638 statek wielorybniczy U-99 Otto Kretschmer
1940-06-066 czerwca 1940 HMS „Carinthia” 20 277 krążownik pomocniczy U-46 Engelbert Endrass
1942-10-1010 października 1942 „Duchess of Atholl” 20 119 statek pasażerski U-178 Hans Ibbeken
1942-11-1414 listopada 1942 „Warwick Castle” 20 107 transportowiec wojska U-413 Gustav Poel
1942-09-1212 września 1942 „Laconia” 19 695 transportowiec wojska U-156 Werner Hartenstein
1942-11-1111 listopada 1942 „Viceroy of India” 19 627 transportowiec wojska U-407 Ernst-Ulrich Brüller
1940-11-033 listopada 1940 HMS „Laurentic” 18 724 krążownik pomocniczy U-99 Otto Kretschmer
1942-12-077 grudnia 1942 „Ceramic” 18 713 statek pasażerski U-515 Werner Henke
1940-06-1313 czerwca 1940 HMS „Scotstoun” 17 046 krążownik pomocniczy U-25 Heinz Beduhn
1944-03-1717 marca 1944 „Dempo” 17 024 transportowiec wojska U-371 Waldemar Mehl
1942-10-2929 października 1942 „Kosmos II” 16 966 statek wielorybniczy U-624 Ulrich von Soden-Fraunhofen
1940-08-1010 sierpnia 1940 HMS „Transylvania” 16 923 krążownik pomocniczy U-56 Erich Harms
1941-04-1313 kwietnia 1941 HMS „Rajputana” 16 644 krążownik pomocniczy U-108 Klaus Scholtz
1940-12-022 grudnia 1940 HMS „Forfar” 16 402 krążownik pomocniczy U-99 Otto Kretschmer
1944-09-088 września 1944 „Empire Heritage” 15 702 zbiornikowiec U-482 von Hartmut Matuschka
1940-07-022 lipca 1940 „Arandora Star” 15 501 statek pasażerski U-47 Günther Prien
1942-02-033 lutego 1942 „Amerikaland” 15 355 frachtowiec U-106 Hermann Rasch
1940-08-2727 sierpnia 1940 HMS „Dunvegan Castle” 15 007 krążownik pomocniczy U-46 Engelbert Endrass
Data zatopienia Nazwa jednostki Wyporność
[tony]
Klasa jednostki Zatopiony przez Dowódca U-Boota
1941-11-2525 listopada 1941 HMS „Barham” 31 100 pancernik U-331 Hans-Dietrich von Tiesenhausen
1939-10-1414 października 1939 HMS „Royal Oak” 29 150 pancernik U-47 Günther Prien
1941-11-1313 listopada 1941 HMS „Ark Royal” 22 600 lotniskowiec U-81 Friedrich Guggenberger
1942-08-1111 sierpnia 1942 HMS „Eagle” 22 600 lotniskowiec U-73 Helmut Rosenbaum
1939-09-1717 września 1939 HMS „Courageous” 22 500 lotniskowiec U-29 Otto Schuhart
1942-11-055 listopada 1942 HMS „Avenger” 13 785 lotniskowiec eskortowy U-155 Adolf Piening
1941-12-2121 grudnia 1941 HMS „Audacity” 11 000 lotniskowiec eskortowy U-751 Gerhard Bigalk
1944-05-2929 maja 1944 USS „Block Island” 9393 lotniskowiec eskortowy U-549 Detlev Krankenhagen
1942-03-1111 marca 1942 HMS „Naiad” 5450 krążownik lekki U-565 Johann Jebsen
1942-06-1616 czerwca 1942 HMS „Hermione” 5450 krążownik lekki U-205 Franz-Georg Reschke
1944-02-1818 lutego 1944 HMS „Penelope” 5270 krążownik lekki U-410 Horst-Arno Fenski
1941-12-1515 grudnia 1941 HMS „Galatea” 5220 krążownik lekki U-557 Ottokar Paulshen
1941-11-2424 listopada 1941 HMS „Dunedin” 4850 krążownik lekki U-124 Johann Mohr


