Piotr Sobolczyk

Piotr Sobolczyk

Piotr Sobolczyk (ur. w 1980 r. w Lublinie) – polski pisarz, poeta i krytyk literacki.

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w Lublinie. Studiował filologię polską i iberystykę na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz na Universitat de Barcelona. W 2008 uzyskał doktorat na UJ na podstawie rozprawy poświęconej recepcji poezji i prozy Mirona Białoszewskiego.[1] Od 2012 pracuje w Instytucie Badań Literackich PAN w Warszawie.

TwórczośćEdytuj

Debiutował opowiadaniem w 1994 roku, jako dramaturg w 1996, jako poeta w 1997. Jego dramat „Sen Ministra” był wystawiany we Wrocławiu i w Lublinie. Opublikował tomy poezji „Samotulenie” (2002) i „Homunculus” (2005) oraz „Dywan Pierrota” (2009), któremu w części nakładu towarzyszyła płyta CD „Pierrota Przesłuchanie na Dywanie”, zawierająca 58 minut materiałów z wszystkich książek w interpretacji autorskiej. Ponadto dwie książki prozatorskie, „Opowieści obrzydliwe” (2003) oraz „Espanadiós” (2006). Ponadto jest autorem książki naukowej „Tadeusza Micińskiego podróż do Hiszpanii” (2005) i około stu publikacji literaturoznawczych i krytycznoliterackich, wiele z nich poświęconych jest twórczości Mirona Białoszewskiego. W 2013 r. ukazał się I tom książki podoktorskiej zatytułowany „Dyskursywizowanie Białoszewskiego. Teoria recepcji i recepcja krytycznoliteracka”[2], rok później tom II „Dyskursywizowanie Białoszewskiego. Dyskursy literaturoznawstwa naukowego i szkolnego”. W 2015 r. opublikował pierwszą międzynardodową monografię polskiej literatury queerowej, „Polish Queer Modernism”, w wydawnictwie Peter Lang (seria „Polish Studies - Transdisciplinary Perspectives” vol. 14). Książka zawiera nowatorski opis polskiego modernizmu i stanowi wkład w badania nad europejskim modernizmem z perspektywy nienormatywnych seksualności; poszczególne rozdzialy dotyczą „tajnych dzienników” homoseksualnych pisarzy (Andrzejewski, Białoszewski, Gombrowicz, Iwaszkiewicz), Juliana Stryjkowskiego, Witolda Gombrowicza, opis powstania warszawskiego z perspektywy historycznej subkultury gejów (za Białoszewskim), jak również psychoanalityczną interpretację „Akademii Pana Kleksa”, eseje o „homowpływie” i kampie, oraz kontrowersyjne ustalenia na temat Krzysztofa Baczyńskiego. Również w 2015 r. ukazała się polskojęzyczna monografia „Queerowe subwersje. Polska literatura homotekstualna i zmiana społeczna”. Przedstawia ona w części teoretycznej autorskie rozumienie teorii queer, uwagi na temat wpływu społecznego na literaturę i literatury na inne dyskursy, oraz opis recepcji tej literatury w mediach profesjonalnych i społecznościowych. Część interpretacyjna zawiera m.in. opisy queerowania mitów - Sodomy, genezyjskiego, Don Juana, Werthera; a także opis włączania homoseksualności w gatunki prymarnie na nią zamknięte, np. literatura dla dzieci i młodzieży czy powieści historyczne (na przykładzie Władysława Warneńczyka).

Jest też tłumaczem przede wszystkim poezji hiszpańskiej, zarówno klasycznej (Góngora, Quevedo), jak i dwudziestowiecznej (Lorca, Cernuda, Gil de Biedma, Panero, de Luis, Diego). Jego przekłady były publikowane w tygodniku „Europa” oraz „Newsweek”[3]. Tłumaczył ponadto katalońskich poetów Pere Gimferrera i Joana Brossę oraz katalońskiego prozaika Terenci Moixa. Polskie wydanie sztuk Noblisty Harolda Pintera zawiera jego dwa przekłady jednoaktówek „Noc” i „Milczenie”. Tłumaczył także teksty naukowe.

Poezja Sobolczyka jest pełna gier słownych, miesza ton poważny z żartami, czasem czarnymi, swobodnie porusza tematykę erotyczną. W trzecim tomiku znalazło się więcej wierszy rymowanych, często na bazie utrwalonych w kulturze polskiej strof, np. parafraza „Trenów” Kochanowskiego: „wielkieś pustki uczynił w domu moim / mój drogi kineskopie tym spaleniem swoim”. Techniki wierszowe wahają się od aforyzmów czy „Pierrformyzmów” po wiersze narracyjne oraz quasi-litanijne enumeracje[4]. Proza jest auto- i ironiczna, wielojęzyczna, od dziennikowego zanotu po przestylizowane groteski, oniryczne wizje i kampowe dialogi. Obie książki prozatorskie zawierają także wiersze. W wielu jego utworach dochodzi do głosu kwestia praw zwierząt i wegetarianizmu.

