Otwórz menu główne

Operacja wyborsko-pietrozawodzka

Operacja wyborsko-pietrozawodzka lub operacja karelska – operacja strategiczna przeprowadzona przez Front Leningradzki i Karelski Armii Czerwonej przeciwko Finlandii na Przesmyku Karelskim i w Karelii wschodniej podczas wojny kontynuacyjnej na froncie wschodnim w czasie II wojny światowej. Armia Czerwona zajęła wschodnią Karelię i Wyborg, jednakże ostatecznie walki zakończyły się bez rozstrzygnięcia.

Operacja wyborsko-pietrozawodzka
II wojna światowa, front wschodni; część tzw. wojny kontynuacyjnej
Ilustracja
Czas 10 czerwca – 9 sierpnia 1944
Miejsce Przesmyk Karelski, Linia Mannerheima
Przyczyna przymierze fińsko-niemieckie
Wynik zwycięstwo ZSRR
  • rozejm fińsko-radziecki
  • przejście Finlandii na stronę aliantów
Strony konfliktu
 ZSRR  Finlandia
 III Rzesza
Dowódcy
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich L. Goworow
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich K. Mierieckow
Finlandia C. Mannerheim
Finlandia K. Lennart
Siły
451 500 żołnierzy 268 000 żołnierzy
248 samolotów
Straty
? zabici: 12 932
ranni: 32 400
jeńcy: 3 000
Front wschodni (II wojna światowa)
1941

Brześć • Białystok – Mińsk • Rosienie • Dubno – Łuck • Besarabia • Karelia • Smoleńsk (I) • Humań • Kijów (I) • Tallinn • Jelnia • Odessa • Sewastopol • Charków (I) • Leningrad • Rostow • Moskwa • Tichwin • Kercz

1942

Barwienkowo • Toropiec – Chołm • Diemiansk • Charków (II) • Fall Blau • Siniawino • Rżew • Stalingrad

1943

Operacja Iskra • Operacja Polarna Gwiazda • Charków (III) • Kursk • Orzeł • Mga • Smoleńsk (II) • Lenino • Dniepr • Tamań • Kijów (II)

1944

Leningrad – Nowogród • Ukraina • Krym • Wyborg • Operacja Bagration • Wilno • Lwów – Sandomierz • Jassy – Kiszyniów • Karpaty • Ryga • Petsamo • Belgrad

1945

Wisła – Odra • Prusy Wschodnie • Dolny Śląsk • Pomorze • Górny Śląsk • Balaton • Wiedeń • Morawy • Berlin • Praga
kapitulacja III Rzeszy

Radziecki czołg IS-2 zniszczony w czasie ofensywy w Karelii 1944, czerwiec 1944

Historiografia radziecka, łączy dwie różne operacje ofensywne przeciwko wojskom fińskim w 1944 roku: operację wyborską (10–20 czerwca 1944) i operację świrsko-pietrozawodską (21 czerwca – 9 sierpnia 1944) w jedną wyborsko-pietrozawodzką. Te dwie operacje toczyły się w dwóch różnych obszarach operacyjnych i geograficznych, oddzielonych od siebie dwoma największymi w Europie jeziorami: Ładoga i Onega.

Wojskowe plany Armii Czerwonej latem 1944 roku na froncie fińskim zakładały jednoczesne natarcie na Przesmyku Karelskim, na kierunkach Ołońca i Masjelska, i stworzenie wielkiego kotła na północ od jeziora Ładoga. W czerwcu 1944 roku doszło do żądania o bezwarunkowej kapitulacji Finlandii. Natarcie na Przesmyk Karelski, gdzie wtedy Sowieci dysponowali wielokrotną przewagą, nastąpiło 10 czerwca 1944 roku i po dwóch tygodniach zaciętych walk doprowadziło do upadku Wyborga.

Armia Czerwona przygotowywała się wiosną do tej operacji starannie. Stawka nakazała dowództwu Frontu Leningradzkiego na Przesmyku Karelskim między Bałtykiem (Zatoka Fińska) i Jeziorem Ładoga ograniczoną ofensywę o ogromnym natężeniu. Uwarunkowania militarne działań na przesmyku były bardzo proste. Teren operacji był w zasadzie doskonale znany obu stronom i silnie ufortyfikowany przez Finów, którzy poświęcili na to trzy lata wojny. Sowieci dobrze wiedzieli o tym. Zakres możliwych do zastosowania rozwiązań operacyjnych był ograniczony. Sowieci po odrzuceniu przeciwnika spod Leningradu swobodnie rozbudowywali swoje siły do operacji przeciw Finom.

Carl Gustaf Mannerheim natychmiast rozpoczął przerzut wojsk ze wschodniej Karelii i dlatego przyjął 16 czerwca ciężką, ale ważną decyzję o opuszczeniu reszty terenu praktycznie bez walki, wystarczająco dobrze wzmacniając jednocześnie karelskie linie obronne. W konsekwencji armii fińskiej, ceną wielkich wysiłków, udało się zatrzymać Armii Czerwonej natarcie na różnych kierunkach: w końcu czerwca – początku lipca koło Wyborga i Tali-Ihantala, w połowie lipca – w Valkeasaari na centralnym przesmyku, w końcu lipca – w okręgu Kuuterselkä, na początku sierpnia – w Łojmoła, w końcu sierpnia – w Ilomantsi.

Armia Czerwona była zmuszony wstrzymać natarcie. Ostatnie tygodnie przed rozejmem były wojną pozycyjną. Straty fińskiej armii były wysokie: około 12 tysięcy poległych i ponad 50 tysięcy rannych i zaginionych.

W wyniku ofensywy sowieckiej Finowie zostali wyparci z Linii Mannerheima oraz portu w Wyborgu i zostali zmuszeni do podpisania zawieszenia broni (4 września), a wkrótce potem rozejmu (19 września). Skala oporu fińskiego sprawiła jednocześnie, że rządowi Finlandii udało się oddalić warunek bezwarunkowej kapitulacji wobec ZSRR.

Linia frontu fińsko-sowieckiego 4 września 1944 roku, w ostatnim dniu wojny kontynuacyjnej

BibliografiaEdytuj