Efektywność wojennaEdytuj

Straty U-Bootów podczas pierwszej i drugiej wojny światowej na wodach europejskich[15].
I wojna światowa II wojna światowa
01.09.1939–31.05.43 01.06.43–08.05.45 Ogółem
Liczba straconych U-Bootów 178 234 396 630
Liczba zatopionych statków 6386 2494 346 2840
Zatopiony tonaż 11 937 994 12 604 770 1 728 312 14 333 082
Zatopione statki na stracony U-Boot 35,8:1 10,7:1 0,87:1 4,5:1
Zatopiony tonaż na stracony U-Boot 67 067 53 867 4364 22 751
Rezultaty działalności operacyjnej U-Bootów i innych flot podwodnych podczas II wojny światowej[16].
Państwo Użyte okręty
operacyjne
Okręty
stracone
% straconych Zatopienia
(mln ton)
Zatopienia
na 1 okręt
(tys. ton)
Niemcy 830 784 94% 14,7 17,7
USA 260 52 20% 5,3 20,4
ZSRR 213 110 52% 0,4 1,9
Japonia 190 129 68% 0,9 4,7

UwagiEdytuj

  1. Staatssekretär im Reichsmarineamt - pol. sekretarz stanu w urzędzie marynarki Rzeszy.
  2. Poza wymienionymi, zatopionych zostało ponad 50 statków pasażerskich, transportowców wojska oraz krążowników pomocniczych, o pojemności ponad 10 000 BRT[10].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i Ulrich Gabler: Submarine design, s. 10-13
  2. Möller, E., Brack, W.: 'The Encyclopedia of U-Boats, s. 11-13
  3. a b c Jak M. Showell: The U-Boat Century, s. 21-23
  4. a b c Möller, E., Brack, W.: 'The Encyclopedia of U-Boats, s. 16-18
  5. Jak M. Showell: The U-Boat Century, s. 30
  6. a b Jak M. Showell: The U-Boat Century, s. 40-45
  7. Eberhard Rőssler: The U-Boat, s. 25-31
  8. Paul Fontenoy: Submarines, s. 10
  9. a b c d e f Möller, E., Brack, W.: The Encyclopedia of U-Boats, s 229-231
  10. a b c d e Möller, E., Brack, W.: The Encyclopedia of U-Boats, s 185-192
  11. a b c Burcher, R., Rydill, L.: Concepts in submarine design, s. 14-15
  12. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x Paul E. Fontenoy: Submarines. s. 14-18.
  13. Robert C. Stern: The Hunter Hunted, s. 6-8
  14. Jak M. Showell: The U-Boat Century, s. 202-207
  15. Möller, E., Brack, W.: 'The Encyclopedia of U-Boats, s. 230
  16. Stan Zimmerman: Submarine Technology, s. 1-9.

BibliografiaEdytuj

  • Roy Burcher, Louis Rydill: Concepts in submarine design. Cambridge [England]: Cambridge University Press, 1995. ISBN 0-521-41681-7.
  • Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact. ABC-CLIO, marzec 2007, seria: Weapons and Warfare. ISBN 1-8510-9563-2.
  • Norman Friedman: Naval Weapons Of World War One; Guns, Torpedoes, Mines And ASW Weapons Of All Nations. An Illustrated Directory. Naval Institute Press. ISBN 978-1-84832-100-7.
  • Ulrich Gabler: Submarine design. With an updating chapter by Fritz Abels and Jürgen Ritterhoff. Bonn: Bernard und Graefe, 2000. ISBN 3-7637-6202-7.
  • Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats From 1904 to the Present Day. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3.
  • Eberhard Rőssler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9.
  • Jak Mallmann Showell: The U-Boat Century. Annapolis: Naval Institute Press, 2006. ISBN 1-59114-892-8.
  • Robert Cecil Stern: The Hunter Hunted: Submarine Versus Submarine: Encounters From World War I To The Present. Annapolis, Md.: Naval Institute Press, 2007. ISBN 1-59114-379-9.
  • Stan Zimmerman: Submarine Technology for the 21st Century. Trafford Publishing, 2 edition, July 6, 2006. ISBN 1-55212-330-8.