Otwórz menu główne

Order Zasługi Cywilnej (Bułgaria)

Order Zasługi Cywilnej (buł. Орден За гражданска заслуга) – bułgarskie odznaczenie państwowe ustanowione w 1891.

Order Zasługi Cywilnej
(królewski)
Awers
Awers insygniów Krzyża Wielkiego
Baretka
Baretka
Ustanowiono 2 sierpnia 1891
Wielkość 75-76 mm (I klasa)
Kruszec złoto, srebro
Order Zasługi Cywilnej
(prezydencki)
Awers
Awers I Klasy
Awers
Awers II Klasy
Baretka
Baretka
Ustanowiono 2004 (odnowienie)
Powyżej Order śś. Cyryla i Metodego
Równorzędne Order Zasługi Wojskowej
Order Jeźdźca z Madary
Poniżej Order Waleczności

HistoriaEdytuj

Order Zasługi Cywilnej został ustanowiony 2 sierpnia 1891 przez księcia Bułgarii Ferdynanda I[1]. Ostatecznie został zniesiony przez komunistów rządzących w Ludowej Republice Bułgarii w latach 50. XX wieku[2]. Nie znalazł się na liście orderów domowych króla Symeona III Koburga (zawiera ona jedynie trzy ordery: Cyryla i Metodego, św. Aleksandra i Czerwonego Krzyża)[3][4].

W 2004 order został odnowiony jako odznaczenie Republiki Bułgarii, a nadawany jest przez prezydenta Bułgarii[5].

Order Zasługi Cywilnej jest przyznawany za wybitną służbę i zasługi w cywilnym życiu narodu[1]. Order dzieli się na sześć klas dla mężczyzn i trzy dla kobiet[6] (w wersji prezydenckiej jedynie na dwie). Ordery I, II i III klasy wersji królewskiej mogły być nadawane w wersji brylantowej, jako wyraz szczególnego uznania panującego wobec odznaczonego[1].

Podział wersji królewskiej:

  • I klasa – Krzyż Wielki (od 1933[2])
  • II klasa – Wielki Oficer
  • III klasa – Komandor
  • IV klasa – Oficer
  • V klasa – Kawaler
  • VI klasa – Krzyż Srebrny
  • Krzyż dla Kobiet:
  • I Klasy
  • II Klasy
  • III Klasy[6].

Podział wersji republikańskiej od 2004:

  • I Klasa (na trójkątnej wstążce z rozetką),
  • II Klasa (na trójkątnej wstążce bez rozetki)[7].

Opis odznakiEdytuj

Odznaką Orderu Zasługi Cywilnej (przyznawanego przez monarchię bułgarską i króla Symeona II) jest pozłacany srebrny krzyż pizański z białej emalii. Pośrodku krzyża umieszczony jest medalion z czerwonej emalii ze stylizowanym monogramem Ferdynanda I i otoczką z białej emalii, na której znajduje się złoty napis po bułgarsku: ЗА ГРАЖДАНСКА ЗАСЛУГА (Za zasługę cywilną). Pomiędzy ramionami krzyża znajdują się gałązki dębowe z zielonej emalii, a nad odznaką orderu znajduje się złota korona (odznaczenia V i VI klasy istnieją zarówno z koroną jak i bez)[1]. Na rewersie odznaki widnieje napis 2 АВГУСТЪ 1891 (2 sierpnia 1891) i bułgarski lew z saską tarczą herbową nawiązującą do kraju pochodzenia fundatora (Sachsen-Coburg-Gotha).

Wersja orderu przyznawanego przez prezydenta Bułgarii różni się nieznacznie od wersji królewskiej. Na awersie inicjał królewski został zastąpiony bułgarskim lwem, zaś na rewersie orderu, zamiast daty fundacji i godła Bułgarii, znajduje się przepaska w bułgarskich barwach narodowych i napis РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ (Republika Bułgarii). Oba krzyże w wersji prezydenckiej zwieńczone są koroną, nieco różniącą się od tej sprzed 1946. Dla I klasy jest to korona złota, dla II zaś srebrna[7].

Gwiazda orderu przysługuje odznaczonym orderem I i II klasy (wersja królewska). Jest nią ośmioramienna gwiazda z czterema promienistymi ramionami z pozłacanego srebra ułożonymi na przemian z czterema ramionami ze srebra. Pośrodku gwiazdy znajduje się odznaka Orderu Zasługi Cywilnej. Wstążka orderu ma kolor biały z zieloną i karmazynową bordiurą wzdłuż obu brzegów.

OdznaczeniEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Zasługi Cywilnej.
Z tym tematem związana jest kategoria: Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Cywilnej.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Dimitri Romanoff: The Orders, Medals and History of the Kingdom of Bulgaria. Rungsted Kyst: Balkan Heritage, 1982, s. 93-95. ​ISBN 87-981267-0-9​.
  2. a b Народен Орден “За Гражданска Заслуга” (bułg.). W: Великият магистър на българските ордени [on-line]. kingsimeon.bg. [dostęp 2016-07-04].
  3. Dynastic orders (ang.). W: Provisional List of Orders [on-line]. icocregister.org (International Commission for Orders of Chivalry), 2002. [dostęp 2016-07-05].
  4. Dynastic orders (ang.). W: Provisional List of Orders [on-line]. icocregister.org (International Commission for Orders of Chivalry), 2006. [dostęp 2016-07-05].
  5. Закон за Ордените и Медалите на Република България (bułg.). lex.bg, 2011-04-19. [dostęp 2016-07-04].
  6. a b Wiesław Bończa-Tomaszewski: Kodeks orderowy. Przepisy obowiązujące posiadaczy orderów, odznaczeń, medali i odznak. Warszawa-Kraków: Główna Księgarnia Wojskowa, Drukarnia Narodowa, 1939, s. 307.
  7. a b Orders and medals (ang.). W: Institution [on-line]. president.bg. [dostęp 2016-07-04].

BibliografiaEdytuj

  • Robert Werlich: Orders and Decorations of All Nations: Ancient and Modern, Civil and Military, Waszyngton 1965.