Był m.in. laureatem stypendium MEN (2004), stypendium Prezydenta Krakowa w dziedzinie literatury (2005), stypendium Fundacji Estreicherów (2005) oraz stypendium Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (2008 i 2009). Za rozprawę doktorską otrzymał II nagrodę w konkursie Narodowego Centrum Kultury na rozprawy doktorskie z dziedziny nauk o kulturze (2008)[5]. W 2011 r. został stypendystą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w zakresie literatury (projekt obejmujący ukończenie powieści „Stany Zjednoczonej Świadomości”).

17 czerwca 2012 w Warszawie na Festiwalu Mironalia 2012 odbyła się premiera spektaklu w jego dramaturgii i reżyserii „Uza leżenia” według Mirona Białoszewskiego (w rolach głównych Dominik Nowak i Dominik Budny)[6]. 19 kwietnia 2013 w Krakowie odbyła się premiera spektaklu w jego dramaturgii i reżyserii „Wielki Lament Papierowej Płci” opartego na twórczości Jerzego Andrzejewskiego. 6 września 2013 podczas III krakowskiej Nocy Poezji odbyła się premiera monodramu Edyty Kucak „Świr” według twórczości Anny Świrszczyńskiej w dramaturgii i reżyserii Sobolczyka, który wraz z Barbarą Nowicką skomponował do niego piosenki. Od 2012 r. Sobolczyk wykorzystuje także techniki video w połączeniu z własną twórczością literacką. Zrealizował dwa filmy typu video-poetry, jeden video-performance i „serial” oparty na „Notatniku Młodego Wykładowcy”.

Jesienią 2014 r. ukazał się jego czwarty tom poezji „Obstrukcja Insługi” (​ISBN 978-83-62733-13-2​) zawierający poezję tekstową i graficzną (23 wiersze), łączącą słowa, graficzne układy czcionek i proste piktogramy w jakość nawiązującą do poezji konkretnej, ale zarazem inną. Do tomu została dołączona płyta DVD zawierająca dwa filmy video-poetry oparte na wierszach z tomu: „Lata 90. (Pieśń nad pieśniami)”, zrealizowany na podstawie kilku wierszy „wspomnieniowych”, gdzie Sobolczyk mówi o swojej szkole podstawowej, osiedlu swojego dzieciństwa i magnetofonie oraz muzyce lat 90.; a także „Chłopak dla ciebie”, oparty na cyklu „Projekty ogłoszeń towarzyskich (copyleft)”, pastisz anonsów towarzyskich.[7]

W 2015 r. ogłosił tom poezji „100% Arabica / chiNOISEry”. Składa się on z dwóch dłuższych cykli wierszy podróżnych, „100% Arabica” to wiersze napisane w 2008 r. w Syrii i Jordanii, „chiNOISEry” powstały w 2013 r. w Chinach. Część wierszy ma podteksty polityczne, np. wiersz o irackim uchodźcy w Damaszku ( z frazą „bolanda agresora”), czy o obozach i propagandzie w Chinach (w walizce ma „czerwone conversy reakcji”), jak też wiersz o wwożeniu Dalajlamy do Chin uwewnętrznionego w swoim duchu. W cyklu arabskim znajdują się też wiersze eksperymentalne, np. zapisy składu wody mineralnej w Syrii. Sobolczyk obserwuje kondycję turysty zarówno z dystansu jak i z dozą akceptacji, co potwierdza zamieszczone na końcu książki krótkie opowiadanie fikcyjne „Turyzmatyk” o człowieku, który chciał być zawsze w każdej podróży postrzegany jako „tubylec”. Jako ebook ukazała się wersja rozszerzona tomiku, zawierająca wybór wierszy podróżnych z poprzednich tomów (gdzie nie były oznaczone jako wiersze podrożne), a także teksty niepublikowane i fragmenty prozatorskie naświetlające konteksty wierszy podróżnych,w ostatniej części znalazł się zaś wybór zdjęć Sobolczyka z podróży.


Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Ukazał się jako dwie książki: „Dyskursywizowanie Białoszewskiego. Teoria recepcji i recepcja krytycznoliteracka”, Wyd. Słowo/Obraz Terytoria, Gdańsk 2013, ss. 312; orz „Dyskursywizowanie Białoszewskiego. Dyskursy literaturoznawstwa naukowego i szkolnego”, Wyd. Słowo/Obraz Terytoria, Gdańsk 2014, ss. 304.
  2. Opis książki w witrynie wydawnictwa
  3. Luis Cernuda, Wiersze dla pewnego ciała, przeł. P. Sobolczyk, "Newsweek" 09.05.2009
  4. Pruszczyński Robert, Uwiódł mnie różowy trójkąt dejaniry. O Dywanie Pierrota Piotra Sobolczyka, "Tekstualia", dostęp: 2014-04-10
  5. Kadra Kultury - NCK, kadrakultury.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  6. Uza Leżenia według Mirona Białoszewskiego - recenzja, plasterlodzki.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  7. Piotr Sobolczyk, Obstrukcja Insługi, Wyd. Dom Literatury w Łodzi, Łódź 2014, ss. 86, ​ISBN 978-83-62733-13-2​.