Paratekst

Paratekst – termin zaproponowany w 1982 roku[1] przez francuskiego teoretyka literatury Gérarda Genette'a na określenie tekstu, który stanowi swoisty „akompaniament”[2] do tekstu właściwego (np. utworu w postaci książki). Paratekst to np. tytuł, ilustracja, przypis[3][4]. Autorem paratekstu jest zazwyczaj osoba trzecia, nie sam autor (w przeciwnym razie jest to metatekst)[5]. Jego zadaniem według Iwony Loewe jest: zwiększenie dostępności i liczby odbiorców tekstu bazowego[6][7]. Można zatem zaliczać paratekst do działań reklamowych i autopromocyjnych[8].

Rodzaje paratekstów w różnych mediachEdytuj

Parateksty w książkachEdytuj

 
Blurb na okładce książki
 
Telewizyjny wywiad z autorem

Elementy okładki o charakterze paratekstu to: blurb, nota wydawcy, biogram autora[9] Elementy tekstu głównego o charakterze paratekstu to: dawny incipit[10], dedykacja, motto, przedmowa, wywiad, tytuł, ilustracje, typografia, kompozycja tekstu[11] (swego rodzaju „interfejs” książki[12])

Parateksty w prasieEdytuj

Elementy o charakterze paratekstu występujące w prasie to: okładka[7], spis treści, artykuł wstępny (w odniesieniu do całości czasopisma), zapowiedź, lead (w odniesieniu do poszczególnych tekstów)[13].

Parateksty w radiuEdytuj

Wypowiedzi o charakterze paratekstu występujące w radiu to: zajawka, zapowiedź prezentera, zapowiedź autorska, zapowiedź mozaikowa, headline news[14].

Parateksty w telewizjiEdytuj

Elementy nagrań telewizyjnych o charakterze paratekstu to: zajawka, baner, zapowiedź prezentera, zapowiedź autorska, zapowiedź fabularyzowana, flesz, wywiad[15].

Parateksty w InternecieEdytuj

Charakter paratekstowy mają: strony główne portali[16], wcześniej wymienione gatunki właściwe dla prasy, elementy właściwe dla radia i telewizji[17].

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj