Pandkowate

rodzina ssaków

Pandkowate[3], pandowate, pandy (Ailuridae) – rodzina ssaków z podrzędu psokształtnych (Caniformia) z rzędu drapieżnych (Carnivora), klasyfikowana do niedawna jako podrodzina pandowatych (Ailurinae) w obrębie rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae), a wcześniej do szopowatych. Do rodziny zaliczana jest obecnie tylko pandka ruda oraz spokrewnione z nią gatunki wymarłe.

Pandkowate
Ailuridae[1]
J.E. Gray, 1843[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodziny – pandka ruda (Ailurus fulgens)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Nadrząd łożyskowce
Rząd drapieżne
Podrząd psokształtne
Parvordo łasicokształtne
Rodzina pandkowate
Typ nomenklatoryczny

Ailurus F. Cuvier, 1825

Rodzaje

zobacz opis w tekście

Przez długi czas do pandkowatych (w randze podrodziny) zaliczano pandę wielką (Ailuropoda melanoleuca) i pandkę rudą (Ailurus fulgens). Obydwa gatunki klasyfikowano początkowo w rodzinie szopowatych[4][5] – na podstawie podobieństw w budowie czaszki i uzębienia oraz kilku innych cech morfologicznych i behawioralnych, przede wszystkim roślinożerności. W wyniku dalszych badań morfologicznych i molekularnych pojawiały się różne hipotezy dotyczące filogenezy pand. Zaliczano je do niedźwiedziowatych (Ursidae) lub też proponowano wydzielenie odrębnej rodziny pandowatych (Ailuridae). Kolejną propozycją w taksonomicznej historii pand było utworzenie odrębnych rodzin dla obydwu gatunków, ponieważ stwierdzono, że ich pokrewieństwo jest znacznie dalsze od pierwotnie zakładanego. Badania genetyczne prowadzone w ostatnich dekadach XX w. wykazały, że panda wielka jest bliżej spokrewniona z niedźwiedziami niż z jakimikolwiek innymi ssakami drapieżnymi (Carnivora)[6]. Na tej podstawie zaliczono ją do rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae).

Dalsze badania molekularne oraz odkrycie wymarłych gatunków o cechach podobnych do Ailurus fulgens skłoniły naukowców do wydzielenia rodziny pandkowatych (Ailuridae).

Podział systematycznyEdytuj

Do rodziny należy jeden występujący współcześnie rodzaj[7][3]:

oraz rodzaje wymarłe[8]:

PrzypisyEdytuj

  1. Ailuridae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. J.E. Gray: List of the specimens of Mammalia in the collection of the British museum. London: The Trustees, 1843, s. xxi. (ang.)
  3. a b Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 165. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  4. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
  5. Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.
  6. Slattery JP, O'Brien SJ. Molecular phylogeny of the red panda (Ailurus fulgens). „The Journal of Heredity”. 1995 Nov-Dec. PMID: 9449931.  {abstrakt) (ang.)
  7. C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 448. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.)
  8. Classification of the family Ailuridae (ang.). Fossilworks: The Paleobiology Database. [dostęp 2021-05-22].

BibliografiaEdytuj

  1. John J. Flynn et al., Whence the Red Panda? Molecular Phylogenetics and Evolution Vol. 17, No. 2, November, pp. 190–199, 2000 doi:10.1006/mpev.2000.0819 (format pdf) (en)
  2. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Ailuridae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 29 maja 2008]