Protesty w Iranie (2017–2018)

Antyrządowe protesty w Iranie (2017)

Protesty w Iranie – antyrządowe protesty o charakterze społeczno-politycznym w Iranie, rozpoczęte 28 grudnia 2017 r.

Protesty w Iranie (2017–2018)
ilustracja
Kraj  Iran
Miejsca wystąpień Teheran, Meszhed, Kahderidżan, Isfahan, Chomejniszahr, Kahriz Sang
Początek wystąpień 28 grudnia 2017
Koniec wystąpień nadal trwają
Zabici 24 osoby
Charakter wystąpień demonstracje
Przyczyny wystąpień inflacja, bezrobocie i korupcja

14 lipca 2015 Iran zawarł międzynarodowe porozumienie z sześcioma mocarstwami: USA, Rosją, Wielką Brytanią, Francją, Chinami oraz Niemcami dotyczące jego programu nuklearnego[1].

Dzięki temu Iran uzyskał zniesienie większości sankcji, co miało stać się początkiem poprawy sytuacji gospodarczej. W efekcie w trakcie swojej pierwszej kadencji prezydent Hasan Rouhani zdołał zdusić hiperinflację i zmniejszyć bezrobocie, jednak poprawa sytuacji gospodarczej nie przełożyła się na poprawę poziomu życia przeciętnych Irańczyków, w szczególności młodych[2]. Podczas drugiej kadencji Rouhani w ramach kompromisu włączył do rządu reprezentantów konserwatystów, jednocześnie obnażając korupcję tej frakcji i ujawniając środki przeznaczane na instytucje religijne przez rządzącą kastę duchownych[3].

Do zamieszek dochodziło już od wiosny 2017 roku, protestowano wówczas przeciw prezydentowi Hasanowi Rouhaniemu i jego zbyt mało socjalnej polityce oraz niezrealizowaniu obietnic o powszechnym dobrobycie[4], dodatkowo w 2018 r. zmusiło rząd do przyjęcia budżetu oszczędnościowego, przewidującego podwyżki cen[2] i obniżone zasiłki dla bezrobotnych w celu sfinansowania zwiększonych wydatków na wojsko i dotacje dla religijnych fundacji gospodarczych[5].

Protesty zostały rozpoczęte 28 grudnia 2017 r. w Meszhedzie od demonstracji przeciwko bezrobociu, korupcji i inflacji[6], zorganizował je przegrany rywal prezydenta Rouhaniego, Ibrahim Raisi[2]. W trakcie protestów krytykowano także bogacących się duchownych oraz zagraniczne interwencje w Libanie, Syrii, Iraku i Jemenie. Bezpośrednią przyczyną wybuchu demonstracji były 40-procentowe podwyżki cen nabiału i drobiu[4]. Manifestacje od początku miały gwałtowny charakter, dochodziło do palenia samochodów i budynków oraz ataków na posterunki ochotników policji i wojska. Pomimo tego liczba ofiar była według władz mniejsza niż w 2009 r., co wskazuje na mniejszą liczebność demonstracji i wynika z większej ostrożności władz[5].

Z czasem obejmowały coraz większą część kraju i postulaty polityczne[6], krytykujące korupcję, przywileje kleru, arogancję władzy, zagraniczne interwencje wojskowe i polityczne[5], łącznie z likwidacją islamskiej republiki, odejściem najwyższego przywódcy Alego Chameneiego i przywróceniem monarchii[6]. W odróżnieniu od protestów z 2009 r., w zajściach z przełomu 2017 i 2018 r. brały głównie udział osoby pochodzące z prowincji i biedniejsze, przywódcami zgromadzeń nie byli też politycy ani działacze dotychczasowej liberalnej opozycji[4].

6 stycznia 2018 r. były prezydent Iranu Mahmud Ahmadineżad został aresztowany za podburzanie do zamieszek i osadzony w areszcie domowym, gdyż wielu demonstrantów to jego zwolennicy, którzy utracili zabezpieczenia socjalne wprowadzone za prezydentury Ahmadineżada[4].

7 stycznia 2018 r. sekretarz Rady ds. Ustalania Celowości Mohsen Rezaji oskarżył Kurdystan, Arabię Saudyjską i USA o inspirację protestów[4].

PrzypisyEdytuj

  1. Parisa Hafezi, Louis Charbonneau, John Irish, Arshad Mohammed: Iran clinches nuclear deal with powers, historic breakthrough with U.S. (ang.). reuters.com, 2015-07-14. [dostęp 2015-07-14].
  2. a b c Robert Stefanicki: Czy drogie jaja obalą teokrację w Iranie? Od kilku dni krajem wstrząsają protesty (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2018-01-03. [dostęp 2018-01-08].
  3. Robert Stefanicki: Czy drogie jaja obalą teokrację w Iranie? Od kilku dni krajem wstrząsają protesty (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2018-01-03. [dostęp 2018-01-08].
  4. a b c d e Dawid Warszawski, Wbrew obwieszczeniom Gwardii Rewolucyjnej demonstracje w Iranie nie ustaną tak szybko, wyborcza.pl, 7 stycznia 2018 [dostęp 2018-01-08].
  5. a b c Dawid Warszawski, Na ulice Iranu wyszedł teraz lud, dotychczasowa ostoja Republiki Islamskiej, „wyborcza.pl”, 6 stycznia 2018 [dostęp 2018-01-12] (pol.).
  6. a b c Marta Urzędowska: Protesty w Iranie trwają już sześć dni. Ostatniej nocy zginęło kolejnych dziewięć osób, w tym 11-letni chłopiec (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2018-01-02. [dostęp 2018-01-06].